İçeriğe geç
parazade
Siber Güvenlik & Dolandırıcılık

Denetim İzi Nedir?

İngilizce: Audit Trail

Yayın: · Son güncelleme:

Denetim İzi Nedir? Kısaca

Denetim izi (audit trail), bir sistemde kimin, ne zaman, hangi işlemi yaptığını kronolojik olarak gösteren ve sonradan değiştirilemeyecek biçimde saklanan kayıtlar zinciridir.

Denetim İzi nedir?
İçindekiler
  1. Denetim izi nedir?
  2. İçinde neler bulunur?
  3. Nerede işe yarar?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Denetim izi nedir?

Denetim izi, bir sistemdeki işlemlerin hesabını sonradan verebilmenizi sağlayan kayıtlardır. İngilizcede "audit trail" olarak geçer. Bir kaydın ne zaman oluşturulduğu, kimin değiştirdiği ve eski değerinin ne olduğu bu izlerden okunur. Muhasebe yazılımları, bankacılık sistemleri ve sağlık kayıtları denetim izinin en yaygın görüldüğü alanlardır.

İçinde neler bulunur?

Kullanışlı bir denetim izi kaydı en az şu bilgileri içerir:

  • İşlemi yapan kullanıcı ya da sistem
  • Tarih ve saat
  • Yapılan işlem: görüntüleme, ekleme, değiştirme, silme
  • Etkilenen kayıt ve gerekiyorsa önceki değer
  • İşlemin yapıldığı cihaz veya IP adresi

Nerede işe yarar?

Denetim izi hem güvenlik hem uyum için kullanılır. Bir müşteri hesabında açıklanamayan bir değişiklik olduğunda, izler hangi çalışanın hesabıyla işlem yapıldığını gösterir. Bağımsız denetçiler ve düzenleyici kurumlar da bu kayıtlar üzerinden kontrollerin işleyip işlemediğini inceler.

Örneğin bir e-ticaret şirketinde bir ürünün fiyatı gece yarısı yüzde 90 indirimle güncelleniyor. İzler, değişikliğin hangi hesaptan ve hangi saatte yapıldığını gösterdiğinde ekip bunun bir hata mı yoksa ele geçirilmiş bir hesap mı olduğunu hızla ayırt edebilir.

Nelere dikkat etmeli?

İzlerin değeri, değiştirilemez olmalarından gelir. Yönetici yetkisine sahip biri kayıtları silebiliyorsa iz güvenilir olmaz. Bu yüzden kayıtları ayrı bir sistemde saklayın, erişimi sınırlayın ve saklama süresini sektörünüzün kurallarına göre belirleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Denetim izi ile log aynı şey mi?

Yakın kavramlardır. Loglar sistem olaylarının geniş kaydıdır; denetim izi ise özellikle kullanıcı işlemlerini hesap verebilirlik amacıyla, değiştirilemeyecek şekilde tutar.

Denetim izi ne kadar süre saklanmalı?

Süre sektöre ve tabi olunan mevzuata göre değişir. Finans ve sağlık gibi alanlarda daha uzun saklama yükümlülükleri olabilir; güncel kuralları ilgili düzenlemeden kontrol edin.

İlgili terimler

Log Yönetimi(Log Management)Log yönetimi, sunucu, ağ cihazı ve uygulamaların ürettiği kayıtların merkezi olarak toplanması, saklanması, korunması ve analiz edilmesi sürecidir. Sorun giderme, güvenlik izleme ve yasal uyum için kullanılır.SIEMSIEM (Security Information and Event Management), sunucu, güvenlik duvarı, uygulama ve kullanıcı sistemlerinden gelen kayıtları tek merkezde toplayıp ilişkilendiren, şüpheli olaylar için uyarı üreten güvenlik bilgi ve olay yönetimi sistemidir.Güvenlik Denetimi(Security Audit)Güvenlik denetimi, bir kurumun bilgi güvenliği politikalarının, teknik kontrollerinin ve süreçlerinin belirli bir standart, mevzuat ya da iç kurala uygun olup olmadığının sistematik olarak incelenmesidir.Adli Bilişim(Digital Forensics)Adli bilişim (digital forensics), bilgisayar, telefon, sunucu ve bulut hesapları gibi kaynaklardaki dijital delillerin bütünlüğü korunarak toplanması, incelenmesi ve hukuki ya da kurumsal süreçlerde kullanılabilir şekilde raporlanmasıdır.Muhasebe(Accounting)Muhasebe, bir işletmenin para ile ölçülebilen ticari işlemlerini belgelere dayanarak kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve bilanço ile gelir tablosu gibi raporlar hâlinde ilgililere sunan bilgi sistemidir.IP Adresi(IP Address)IP adresi (Internet Protocol adresi), bir ağa bağlı her cihaza verilen ve verinin doğru yere ulaşmasını sağlayan sayısal adrestir. 192.168.1.10 ya da 2001:db8::1 gibi biçimlerde yazılır.