İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Yapılandırılmamış Veri Nedir?

İngilizce: Unstructured Data

Yayın: · Son güncelleme:

Yapılandırılmamış Veri Nedir? Kısaca

Yapılandırılmamış veri, önceden tanımlanmış bir şemaya ya da tablo düzenine uymayan veridir. E-postalar, belgeler, sosyal medya paylaşımları, fotoğraflar, ses kayıtları ve videolar bu gruba girer.

Yapılandırılmamış Veri nedir?
İçindekiler
  1. Yapılandırılmamış veri nedir?
  2. Yapay zekâ nasıl işler?
  3. Zorlukları

Yapılandırılmamış veri, satır ve sütunlara doğal olarak yerleşmeyen her türlü bilgidir. İçinde değerli bilgi barındırır ama bu bilgiye ulaşmak için önce işlenmesi gerekir.

Yapılandırılmamış veri nedir?

Bir tabloda "tutar" sütunu sayıdır ve doğrudan toplanabilir. Oysa bir müşteri şikâyet e-postasında ürün adı, sorun, duygu durumu ve talep aynı serbest metin içinde karışık hâlde bulunur. Bilgisayar bu metni anlamlandırmak için ek yöntemlere ihtiyaç duyar.

Başlıca örnekler:

  • E-posta, mesaj ve belgeler
  • Sosyal medya paylaşımları ve yorumlar
  • Fotoğraf ve taranmış belgeler
  • Ses kayıtları ve çağrı merkezi görüşmeleri
  • Video kayıtları

Yapay zekâ nasıl işler?

Derin öğrenme, yapılandırılmamış veriyi işlemede büyük ilerleme sağladı:

Veri türü Kullanılan alan
Metin Doğal dil işleme
Görsel ve video Bilgisayarlı görü
Ses Konuşma tanıma
Taranmış belge OCR

Bu yöntemler, ham içerikten yapılandırılmış bilgi çıkarır. Örneğin bir fatura görüntüsünden tarih, tutar ve firma adı çekilip tabloya yazılabilir. Büyük dil modelleri de metni embedding adı verilen sayısal vektörlere çevirerek anlam tabanlı aramayı mümkün kılar.

Zorlukları

  • Depolama hacmi büyüktür.
  • Aranması ve etiketlenmesi zordur.
  • Kişisel veri içerme olasılığı yüksektir; ses kaydı veya yüz görüntüsü gibi içerikler özenle korunmalıdır.

Bu verileri saklamak için genellikle veri gölleri tercih edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapılandırılmamış veri neden önemlidir?

Kurumların ürettiği verinin çok büyük kısmı metin, görsel ve ses gibi yapılandırılmamış biçimlerdedir. Bu veriyi işleyebilmek müşteri görüşleri, belgeler ve kayıtlar gibi değerli bilgilere ulaşmayı sağlar.

Yapılandırılmamış veri tabloya dönüştürülebilir mi?

Kısmen. Metin madenciliği, OCR ve bilgi çıkarımı gibi yöntemlerle içindeki belirli bilgiler alanlara ayrılabilir. Ancak içeriğin tamamı genellikle tabloya sığdırılamaz.

İlgili terimler

Yapılandırılmış Veri(Structured Data)Yapılandırılmış veri, önceden tanımlanmış bir şemaya göre satır ve sütunlar hâlinde düzenlenmiş, her alanın türü ve anlamı belli olan veridir. Banka hareketleri, stok listeleri ve müşteri tabloları tipik örneklerdir.Yarı Yapılandırılmış Veri(Semi-Structured Data)Yarı yapılandırılmış veri, katı bir tablo şemasına bağlı olmayan ama etiketler, anahtarlar ya da işaretleyicilerle kendi içinde düzen taşıyan veridir. JSON, XML dosyaları ve uygulama logları en bilinen örneklerdir.Veri Gölü(Data Lake)Veri gölü (data lake), yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış her tür veriyi ham hâliyle, önceden bir şemaya dönüştürmeden büyük ölçekte saklayan merkezi depolama alanıdır.Metin Madenciliği(Text Mining)Metin madenciliği, e-posta, yorum, rapor ve haber gibi yapılandırılmamış metin verilerinden doğal dil işleme ve istatistik yöntemleriyle anlamlı bilgi, örüntü ve eğilim çıkarma sürecidir.Doğal Dil İşleme(Natural Language Processing)Doğal dil işleme (NLP), bilgisayarların insan dilini yazılı ya da sözlü olarak anlamasını, işlemesini ve üretmesini sağlayan yapay zekâ ve dilbilim alanıdır.Bilgisayarlı Görü(Computer Vision)Bilgisayarlı görü, bilgisayarların fotoğraf ve videolardan anlamlı bilgi çıkarmasını, yani nesneleri, yüzleri, yazıları ve sahneleri tanıyıp yorumlamasını sağlayan yapay zekâ alanıdır.Konuşma Tanıma(Speech Recognition)Konuşma tanıma, insan konuşmasını içeren ses kaydını yapay zekâ ile analiz ederek yazılı metne dönüştüren teknolojidir; sesli asistanların ve otomatik altyazının temelidir.OCR(Optical Character Recognition)OCR (Optical Character Recognition, optik karakter tanıma), taranmış belgelerdeki, fotoğraflardaki ya da ekran görüntülerindeki yazıları tanıyarak bilgisayarın arayabileceği ve düzenleyebileceği metne dönüştüren teknolojidir.