İçeriğe geç
parazade
Finans

Yaptırım Ne Demek?

İngilizce: Sanction

Yayın: · Son güncelleme:

Yaptırım Ne Demek? Kısaca

Yaptırım, bir kurala uyulmasını sağlamak ya da bir davranışı cezalandırmak için uygulanan önlemdir. Ekonomide genellikle bir ülkenin, kurumun ya da kişinin ticaret ve finans imkânlarını kısıtlayan ekonomik yaptırımları anlatır.

Yaptırım nedir?
İçindekiler
  1. Yaptırım ne demek?
  2. Ekonomik yaptırım türleri
  3. Etkileri

Yaptırım, en genel anlamıyla bir kurala uymamanın sonucu olarak uygulanan önlem ya da cezadır. Hukukta para cezası ya da sözleşmedeki cezai şart birer yaptırımdır. Uluslararası ekonomide ise yaptırım, bir ülkeye veya kişiye politikasını değiştirmesi için uygulanan ekonomik baskı araçlarını ifade eder.

Yaptırım ne demek?

Gündelik dilde "yaptırım gücü" bir kuralın arkasında gerçekten uygulanabilir bir sonuç olması demektir. Finans haberlerinde ise "yaptırım listesine alınmak" gibi ifadeler, bir kişi ya da şirketin uluslararası finans sistemine erişiminin kısıtlandığını anlatır.

Ekonomik yaptırım türleri

  • Ticari yaptırımlar: Belirli ürünlerin alım satımının yasaklanması; en uç biçimi ambargo'dur.
  • Finansal yaptırımlar: Malvarlıklarının dondurulması, bankalarla işlem yasağı, uluslararası ödeme sistemlerine erişimin kesilmesi.
  • Hedefli yaptırımlar: Belirli kişilere, şirketlere ya da kurumlara yönelik seyahat yasağı ve hesap dondurma.
  • Sektörel yaptırımlar: Enerji, savunma ya da teknoloji gibi belirli sektörlere yönelik kısıtlamalar.

Etkileri

Yaptırımlar hedef ülkede döviz sıkıntısı, ithalat zorluğu, enflasyon ve büyüme kaybına yol açabilir. Şirketler açısından ise önemli bir uyum yükü yaratır: Bankalar, yaptırım listelerindeki kişilerle işlem yapmamak için müşterilerini ve ödemeleri tarar. Yaptırım ihlali, şirketlere ve bankalara ağır cezalar getirebilir. Bu nedenle uluslararası ticaret yapan bir işletme için karşı tarafın yaptırım durumunu kontrol etmek önemlidir.

Yaptırımların siyasi hedefe ulaşma başarısı tartışmalıdır; hedef ülkeler alternatif ticaret ve ödeme kanalları geliştirebilir. Ayrıca yaptırımlar küresel tedarik zincirini ve emtia fiyatlarını da etkileyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaptırım nedir, kimler uygular?

Yaptırım, bir davranışı değiştirmek ya da cezalandırmak için uygulanan kısıtlayıcı önlemdir. Ekonomik yaptırımları tek tek ülkeler, ülke grupları ya da uluslararası kuruluşlar uygulayabilir.

Yaptırımlar bireyleri de etkiler mi?

Evet. Hedefli yaptırımlar doğrudan belirli kişilere yönelebilir. Geniş kapsamlı yaptırımlar da fiyat artışı, ürün kıtlığı ve finansal işlemlerde zorluk yoluyla sıradan vatandaşları dolaylı olarak etkiler.

İlgili terimler

Ambargo(Embargo)Ambargo, bir ya da birkaç ülkenin, siyasi veya güvenlik gerekçesiyle belirli bir ülkeyle ticareti tamamen ya da belirli ürünlerde yasaklamasıdır. Genellikle bir ülkenin politikasını değiştirmeye yönelik ekonomik baskı aracı olarak kullanılır.Ticaret Savaşı(Trade War)Ticaret savaşı, ülkelerin birbirlerinin ürünlerine karşılıklı olarak gümrük vergisi, kota ya da başka kısıtlamalar getirerek misilleme yaptığı ve bu önlemlerin zamanla tırmandığı ekonomik çatışmadır.Ülke Riski(Country Risk)Ülke riski, bir ülkedeki ekonomik, siyasi ve finansal koşullar nedeniyle o ülkeye yapılan yatırımların değer kaybetmesi ya da borçların zamanında geri ödenmemesi ihtimalidir; CDS primleri ve kredi notlarıyla izlenir.SWIFTSWIFT, dünya genelindeki bankaların ve finansal kuruluşların ödeme talimatlarını ve finansal mesajlarını standart ve güvenli biçimde birbirine ilettiği uluslararası mesajlaşma ağıdır. Parayı kendisi taşımaz.Cezai Şart(Penalty Clause)Cezai şart, bir sözleşmede borcun hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde borçlunun alacaklıya ödemeyi önceden kabul ettiği para ya da başka bir edimdir. Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenir.Döviz(Foreign Currency)Döviz, bir ülkenin kendi parası dışındaki yabancı paraları ve bu paralar cinsinden düzenlenmiş çek, havale gibi ödeme araçlarını ifade eder. Türkiye için ABD doları, euro ve sterlin en bilinen dövizlerdendir.Tedarik Zinciri(Supply Chain)Tedarik zinciri, bir ürünün ham maddesinin temininden üretimine, depolanmasından taşınmasına ve son tüketiciye ulaşmasına kadar geçen tüm aşamaları ve bu süreçte yer alan şirketlerin oluşturduğu ağdır.

İlgili yazılar

E-Ticaret

Trendyol'da Satış Yapmak: Gerekli Belgeler, Başvuru ve Maliyetler

Trendyol'da satış yapmak için şahıs, limited ya da anonim şirketinin, aktif vergi kaydının, fatura kesme altyapının ve şirket adına banka hesabının olması gerekir. Başvuruyu çevrim içi yapar, onay sonrası ürün yüklersin; kârlılık komisyon ve maliyet hesabına bağlıdır.

· 8 dk okuma