Yapay Zekâ Prompt Örnekleri: İyi Prompt Yazmanın 6 Parçası

İyi bir yapay zekâ promptu altı parçadan oluşur: rol, görev, bağlam, biçim, kısıtlar ve örnek. Her istekte altısını birden yazmak gerekmez, ama zayıf bir cevap aldığınızda genellikle bunlardan biri eksiktir. "Bir e-posta yaz" yerine kime, ne amaçla, hangi uzunlukta ve hangi tonda yazılacağını söylediğinizde ChatGPT, Gemini ya da Claude çok daha kullanışlı bir sonuç verir.

Aşağıda bu altı parçayı tek tek açıklıyor, metin görevleri için önce-sonra prompt örnekleri veriyor ve metni yeniden yazdırmanın, cevabı iyileştirmenin yollarını gösteriyoruz. Görsel üretim promptları ayrı bir konu olduğu için burada yalnız metin görevlerine odaklanıyoruz.

Prompt nedir, neden bu kadar fark yaratır?

Prompt, bir yapay zekâ modeline verdiğiniz talimat ya da sorudur. Model sizin niyetinizi bilmez; yalnız yazdığınız metni görür. Bu yüzden eksik bırakılan her bilgi, model tarafından en olası tahminle doldurulur ve bu tahmin çoğu zaman genel, herkese uyan bir cevap demektir.

Bu talimatları sistemli hâle getirme işine prompt mühendisliği denir. Bu alan teknik ayrıntılar içerse de günlük kullanım için gereken şey basittir: modelin ihtiyaç duyduğu bilgiyi tahmine bırakmadan vermek. Aynı modelle, aynı soruda, iyi yazılmış bir prompt ile kötü yazılmış bir prompt arasındaki fark, farklı modeller arasındaki farktan çoğu zaman daha büyüktür.

İyi prompt yazmanın 6 parçası

Altı parça, modelin cevabı oluştururken ihtiyaç duyduğu soruların cevaplarıdır: kim gibi düşünmeli, ne yapmalı, hangi durumda, nasıl bir çıktı, nelerden kaçınmalı ve neye benzemeli.

Parça	Cevapladığı soru	Örnek ifade
Rol	Kim gibi düşünmeli?	"Deneyimli bir müşteri hizmetleri yöneticisi gibi davran."
Görev	Ne yapmalı?	"Şikâyet e-postasına cevap yaz."
Bağlam	Hangi durum, kim için?	"Müşteri kargonun 5 gün geciktiğini söylüyor, ilk siparişi."
Biçim	Çıktı nasıl görünmeli?	"En fazla 120 kelime, üç paragraf."
Kısıtlar	Nelerden kaçınmalı?	"İndirim sözü verme, kalıp özür cümleleri kullanma."
Örnek	Neye benzemeli?	"Şu e-postanın tonunda olsun: [örnek]"

Rol, modelin kelime seçimini ve bakış açısını değiştirir. Görev tek ve net bir fiille yazılmalıdır: yaz, özetini çıkar, karşılaştır, listele. Bir mesajda birden fazla görev varsa bunları numaralandırmak, hiçbirinin atlanmamasını sağlar. Bağlam en çok atlanan parçadır, ama cevabı kişisel hâle getiren de odur.

Biçim ve kısıtlar, düzeltme turlarını azaltır. Uzunluğu kelime ya da madde sayısıyla vermek, "kısa olsun" demekten çok daha iyi çalışır. Örnek ise en güçlü parçadır: modele bir ya da iki örnek göstermek, yapay zekâ literatüründe az örnekli öğrenme olarak bilinen yöntemin günlük karşılığıdır.

Önce ve sonra: metin görevleri için prompt örnekleri

Aşağıdaki örneklerde aynı işin zayıf ve güçlü prompt hâlleri yan yana duruyor. Güçlü hâller uzun görünebilir, ama yazması bir dakika sürer ve düzeltme turlarını çoğu zaman sıfıra indirir.

E-posta

Önce: "Müşteriye özür e-postası yaz."

Sonra: "Bir e-ticaret mağazasının müşteri hizmetleri sorumlusu olarak yaz. Müşteri, siparişinin kargoya 5 gün geç verildiğini söylüyor. Gecikmeyi kabul eden, yeni teslim tarihini (perşembe) veren ve takip numarasını [numara] paylaşan bir e-posta hazırla. En fazla 120 kelime olsun; 'yaşanan aksaklıktan dolayı' gibi kalıp ifadeler kullanma, indirim sözü verme."

Sonraki hâlde altı parçanın beşi var. Model artık neyi kabul edeceğini, hangi bilgiyi vereceğini ve nerede duracağını biliyor.

