İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Vektör Nedir?

İngilizce: Vector

Yayın: · Son güncelleme:

Vektör Nedir? Kısaca

Vektör, matematikte hem büyüklüğü hem yönü olan bir nicelik; yapay zekâda ise sıralı bir sayı listesidir. Metin, görsel ya da kullanıcı gibi nesneler vektörlerle sayısal olarak temsil edilir ve karşılaştırılır.

Vektör nedir?
İçindekiler
  1. Vektör nedir?
  2. Yapay zekâda vektörler
  3. Temel işlemler
  4. Nelere dikkat etmeli?

Vektör, yan yana sıralanmış sayılardan oluşan bir listedir. Fizikte bir kuvveti ya da hızı yönü ve büyüklüğüyle anlatır; yapay zekâda ise her türlü nesneyi bilgisayarın hesaplayabileceği sayılara dönüştürmenin yoludur.

Vektör nedir?

İki boyutlu bir vektör [3, 4] biçiminde yazılır ve düzlemde başlangıç noktasından (3, 4) noktasına giden bir ok gibi düşünülebilir. Bu okun uzunluğu (büyüklüğü) Pisagor teoremiyle 5 olarak bulunur. Vektördeki eleman sayısına boyut denir; yapay zekâda yüzlerce ya da binlerce boyutlu vektörler yaygındır.

Yapay zekâda vektörler

Bir makine öğrenmesi modeli doğrudan "kedi" kelimesini ya da bir fotoğrafı işleyemez; önce bunları sayılara çevirmesi gerekir.

  • Özellik vektörü: Bir evi [metrekare, oda sayısı, bina yaşı] gibi bir listeyle temsil etmek.
  • Embedding: Kelime, cümle ya da görsellerin anlamını yakalayan, model tarafından öğrenilmiş yoğun vektörler. Anlamca yakın kavramların vektörleri de birbirine yakın olur.
  • Arama: Vektör veritabanları, sorgu vektörüne en yakın vektörleri bularak anlamsal arama yapar.

Temel işlemler

İşlem Anlamı
Toplama Eleman eleman toplama
Skalerle çarpma Her elemanı aynı sayıyla çarpma
Nokta çarpımı İki vektörün ne kadar aynı yönde olduğunu ölçer
Uzunluk (norm) Vektörün büyüklüğü

İki vektör arasındaki benzerlik genellikle kosinüs benzerliği ya da Öklid uzaklığı ile ölçülür.

Nelere dikkat etmeli?

Vektörleri karşılaştırırken aynı boyutta ve aynı yöntemle üretilmiş olmaları gerekir. Farklı modellerin ürettiği embedding'ler genellikle birbirine doğrudan karşılaştırılamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Vektör ne demek, günlük dilde nasıl açıklanır?

Vektör, bir şeyi sıralı sayılarla tarif etmek demektir. Örneğin bir yerin konumu enlem ve boylamdan oluşan iki sayılık bir vektörle ifade edilebilir.

Vektör ile tensör arasındaki fark nedir?

Vektör tek boyutlu bir sayı dizisidir. Tensör ise vektör ve matrisi de kapsayan, istenen sayıda boyuta sahip olabilen genel yapıdır.

İlgili terimler

EmbeddingEmbedding, bir kelimenin, cümlenin, belgenin ya da görselin anlamını sayılardan oluşan bir vektörle temsil etme yöntemidir. Anlamca birbirine yakın içeriklerin vektörleri de birbirine yakın olduğu için anlamsal arama ve RAG sistemlerinin temelini oluşturur.Vektör Veritabanı(Vector Database)Vektör veritabanı, metin, görsel ya da ses gibi verilerin anlamını temsil eden sayısal vektörleri (embedding) saklayan ve bunlar arasında benzerlik araması yapmak için optimize edilmiş veri tabanı türüdür.Kosinüs Benzerliği(Cosine Similarity)Kosinüs benzerliği (cosine similarity), iki vektör arasındaki açının kosinüsünü hesaplayarak bu vektörlerin ne kadar aynı yönü gösterdiğini ölçen bir benzerlik ölçüsüdür. Değer 1'e yaklaştıkça vektörler, dolayısıyla temsil ettikleri metinler daha benzer kabul edilir.Nokta Çarpımı(Dot Product)Nokta çarpımı (skaler çarpım), aynı boyuttaki iki vektörün karşılıklı elemanlarının çarpılıp toplanmasıyla elde edilen tek bir sayıdır. İki vektörün ne ölçüde aynı yönü gösterdiğini ölçer.Makine Öğrenmesi Modeli(Machine Learning Model)Makine öğrenmesi modeli, bir öğrenme algoritmasının eğitim verilerindeki örüntüleri öğrenmesiyle oluşan ve yeni, daha önce görülmemiş verilere bakarak tahmin, sınıflandırma ya da karar üreten matematiksel yapıdır.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.

İlgili yazılar