İçeriğe geç
parazade
Kripto

EIP Nedir?

İngilizce: Ethereum Improvement Proposal

Yayın: · Son güncelleme:

EIP Nedir? Kısaca

EIP (Ethereum Improvement Proposal), Ethereum'a yeni özellik, standart ya da süreç değişikliği önermek için kullanılan, belirli bir şablona göre yazılmış teknik tasarım belgesidir. Topluluk tartışmasından sonra benimsenebilir.

EIP nedir?
İçindekiler
  1. EIP nedir?
  2. EIP türleri
  3. Örnekler
  4. Nelere dikkat etmeli?

EIP, "Ethereum Improvement Proposal" yani Ethereum İyileştirme Önerisi'nin kısaltmasıdır. Ethereum protokolünde ya da ekosistem standartlarında yapılmak istenen bir değişikliği teknik ayrıntılarıyla anlatan belgedir.

EIP nedir?

Ethereum'u tek bir şirket yönetmez. Bir değişiklik önermek isteyen kişi ya da ekip, bir EIP yazarak gerekçesini, teknik tasarımını ve olası etkilerini açıklar. Öneri herkese açık biçimde tartışılır, gerekirse düzeltilir. Bu süreç Bitcoin'deki BIP sistemine benzer.

EIP türleri

  • Standards Track: Ağın çalışma kurallarını (Core), ağ iletişimini (Networking), arayüzleri (Interface) ya da uygulama standartlarını (ERC) etkileyen öneriler.
  • Meta: Süreçle ilgili öneriler.
  • Informational: Bilgi ve rehber niteliğindeki belgeler.

Uygulama düzeyindeki standartlara ERC denir. Örneğin token standardı ERC-20 böyle bir öneri olarak başlamıştır.

Örnekler

  • EIP-1559: 2021'deki London güncellemesiyle işlem ücreti modelini değiştirdi; ücretin bir kısmı (temel ücret) yakılmaya başlandı.
  • EIP-4844: 2024'teki Dencun güncellemesiyle rollup'ların veri yayımlama maliyetini düşüren "blob" alanlarını getirdi.

Nelere dikkat etmeli?

Bir EIP'nin yazılmış olması, kabul edileceği ya da ağa ekleneceği anlamına gelmez. Birçok öneri taslak aşamasında kalır ya da reddedilir. Sosyal medyada "şu EIP fiyatı uçuracak" gibi iddialar görürsen temkinli ol; teknik bir değişikliğin fiyat etkisi önceden bilinemez. Bir önerinin durumunu resmî EIP deposundan kontrol edebilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

EIP ile ERC arasındaki fark nedir?

ERC, uygulama düzeyindeki standartları tanımlayan bir EIP kategorisidir. Yani her ERC bir EIP olarak önerilir ama her EIP bir ERC değildir; bazıları doğrudan protokol kurallarını değiştirir.

Herkes EIP yazabilir mi?

Evet, belirlenen şablona uyan herkes öneri sunabilir. Ancak önerinin kabul edilmesi için teknik tartışmadan geçmesi ve protokol değişikliklerinde istemci geliştiricilerinin desteğini alması gerekir.

İlgili terimler

EthereumEthereum, 2015'te hayata geçen, akıllı sözleşmeler ve merkeziyetsiz uygulamalar çalıştırılabilen programlanabilir bir blokzincirdir; yerel kripto parası Ether (ETH), işlem ücretlerini ödemek için kullanılır.ERC-20ERC-20, Ethereum ağında değiştirilebilir (birbirinin aynı) tokenların nasıl oluşturulacağını ve transfer edileceğini tanımlayan ortak akıllı sözleşme standardıdır; cüzdanların ve borsaların bu tokenları aynı şekilde desteklemesini sağlar.BIP(Bitcoin Improvement Proposal)BIP (Bitcoin Improvement Proposal), Bitcoin protokolüne, yazılımına ya da ilgili standartlara değişiklik önermek için kullanılan teknik tasarım belgesidir. SegWit, Taproot ve cüzdan kurtarma ifadeleri BIP'lerle tanımlanmıştır.Hard ForkHard fork, bir blokzincirde geriye uyumlu olmayan bir kural değişikliğidir; güncellemeyi yapmayan düğümler yeni blokları geçersiz sayar ve topluluk anlaşamazsa zincir kalıcı olarak iki ayrı ağa bölünebilir.İşlem Ücreti(Transaction Fee)Kripto paralarda işlem ücreti, bir transferin blokzincire kaydedilmesi için madencilere ya da doğrulayıcılara ödenen bedeldir. Tutar sabit değildir; ağ yoğunluğuna ve işlemin kapladığı alana ya da hesaplama miktarına göre değişir.Programlanabilir Para(Programmable Money)Programlanabilir para, kullanımı ya da transferi yazılım kurallarına bağlanabilen dijital paradır; örneğin belirli bir koşul gerçekleşince ödemenin kendiliğinden yapılması ya da paranın yalnız belirli amaçlarla harcanabilmesi sağlanabilir.