İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Veri Gölü Nedir?

İngilizce: Data Lake

Yayın: · Son güncelleme:

Veri Gölü Nedir? Kısaca

Veri gölü (data lake), yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış her tür veriyi ham hâliyle, önceden bir şemaya dönüştürmeden büyük ölçekte saklayan merkezi depolama alanıdır.

Veri Gölü nedir?
İçindekiler
  1. Veri gölü nedir?
  2. Ne işe yarar?
  3. Veri bataklığı riski

Veri gölü, verileri geldiği biçimde, yani ham hâliyle saklayan büyük ölçekli bir depolama yaklaşımıdır. Tablolar, log dosyaları, JSON kayıtları, görseller, ses ve video aynı ortamda bulunabilir.

Veri gölü nedir?

Veri ambarında veriler yüklenmeden önce belirli bir yapıya sokulur. Veri gölünde ise "okurken şema" (schema-on-read) yaklaşımı kullanılır: Veri olduğu gibi kaydedilir, ne amaçla kullanılacağına analiz sırasında karar verilir. Bu esneklik, henüz nasıl kullanılacağı bilinmeyen verileri bile saklamayı mümkün kılar.

Veri gölleri genellikle düşük maliyetli nesne depolama sistemleri üzerine kurulur ve büyük hacimlere ölçeklenebilir.

Ne işe yarar?

  • Makine öğrenmesi modelleri için ham ve çeşitli veri sağlar.
  • Yapılandırılmamış veri (metin, görsel, ses) işlemek için uygundur.
  • Veriyi önce kaydedip sonra işleyen ELT yaklaşımıyla iyi uyum sağlar.
  • Veri bilimcilerin keşifsel analiz yapmasına olanak tanır.

Veri bataklığı riski

Veri gölünün esnekliği bir dezavantaja dönüşebilir. Hangi verinin nereden geldiği, ne anlama geldiği ve ne kadar güncel olduğu belgelenmezse göl, kimsenin güvenmediği ve bulamadığı verilerle dolu bir "veri bataklığına" (data swamp) dönüşür. Bunu önlemek için:

  • Meta veri ve veri kataloğu tutulmalı,
  • Erişim yetkileri ve kişisel veri koruması tanımlanmalı,
  • Veri kalitesi düzenli olarak denetlenmelidir.

Bu sorunları çözmek için veri gölü ile veri ambarının güçlü yanlarını birleştiren lakehouse mimarisi geliştirilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Veri gölü veri ambarının yerini alır mı?

Genellikle almaz; ikisi farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Pek çok kurum ham veriyi gölde saklayıp raporlama için düzenlenmiş kısmını ambara taşır ya da ikisini birleştiren lakehouse mimarisini kullanır.

Veri gölünde kişisel veriler nasıl korunur?

Erişim kontrolü, şifreleme, maskeleme ve anonimleştirme gibi önlemler uygulanır. Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesi KVKK kapsamında olduğundan bu süreçler hukuki yükümlülüklerle birlikte ele alınmalıdır.

İlgili terimler

Veri Ambarı(Data Warehouse)Veri ambarı (data warehouse), bir kurumun farklı sistemlerinden gelen verileri temizlenmiş, düzenlenmiş ve yapılandırılmış biçimde tek bir merkezde toplayan, raporlama ve analiz için optimize edilmiş veri deposudur.Data LakehouseData lakehouse, veri gölünün düşük maliyetli ve esnek depolamasını, veri ambarının şema yönetimi, işlem güvenilirliği ve hızlı sorgulama özellikleriyle tek bir platformda birleştiren veri mimarisidir.Büyük Veri(Big Data)Büyük veri (big data), geleneksel veritabanı ve analiz araçlarıyla makul sürede saklanamayacak ya da işlenemeyecek kadar büyük, hızlı üretilen ve çeşitli biçimlerdeki veri kümelerini ifade eder. Genellikle hacim, hız ve çeşitlilik özellikleriyle tanımlanır.Veri Kataloğu(Data Catalog)Veri kataloğu, bir kurumdaki veri setlerinin, tabloların ve raporların meta verilerini tek bir yerde toplayan, aranabilir bir envanterdir. Hangi verinin nerede olduğunu, ne anlama geldiğini ve kimin sorumlu olduğunu gösterir.Makine Öğrenmesi(Machine Learning)Makine öğrenmesi, bilgisayarların açıkça programlanmadan, örnek verilerdeki kalıpları öğrenerek tahmin veya karar üretmesini sağlayan yapay zekâ dalıdır.Yapılandırılmamış Veri(Unstructured Data)Yapılandırılmamış veri, önceden tanımlanmış bir şemaya ya da tablo düzenine uymayan veridir. E-postalar, belgeler, sosyal medya paylaşımları, fotoğraflar, ses kayıtları ve videolar bu gruba girer.ELT(Extract Load Transform)ELT (Extract, Load, Transform), verinin kaynaktan çekilip önce ham hâliyle hedef sisteme yüklendiği, dönüştürme işleminin ise sonradan bu hedef sistemin kendi işlem gücüyle yapıldığı veri entegrasyon yaklaşımıdır.Veri Kalitesi(Data Quality)Veri kalitesi, bir veri setinin kullanılacağı amaca ne kadar uygun olduğunu ifade eder; doğruluk, eksiksizlik, tutarlılık, güncellik, geçerlilik ve benzersizlik gibi boyutlarla ölçülür.