İçeriğe geç
parazade
Finans

Dikey Analiz Nedir?

İngilizce: Vertical Analysis

Yayın: · Son güncelleme:

Dikey Analiz Nedir? Kısaca

Dikey analiz, tek bir dönemin finansal tablosundaki her kalemin bir ana toplama oranlanarak yüzde olarak ifade edilmesidir. Bilançoda toplam varlıklar, gelir tablosunda net satışlar genellikle yüzde 100 kabul edilir.

Dikey Analiz nedir?
İçindekiler
  1. Dikey analiz nedir?
  2. Örnek
  3. Dikey analiz nasıl yorumlanır?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Dikey analiz, finansal tabloyu yüzdelere çevirerek şirketin yapısını tek bakışta görmeni sağlar. Örneğin "varlıkların ne kadarı stokta?" ya da "satışların ne kadarı faaliyet giderlerine gidiyor?" gibi soruları yanıtlar.

Dikey analiz nedir?

Dikey analizde aynı döneme ait tabloda her kalem bir ana toplama bölünür:

  • Bilançoda: Her varlık kalemi toplam varlıklara, her kaynak kalemi toplam kaynaklara bölünür.
  • Gelir tablosunda: Her kalem net satışlara bölünür.

Bu yöntem, büyüklükleri farklı şirketleri karşılaştırmayı kolaylaştırır; çünkü mutlak tutarlar yerine oranlara bakılır.

Örnek

Varsayımsal bir şirketin gelir tablosu:

Kalem Tutar (TL) Net satışlara oranı
Net satışlar 1.000.000 %100
Satılan malın maliyeti 650.000 %65
Brüt kâr 350.000 %35
Faaliyet giderleri 200.000 %20
Faaliyet kârı 150.000 %15

Bu tabloda brüt kâr marjının yüzde 35, faaliyet kâr marjının yüzde 15 olduğu hemen görülür.

Dikey analiz nasıl yorumlanır?

  • Bir kalemin payı rakiplere göre çok yüksekse (ör. faaliyet giderleri) maliyet yönetimi sorgulanabilir.
  • Bilançoda dönen varlıkların payı yüksekse şirket daha likit, duran varlıkların payı yüksekse sermaye yoğun bir yapıya sahiptir.
  • Kaynak tarafında borçların payı, şirketin finansman yapısını gösterir.

Nelere dikkat etmeli?

Dikey analiz tek bir dönemin fotoğrafıdır; zaman içindeki değişimi görmek için yatay analiz ile birlikte kullan. Farklı sektörlerdeki şirketlerin yapıları doğal olarak farklı olduğundan karşılaştırmayı aynı sektör içinde yap.

Sıkça Sorulan Sorular

Dikey analiz ile yatay analiz arasındaki fark nedir?

Dikey analiz aynı dönemdeki kalemleri bir toplama oranlar ve yapıyı gösterir. Yatay analiz ise aynı kalemin dönemden döneme nasıl değiştiğini inceler.

Dikey analize neden ortak boyutlu tablo denir?

Çünkü tüm kalemler yüzdeye çevrildiğinde farklı büyüklükteki şirketlerin tabloları aynı ölçekte karşılaştırılabilir hâle gelir.

İlgili terimler

Yatay Analiz(Horizontal Analysis)Yatay analiz, finansal tablolardaki aynı kalemin iki ya da daha fazla dönem arasındaki değişimini tutar ve yüzde olarak inceleyen yöntemdir. Şirketin büyüme hızını ve hangi kalemlerin olağan dışı değiştiğini gösterir.Trend Analizi(Trend Analysis)Trend analizi, finansal tablo kalemlerinin birden fazla dönem boyunca bir baz yıla göre endekslenerek uzun dönemli eğilimlerinin incelenmesidir. Baz yıl 100 kabul edilir, diğer yıllar bu değere göre ifade edilir.Finansal Tablo Analizi(Financial Statement Analysis)Finansal tablo analizi, bir işletmenin bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu gibi mali tablolarını inceleyerek likiditesini, kârlılığını, borçluluğunu ve verimliliğini değerlendirme sürecidir. Oran, dikey, yatay ve trend analizi başlıca yöntemleridir.Gelir Tablosu(Income Statement)Gelir tablosu, bir işletmenin belirli bir dönemdeki gelirlerini, giderlerini ve bunların sonucunda oluşan kâr ya da zararı gösteren finansal tablodur. Kâr-zarar tablosu olarak da bilinir.Satılan Malın Maliyeti(Cost of Goods Sold)Satılan malın maliyeti (SMM), bir dönemde satılan ürünlerin işletmeye olan maliyetidir; ticari işletmelerde dönem başı stok ile dönem içi alışların toplamından dönem sonu stokun çıkarılmasıyla bulunur ve brüt kârın hesaplanmasında kullanılır.Brüt Kâr(Gross Profit)Brüt kâr, bir işletmenin satış gelirlerinden (hasılattan) satılan mal ya da hizmetin doğrudan maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır. Faaliyet giderleri, faiz ve vergi öncesi ilk kârlılık düzeyidir.