Özet

Önce: "Bu raporu özetler misin?"

Sonra: "Aşağıdaki raporu, konuyu bilmeyen bir yönetici için oku. Kararı etkileyecek en önemli 5 bulguyu madde hâlinde yaz; her maddede rapordaki sayfa numarasını ver. Raporda olmayan bir bilgi ekleme. Son satırda raporun açık bıraktığı bir soruyu belirt."

"Raporda olmayan bir bilgi ekleme" cümlesi, modelin boşlukları kendi bilgisiyle doldurmasını sınırlar. Bu, halüsinasyon riskini azaltan en basit kısıttır.

Sosyal medya metni

Önce: "Kafem için Instagram paylaşımı yaz."

Sonra: "Kadıköy'de 20 kişilik küçük bir kafe işletiyorum. Bu hafta sonu ev yapımı limonata ile yeni bir sabah menüsü başlatıyoruz.

25-35 yaş arası, mahallede yaşayan müşteriler için samimi bir Instagram açıklaması yaz. İki versiyon ver: biri 2 cümle, biri 5 cümle. En fazla 3 hashtag kullan, 'kaçırmayın' gibi ifadelerden kaçın."

Karşılaştırma

Önce: "Hangi telefon daha iyi?"

Sonra: "Aylık bütçesi kısıtlı bir üniversite öğrencisi için iki telefon modelini karşılaştır: [model 1] ve [model 2]. Pil ömrü, kamera, depolama ve yazılım güncelleme süresi sütunlarından oluşan bir tablo yap.

Emin olmadığın teknik özellikleri 'kontrol edilmeli' diye işaretle. En sonda tek cümlelik bir öneri ver ve gerekçesini yaz."

Bu örnekteki "kontrol edilmeli" talimatı önemlidir. Model ürün özelliklerini her zaman güncel bilmez; işaretli hücreleri üreticinin sitesinden doğrulamanız gerekir.

Metni yeniden yazma

Önce: "Bunu daha iyi yap."

Sonra: "Aşağıdaki paragrafı anlamını değiştirmeden yeniden yaz. Cümleleri kısalt, edilgen yapıları etkene çevir, teknik terimleri koru. Değiştirdiğin her önemli noktayı en sonda bir madde listesiyle açıkla."

ChatGPT rewrite: metni yeniden yazdırmanın doğru yolu

Metni yeniden yazdırırken asıl soru "neyi değiştirmek istiyorsunuz" sorusudur. "Daha iyi yap" dediğinizde model neyi iyileştireceğini kendisi seçer ve çoğu zaman metni uzatır, sıfat ekler ya da sizin üslubunuzu siler. Yeniden yazmanın birkaç türü vardır ve her birini ayrı söylemek gerekir.

En sık kullanılan türler şunlardır: kısaltma, sadeleştirme, ton değiştirme, hedef kitleye uyarlama ve parafraz yani aynı anlamı farklı kelimelerle anlatma. Hangisini istediğinizi söylediğinizde sonuç tahmin edilebilir hâle gelir.

Bir örnek üzerinden gidelim. 180 kelimelik resmî bir duyuruyu WhatsApp grubuna atmak istediğinizi varsayalım. "Bu metni bir mahalle WhatsApp grubu için 60 kelimeye indir, resmî dili gündelik dile çevir, tarih ve saat bilgisini aynen koru" demek, tek seferde kullanılabilir bir metin üretir. Aynı metni "kısalt" diye istediğinizde ise tarih ya da saatin kaybolma ihtimali artar.

Yeniden yazılan metinde üç şeyi kontrol edin: rakam, tarih ve özel isimler aynı kalmış mı; anlam değişmiş mi; ve metin hâlâ sizin gibi mi konuşuyor. Akademik ödevlerde yeniden yazdırma, intihal kurallarını aşmanın bir yolu olarak kullanılmamalıdır; kurumunuzun kurallarına uyun.

Cevap iyi değilse ne yapmalısınız?

Zayıf bir cevap aldığınızda baştan yeni bir sohbet açmak yerine aynı sohbette ne eksik olduğunu söylemek çoğu zaman daha hızlı sonuç verir. "Çok genel oldu" demek yerine "ikinci paragraf benim sektörüme uymuyor, küçük bir perakende mağazası için yeniden yaz" gibi somut bir düzeltme verin.

