Dolandırıcılık Linkine Tıkladım, Ne Yapmalıyım? İlk 30 Dakikada Adımlar

Dolandırıcılık linkine tıkladıysanız önce sakin kalın ve sayfayı kapatın; sonra ne yaptığınızı netleştirin. Yalnız sayfayı açtıysanız risk genellikle düşüktür. Şifre ya da kart bilgisi girdiyseniz şifrenizi başka bir cihazdan değiştirip bankanızı aramanız, bir dosya ya da uygulama yüklediyseniz interneti kesip o uygulamayı kaldırmanız gerekir.

Aşağıdaki adımlar ilk 30 dakikaya göre sıralandı ve hesaplarınızı korumaya odaklanıyor. Hesabınızdan para çıktıysa, resmî başvuru ve itiraz süreci için dolandırıldım ne yapmalıyım yazısındaki sırayı izleyin.

Önce durumunuzu belirleyin: ne yaptınız?

Atmanız gereken adımlar, linke tıkladıktan sonra ne yaptığınıza göre değişir. Panik anında her şeyi aynı anda yapmaya çalışmak yerine, aşağıdaki tablodan size uyan satırı bulun ve oradan başlayın.

Ne yaptınız?	Risk düzeyi	İlk adım
Linki açtınız, hiçbir şey girmediniz	Düşük	Sekmeyi kapatın, tarayıcı geçmişini ve önbelleği temizleyin
Kullanıcı adı ve şifre girdiniz	Yüksek	Şifreyi başka bir cihazdan değiştirin, oturumları kapatın
Kart bilgisi ya da doğrulama kodu girdiniz	Çok yüksek	Bankanızı hemen arayın, kartı kapattırın
Dosya ya da uygulama indirdiniz	Çok yüksek	İnterneti kesin, uygulamayı kaldırın, cihazı taratın
Uygulamaya erişilebilirlik ya da yönetici izni verdiniz	En yüksek	Cihazı kullanmayı bırakın, bankacılığı başka cihazdan yapın

Bir örnek: kargo mesajındaki bağlantıya tıklayıp "eksik adres ücreti" için 19,90 TL ödemeye çalıştığınızı ve kart bilgisini girdiğinizi düşünün. Tutar küçük görünse de asıl risk, kart numarası, son kullanma tarihi ve güvenlik kodunun dolandırıcıların eline geçmesidir. Bu durumda tablodaki "çok yüksek" satırı geçerlidir.

İlk 5 dakika: bağlantıyı kesin, hiçbir şey onaylamayın

İlk beş dakikada yapmanız gereken şey, dolandırıcıyla aranızdaki bağlantıyı koparmaktır. Sayfayı kapatın ve açılan pencerelerde hiçbir şeye "izin ver" ya da "tamam" demeyin. Bir dosya indirmeye başladıysa iptal edin, inmişse açmayın.

Telefonunuza bir uygulama yüklediyseniz uçak modunu açın ya da Wi-Fi ve mobil veriyi kapatın. Bu, uygulamanın dışarıyla iletişim kurmasını geçici olarak keser. Özellikle Android'de, resmî mağaza dışından yüklenen APK dosyaları bankacılık bilgilerini okumak için tasarlanmış olabilir.

Bu sırada telefonunuza gelen SMS'lere dikkat edin. Bir doğrulama kodu ya da "işleminizi onaylayın" bildirimi geldiyse, bunu kimseyle paylaşmayın ve onaylamayın. Dolandırıcılar sizin girdiğiniz bilgilerle anında işlem başlatmaya çalışabilir.

Kanıtları silmeden önce kaydedin

Mesajı silmeden önce ekran görüntüsünü alın: gönderen numara ya da e-posta adresi, mesajın metni, bağlantının adresi ve tıkladığınız saat. Bilgi girdiğiniz sayfanın adresini de not edin. Bu kayıtlar, bankaya itiraz ederken ve resmî bildirim yaparken işinizi kolaylaştırır. Bir dakikanızı alır, ama sonradan aynı bilgiyi bulmak çoğu zaman mümkün olmaz.

Şifre girdiyseniz: değiştirin ve oturumları kapatın

Şifrenizi bir oltalama sayfasına girdiyseniz, o hesabın şifresini hemen değiştirin. Bunu mümkünse temiz olduğundan emin olduğunuz başka bir cihazdan yapın; tıkladığınız cihazda zararlı bir yazılım varsa yeni şifre de kaydedilebilir.

Şifreyi değiştirdikten sonra hesabın güvenlik ayarlarından "tüm cihazlarda oturumu kapat" seçeneğini kullanın. Bu adım, dolandırıcının zaten açmış olduğu bir oturumu da sonlandırır. Ardından iki faktörlü doğrulamayı açın; açıksa, kurtarma e-postası ve telefon numarasının size ait olduğunu kontrol edin.

Aynı şifreyi başka sitelerde de kullanıyorsanız, o hesapların şifrelerini de değiştirin. Dolandırıcılar ele geçirdikleri e-posta ve şifre çiftlerini otomatik olarak başka sitelerde dener. Her hesap için ayrı ve güçlü şifre kullanmak, bir sızıntının zincirleme zarara dönüşmesini önler.

