Zincir Dışı (Off-chain) Nedir?
İngilizce: Off-chain
Yayın: · Son güncelleme:
Zincir Dışı (Off-chain) Nedir? Kısaca
Zincir dışı (off-chain), blokzincirin dışında, ağın her adımda doğrulamasına gerek kalmadan gerçekleşen işlem ve verileri anlatır; hız ve maliyet avantajı sağlar ama farklı güven varsayımları getirir.
Zincir dışı (off-chain), bir işlemin ya da verinin ana blokzincire doğrudan kaydedilmeden başka bir ortamda tutulması ya da gerçekleştirilmesidir. Sonuç bazen daha sonra toplu olarak zincire yazılır, bazen hiç yazılmaz.
Zincir dışı işlem örnekleri
- Merkezi borsa içi alım-satım: Borsadaki işlemler borsanın kendi veritabanında kaydedilir. Yalnızca yatırma ve çekme işlemleri zincire yansır.
- Ödeme kanalları: Lightning Network gibi sistemlerde taraflar çok sayıda ödemeyi kendi aralarında yapar; zincire yalnızca kanalın açılışı ve kapanışı yazılır.
- Oracle verileri: Fiyat ve hava durumu gibi dış dünya verileri zincir dışında üretilir ve oracle'lar aracılığıyla zincire taşınır.
- Zincir dışı oylama: Bazı projeler yönetişim oylarını ücret ödemeden zincir dışında toplar.
Avantajları
- Daha hızlı işlem
- Daha düşük ya da sıfır ağ ücreti
- Ana zincirin yükünün azalması
- Bazı durumlarda daha fazla gizlilik
Dezavantajları ve riskler
Zincir dışı işlemler, ana blokzincirin sağladığı doğrulama ve şeffaflıktan tam olarak yararlanamaz. Örneğin merkezi bir borsada tuttuğun varlıklar için borsanın kayıtlarına ve güvenilirliğine bağlı kalırsın. Borsa iflas eder ya da saldırıya uğrarsa varlıklarına erişim sorunu yaşayabilirsin.
Bu yüzden bir hizmetin zincir dışı bileşenleri olduğunda, kime ve neye güvendiğini anlamak önemlidir. Zincir dışı ile zincir üstü yöntemlerin birlikte kullanıldığı katman 2 çözümleri, bu dengeyi kurmaya çalışır.
Sıkça Sorulan Sorular
Zincir dışı işlemler güvenli mi?
Kullanılan sisteme bağlıdır. Ödeme kanalları gibi bazı çözümler kriptografik güvenceler sunar, merkezi borsa içi işlemler ise kurumun güvenilirliğine dayanır.
Zincir dışı ile katman 2 aynı şey mi?
Tam olarak değil. Katman 2 çözümleri işlemlerin bir kısmını zincir dışında yapar ama güvenliği ana zincire bağlamaya çalışır; zincir dışı ise daha geniş bir kavramdır.