İşe yarayan birkaç teknik var:

• Adım adım düşünmesini isteyin. Hesap ya da mantık sorularında "önce adımları yaz, sonra sonucu ver" demek hataları azaltır. Bu yaklaşım sözlükte düşünce zinciri olarak geçer.
• Size soru sormasını isteyin. "Başlamadan önce bilmen gereken üç şeyi bana sor" cümlesi, eksik bağlamı ortaya çıkarır.
• Birden fazla seçenek isteyin. "Üç farklı versiyon yaz" dediğinizde beğendiğinizi seçip onun üzerinden ilerleyebilirsiniz.
• Kendini eleştirmesini isteyin. "Bu cevabın zayıf noktalarını listele, sonra düzelt" demek ikinci turu daha iyi yapar.

Uzun sohbetlerde modelin başta verdiğiniz bilgileri unutabileceğini de hesaba katın. Bunun nedeni modelin aynı anda işleyebildiği metin miktarının sınırlı olmasıdır; bu sınıra bağlam penceresi denir. Önemli kuralları sohbetin ortasında yeniden hatırlatmak işe yarar.

Sık yapılan beş prompt hatası

Prompt hatalarının çoğu, modelin sizin bildiklerinizi bildiğini varsaymaktan doğar. Aşağıdaki beş hata, zayıf cevapların büyük kısmını açıklar.

Hata	Sonucu	Düzeltme
Hedef kitleyi söylememek	Herkese uyan genel metin	"Kim okuyacak" sorusunu cevaplayın
Uzunluk vermemek	Gereksiz uzun ya da yetersiz cevap	Kelime ya da madde sayısı yazın
Birden fazla görevi tek cümlede istemek	Bazı görevler atlanır	Görevleri numaralandırın
Örneği "aynen kopyala" sanmak	Model örneği birebir taklit eder	"Tonu bu olsun, içeriği değil" deyin
Kaynak istememek	Doğrulanamayan iddialar	"Hangi bilgiye dayandığını belirt" deyin

Üçüncü hata özellikle uzun işlerde görülür. "Bu metni düzelt, kısalt, İngilizceye çevir ve başlık öner" gibi bir istekte model genellikle bir ya da iki adımı yüzeysel yapar. Aynı işi dört ayrı mesajda ya da numaralı adımlar hâlinde istemek daha tutarlı sonuç verir.

Bir de beklenti hatası var: iyi bir prompt yanlış bilgiyi doğruya çevirmez. Model bir konuyu bilmiyorsa ya da güncel bilgiye erişemiyorsa, ne kadar iyi sorarsanız sorun cevap güvenilir olmayabilir. Bu sınırları yapay zekânın verdiği bilgiler doğru mu yazısında ayrıntılı anlattık.

Tekrarlayan işler için prompt şablonu hazırlayın

Aynı türde işi sık yapıyorsanız, iyi çalışan promptu bir şablon olarak saklamak her seferinde baştan yazmaktan daha verimlidir. Köşeli parantezli bir prompt şablonu hazırlayıp bir not uygulamasında tutabilirsiniz.

Örneğin haftalık rapor yazan biri için şablon şöyle olabilir:

[Ekip adı] ekibinin haftalık raporunu yaz. Bu haftaki tamamlanan işler: [liste]. Geciken işler ve nedenleri: [liste].

Gelecek haftanın öncelikleri: [liste]. Yöneticim için en fazla 200 kelime, madde hâlinde, olumsuz durumları yumuşatmadan yaz.

ChatGPT, Gemini ve Claude gibi araçların çoğunda kalıcı talimat ya da özel asistan oluşturma özellikleri de bulunuyor. Bu özellikler, her sohbetin başına eklenen bir sistem promptu gibi çalışır ve "her zaman Türkçe yaz, kısa cevap ver" gibi kalıcı tercihleri tekrar yazmanızı gereksiz kılar. Hangi aracın bu konuda ne sunduğunu yapay zekâ modelleri karşılaştırma yazısında ele aldık.

Bugün bir promptu yeniden yazın

Son bir hafta içinde yapay zekâya sorduğunuz ve cevabını beğenmediğiniz bir soruyu bulun. Yukarıdaki tabloyu açın ve promptunuzda altı parçadan hangilerinin eksik olduğunu işaretleyin. Eksik olan en az iki parçayı ekleyip aynı soruyu yeniden sorun ve iki cevabı yan yana koyun. Hangi parçanın farkı yarattığını not edin; çoğu kişi için bu parça bağlam ya da biçim olur ve sonraki promptlarda onu ilk iş eklemeye başlarsınız.

Fark belirginse bu promptu şablonunuzun ilki yapın. Görsel üretim için prompt yazıyorsanız yapay zekâ fotoğraf promptları yazısındaki ayrı yapıya geçin; metin dışındaki işlerde parçalar biraz farklı çalışır. Promptlarla neler yapabileceğinize dair daha geniş bir liste için ChatGPT ile neler yapılabilir yazısına bakabilirsiniz.