Öncelik sırası

Hepsini aynı anda değiştiremiyorsanız şu sırayı izleyin:

1. Ana e-posta hesabınız (diğer hesapların şifre sıfırlamaları buraya gelir)
2. İnternet bankacılığı ve ödeme uygulamaları
3. Telefon hattı ve operatör hesabınız
4. Sosyal medya ve mesajlaşma hesapları
5. Alışveriş siteleri ve kayıtlı kart bulunan diğer hesaplar

Sosyal medya hesabınıza artık giremiyorsanız sosyal medya hesap kurtarma yazısındaki resmî kurtarma adımlarına geçin.

Yalnız açtıysanız ne yapmalısınız?

Linki açıp hiçbir şey girmediyseniz ve hiçbir dosya inmediyse, durum çoğunlukla sekmeyi kapatmak ve tarayıcı geçmişiyle önbelleği temizlemekle çözülür. Güncel bir tarayıcı ve işletim sistemi, yalnız bir sayfayı ziyaret etmekle bulaşan saldırılara karşı çok daha dayanıklıdır. Bu yüzden telefonunuzun ve tarayıcınızın güncelleme bildirimlerini ertelememek, bu tür anlarda gerçek fark yaratır.

Yine de birkaç gün banka bildirimlerinize ve e-posta kutunuza göz atın. Açtığınız bağlantı sizin numaranızın ya da e-posta adresinizin "aktif" olduğunu dolandırıcılara bildirmiş olabilir; bu durumda önümüzdeki günlerde daha fazla sahte mesaj alabilirsiniz.

Kart bilgisi verdiyseniz: bankayı arayın

Kart bilgisi ya da bankadan gelen bir kodu girdiyseniz, ilk iş bankanızı aramaktır. Kartınızın arkasındaki numarayı ya da bankanın resmî mobil uygulamasındaki iletişim kanalını kullanın; mesajdaki ya da sayfadaki numarayı kullanmayın.

Bankaya şunları söyleyin: hangi saatte, hangi siteye, hangi bilgileri girdiğinizi ve şüpheli bir işlem görüp görmediğinizi. Banka kartı kapatıp yenisini çıkarabilir. Birçok banka uygulamasında kartı geçici olarak kendiniz de kapatabilirsiniz; bu, arama sırasında beklerken atabileceğiniz hızlı bir adımdır. Kartı geçici kapatma seçeneği kalıcı iptalden farklıdır ve daha sonra geri açılabilir.

Hesabınızdan para çıktığını görürseniz, bankadan itiraz sürecini başlatmasını isteyin ve size verilen başvuru numarasını not edin. İtirazın sonucu bankanın ve kart kuruluşunun kurallarına bağlıdır, ama hızlı bildirim sonucu olumlu etkileyebilir.

Uygulama yüklediyseniz: cihazı temizleyin

Bir bağlantıdan uygulama ya da dosya yüklediyseniz, cihazınızın kontrol edilmesi gerekir. Önce internet bağlantısını kesin, sonra uygulamayı kaldırmayı deneyin. Kaldırılamıyorsa, ayarlarda uygulamanın "cihaz yöneticisi" ya da "erişilebilirlik" izinlerinin açık olup olmadığına bakın; bu izinleri kapatmadan kaldırma seçeneği görünmeyebilir.

Bu tür uygulamalar bir casus yazılım gibi çalışarak ekranınızı okuyabilir, gelen SMS'leri yönlendirebilir ve bankacılık uygulamasının üzerine sahte bir giriş ekranı açabilir. Bu yüzden emin olana kadar o cihazda bankacılık işlemi yapmayın.

Güvenilir bir güvenlik yazılımıyla tam tarama yapın. Sonuçtan emin değilseniz, önemli verilerinizi yedekleyip cihazı fabrika ayarlarına döndürmek en kesin yoldur. Yedeği geri yüklerken şüpheli uygulamanın tekrar gelmediğini kontrol edin.

Online virüs tarama ve şüpheli link kontrolü

Online virüs tarama servisleri, bir adresi ya da dosyayı açmadan önce birçok güvenlik motoruyla kontrol etmenizi sağlar. Şüpheli bir bağlantıyı kopyalayıp bu servislerin adres kutusuna yapıştırdığınızda, motorlardan herhangi biri onu zararlı olarak işaretlemiş mi görebilirsiniz. Dosya için de aynı yöntem geçerlidir.

Tarama servisine bir dosya yüklerken dikkat edin: yüklediğiniz dosya, servisin kurallarına göre başkalarıyla paylaşılabilir. Kişisel ya da iş belgesi içeren dosyaları bu yolla taratmayın, yalnız şüpheli bağlantıları ve tanımadığınız kaynaklardan gelen dosyaları kontrol edin.

Bu kontrolün sınırları vardır. Yeni açılmış bir dolandırıcılık sitesi henüz hiçbir listeye girmemiş olabilir; temiz sonuç "güvenli" anlamına gelmez. Bu yüzden asıl kural aynı kalır: banka, kargo, devlet kurumu gibi bir yere gitmeniz gerekiyorsa, mesajdaki bağlantıyı değil, adresi kendiniz yazarak ya da resmî uygulamayı açarak ilerleyin.

