İçeriğe geç
parazade
Finans

Re'sen Tarh Nedir?

İngilizce: Ex Officio Assessment

Yayın: · Son güncelleme:

Re'sen Tarh Nedir? Kısaca

Re'sen tarh, vergi matrahının kısmen veya tamamen defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak belirlenemediği durumlarda, takdir komisyonu kararı veya vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyattır.

Re'sen Tarh nedir?
İçindekiler
  1. Re'sen tarh nedir?
  2. Hangi durumlarda yapılır?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Re'sen tarh, vergi dairesinin mükellefin beyanına ya da kayıtlarına dayanamadığı durumlarda matrahı kendisinin tespit ederek vergiyi tarh etmesidir. "Re'sen" kendiliğinden demektir. Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinde düzenlenmiştir. Matrah, takdir komisyonunca takdir edilir ya da vergi inceleme raporuyla belirlenir.

Re'sen tarh nedir?

Normalde vergi, mükellefin beyanı üzerinden tarh edilir. Ancak beyan hiç yoksa ya da kayıtlar güvenilir değilse idare, gerçek matrahı başka yollarla bulmak zorunda kalır. Re'sen tarh bu durumlarda devreye girer.

Hangi durumlarda yapılır?

  • Beyannamenin kanuni süresinde verilmemesi ve verilmeme sebebinin giderilmemesi
  • Defter ve belgelerin istendiği hâlde ibraz edilmemesi
  • Defter kayıtlarının gerçeği yansıtmadığının belgeler ve emarelerle tespit edilmesi
  • Kanunen tutulması gereken defterlerin hiç ya da usulüne uygun tutulmaması
  • Matrahın tespitini engelleyecek ölçüde eksik ve karışık kayıtlar

Örnek

Varsayımsal olarak bir işletmenin defterleri vergi incelemesi sırasında istenmiş ama ibraz edilmemiş olsun. İnceleme elemanı banka hareketleri, satış verileri ve benzer işletmelerin kâr oranları gibi bilgileri kullanarak matrahı tespit eder; vergi dairesi buna göre re'sen tarhiyat yapar ve genellikle vergi ziyaı cezası da keser.

Nelere dikkat etmeli?

  • Re'sen tarh, ikmalen tarha göre mükellef açısından daha belirsiz sonuçlar doğurabilir; çünkü matrah dış verilerle tahmin edilir.
  • Defter ve belgeleri düzenli tutmak ve istendiğinde ibraz etmek, re'sen tarhın en etkili önlemidir.
  • Tarhiyata karşı uzlaşma ya da dava sürelerini kaçırmamak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Re'sen tarh ile ikmalen tarh arasındaki fark nedir?

İkmalen tarh, matrah farkının defter, kayıt ve belgelere dayanılarak tespit edildiği tarhiyattır. Re'sen tarhta ise matrah bu kayıtlara dayanılarak bulunamaz; takdir ya da inceleme raporuyla belirlenir.

Re'sen tarhiyata itiraz edilebilir mi?

Evet. İhbarnamenin tebliğinden sonra kanuni şartlar içinde uzlaşma talep edilebilir ya da vergi mahkemesinde dava açılabilir.

İlgili terimler

İkmalen Tarh(Additional Assessment)İkmalen tarh, daha önce tarh edilmiş bir verginin, sonradan defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak tespit edilen matrah farkı üzerinden tamamlanmasıdır. Genellikle vergi incelemesi sonrası yapılır.Vergi Tarhiyatı(Tax Assessment)Vergi tarhiyatı, vergi alacağının vergi dairesince kanundaki ölçülere göre matrah ve miktar olarak hesaplanıp tespit edilmesidir. Vergilendirme sürecinin ilk aşamasıdır; ardından tebliğ, tahakkuk ve tahsil gelir.Vergi İncelemesi(Tax Audit)Vergi incelemesi, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla mükellefin defter, kayıt ve belgelerinin yetkili inceleme elemanlarınca kontrol edilmesidir.Vergi Mahkemesi(Tax Court)Vergi mahkemesi, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunlara ilişkin cezalardan doğan uyuşmazlıkları çözen idari yargı mahkemesidir. Mükellef, tarhiyat ve cezalara karşı bu mahkemede dava açabilir.Vergi Dairesi(Tax Office)Vergi dairesi, Gelir İdaresi Başkanlığı'na bağlı olarak mükellef kayıtlarını tutan, beyanname ve bildirimleri alan, vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil eden yerel vergi idaresi birimidir.Vergi Ziyaı Cezası(Tax Loss Penalty)Vergi ziyaı cezası, mükellefin vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında ya da eksik tahakkuk etmesi hâlinde, kaybedilen vergi üzerinden kesilen cezadır.Uzlaşma(Tax Settlement)Uzlaşma, vergi hukukunda mükellef ile vergi idaresinin, tarh edilecek ya da edilmiş vergi ve cezalar üzerinde yargıya gitmeden anlaşmaya varmasıdır. Uzlaşılan tutar kesinleşir; mükellef bu tutar için dava açamaz.