İçeriğe geç
parazade
Borsa

Yatırımcı Tazmin Merkezi Nedir?

İngilizce: Investor Compensation Center

Yayın: · Son güncelleme:

Yatırımcı Tazmin Merkezi Nedir? Kısaca

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), bir yatırım kuruluşu hakkında SPK'nın tedrici tasfiye ya da iflas kararı vermesi hâlinde, yatırımcıların nakit ve sermaye piyasası aracı alacaklarını kanunda belirlenen sınırlar içinde karşılamak için kurulmuş kamu tüzel kişisidir.

Yatırımcı Tazmin Merkezi nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl çalışır?
  2. Neleri kapsamaz?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 83. maddesiyle kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip bir yapıdır. Amacı, aracı kurum gibi bir yatırım kuruluşunun ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda, bu kuruluşa emanet edilmiş nakit ve sermaye piyasası araçlarını geri alamayan yatırımcıları belirli bir tutara kadar korumaktır. YTM, kanun gereği Sermaye Piyasası Kurulu eliyle idare ve temsil edilir.

Nasıl çalışır?

Yatırım kuruluşlarının YTM'ye katılması zorunludur. Bu kuruluşlar giriş aidatı, yıllık aidat ve gerektiğinde ek aidat öder; bu kaynaklar tazmin ödemelerinde kullanılır. Bir yatırım kuruluşu hakkında SPK tedrici tasfiye ya da iflas kararı verirse, YTM yatırımcıların kuruluştan olan nakit ve sermaye piyasası aracı teslim alacaklarını mevzuattaki usule göre tespit eder ve tavan tutar dahilinde öder. Ayrıntılı usul ve esaslar Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetmeliği'nde düzenlenir.

Neleri kapsamaz?

  • Piyasa fiyatlarındaki düşüşten kaynaklanan yatırım zararları.
  • Yatırımcının bilerek aldığı riskler ya da kötü yatırım kararları.
  • Kanun ve yönetmelikte kapsam dışı bırakılan kişi ve alacaklar.

Yani YTM bir "yatırım sigortası" değil, kuruluşun emanetleri iade edememesi durumuna yönelik sınırlı bir güvencedir.

Nelere dikkat etmeli?

Tazmin tavanı dönemsel olarak güncellenebilen bir tutardır; güncel tutarı ve başvuru koşullarını SPK ya da YTM duyurularından kontrol etmelisin. Varlıklarını yalnızca SPK yetkisi olan kuruluşlarda tutmak, bu korumadan yararlanabilmenin ön şartıdır. İzinsiz platformlar ya da yurt dışındaki yetkisiz siteler bu güvencenin kapsamında değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

YTM borsada uğradığım zararı karşılar mı?

Hayır. YTM, yatırım kuruluşunun ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle emanet nakit ve sermaye piyasası araçlarının iade edilememesi durumuna yöneliktir. Hisse fiyatının düşmesi gibi piyasa zararlarını karşılamaz.

Yatırımcı Tazmin Merkezi ne kadar öder?

Ödeme, mevzuatta belirlenen ve dönemsel olarak güncellenen bir tavan tutarla sınırlıdır. Güncel tutarı SPK'nın ya da YTM'nin resmî duyurularından öğrenmelisin.

İlgili terimler

Aracı Kurum(Brokerage Firm)Aracı kurum, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alarak yatırımcıların hisse, tahvil, fon ve türev ürün alım satım emirlerini borsaya ileten ve yatırım hizmetleri sunan şirkettir.Sermaye Piyasası Kurulu(Capital Markets Board)Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye'de sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve adil biçimde işlemesini sağlamak ve yatırımcıların haklarını korumak amacıyla düzenleme ve denetim yapan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu kurumudur.Merkezi Kayıt Kuruluşu(Central Registry Agency)Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türkiye'de kaydileştirilmiş sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hakları hak sahibi bazında elektronik ortamda kayıt altında tutan merkezi saklama kuruluşudur.TakasbankTakasbank (İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.), Borsa İstanbul'da yapılan işlemlerin takasını gerçekleştiren, merkezi karşı taraf ve teminat yönetimi hizmeti sunan, bankacılık lisansına sahip takas kuruluşudur.Risk Profili(Risk Profile)Risk profili, bir yatırımcının mali durumu, yatırım süresi, bilgi ve deneyimi ile kayıplara katlanma isteği birlikte değerlendirilerek ne kadar risk alabileceğini gösteren kişisel değerlendirmedir.Gün İçi İşlem(Day Trading)Gün içi işlem (day trading), bir varlığın aynı işlem günü içinde alınıp satılması ve pozisyonların gün sonuna kadar kapatılması esasına dayanan, kısa vadeli fiyat hareketlerinden kazanç hedefleyen yüksek riskli işlem tarzıdır.

İlgili yazılar