Sahte link çoğu zaman gerçeğine çok benzer: tek harf farkı, kurum adının yanına eklenmiş bir kelime ya da farklı bir uzantı. Kısaltılmış link ise gerçek adresi tamamen gizler. Mesajlarda bu işaretleri nasıl yakalayacağınızı dolandırıcılık mesajları nasıl anlaşılır yazısında örnekleriyle anlattık.

YouTube linki ile yapılan dolandırıcılık

YouTube bağlantılarıyla yapılan dolandırıcılıklar genellikle üç biçimde karşınıza çıkar. Birincisi, içerik üreticilerine gönderilen sahte telif ihlali ya da sponsorluk teklifi e-postalarıdır; ekteki dosya ya da bağlantı hesabınızı ele geçirmeye yöneliktir. İkincisi, yorumlarda paylaşılan "çekilişi kazandınız" bağlantılarıdır. Üçüncüsü de ünlü bir kanalın görüntüleriyle yapılan sahte kripto yayınlarıdır.

Bu bağlantılar bazen gerçekten YouTube'da açılan bir videoya gider, ama açıklamadaki ikinci bağlantı asıl tuzaktır. Hesap uyarılarını her zaman YouTube Studio ya da uygulamanın kendi bildirim alanından kontrol edin. İçerik üreticisiyseniz, sponsorluk teklifiyle gelen ve "oyunu ya da programı deneyip video çekin" diyen dosyaları hiç açmamak en güvenli yoldur; gerçek markalar ürün erişimini genellikle resmî mağaza ya da kod üzerinden verir.

Yakınınız tıkladıysa nasıl yardım edersiniz?

Anneniz, babanız ya da yaşlı bir akrabanız böyle bir bağlantıya tıkladığını söylerse, önce onu suçlamadan ne yaptığını adım adım sorun: sayfada ne yazıyordu, bir şey yazdı mı, telefona yeni bir uygulama geldi mi. Ardından tablodaki ilgili satırı birlikte uygulayın. Kart bilgisi verildiyse bankayı aramayı siz başlatın ama görüşmeyi kart sahibi yapsın; bankalar çoğunlukla kart sahibiyle konuşmak ister.

Bu sırada telefonuna ekran paylaşımı ya da uzaktan erişim uygulaması yüklenip yüklenmediğine de bakın. Dolandırıcılar özellikle teknolojiye uzak kişileri "size yardım edeceğiz" diyerek bu tür uygulamaları kurmaya yönlendirebilir.

Sonraki günlerde nelere dikkat etmelisiniz?

İlk müdahaleden sonraki birkaç gün, hesaplarınızı yakından izlemeniz gereken dönemdir. Banka ve kart hareketlerinizi günlük kontrol edin, küçük tutarlı işlemleri de göz ardı etmeyin; bazı dolandırıcılar kartın çalışıp çalışmadığını anlamak için önce küçük bir deneme işlemi yapar.

Hesaplarınızdan gelen "yeni cihazdan giriş" ve "şifre değiştirildi" bildirimlerini takip edin. Telefon hattınız aniden çekmez hâle gelirse operatörünüzü arayın, çünkü hattın başka bir SIM karta taşınması doğrulama kodlarının ele geçirilmesine yol açabilir.

E-posta hesabınıza girildiğinden şüpheleniyorsanız ayarlardaki otomatik yönlendirme ve filtre kurallarına da bakın. Saldırganlar bazen gelen postaların bir kopyasını kendi adreslerine yönlendiren ya da banka bildirimlerini doğrudan çöp kutusuna gönderen bir kural ekler. Şifreyi değiştirmek bu kuralları silmez; tanımadığınız bir kural görürseniz kaldırın ve bağlı uygulamalar listesindeki bilinmeyen erişimleri iptal edin.

Bir de ikinci dalgaya hazırlıklı olun. Bilgi girdiğiniz sitenin sahipleri, birkaç gün sonra kendini banka ya da "siber suçlar birimi" olarak tanıtıp sizi arayabilir. Bu aramada size "dolandırıcılık uyarısı" verilir ve paranızı korumak için bir işlem yapmanız istenir. Bu da aynı dolandırıcılığın devamıdır.

Bugün yapmanız gereken son iş: bildirin

Hesaplarınızı güvene aldıktan sonra yapmanız gereken son iş, bağlantıyı ve mesajı bildirmektir. Mesajı aldığınız uygulamada "şikâyet et" ve "engelle" seçeneğini kullanın, e-postayı sağlayıcınıza oltalama olarak işaretleyin. Banka adına gelen sahte mesajları bankanızın bildirim kanalına iletin.

Resmî kurumların bildirim kanallarını ve şüpheli numaraları nasıl şikâyet edeceğinizi dolandırıcılık numaraları nereye şikâyet edilir yazısında topladık. Ardından aynı tuzağa düşmemek için en sık görülen yöntemleri tanımak isterseniz dolandırıcılık türleri listesine göz atın.