İçeriğe geç
parazade
Finans

Sıcak Para Nedir?

İngilizce: Hot Money

Yayın: · Son güncelleme:

Sıcak Para Nedir? Kısaca

Sıcak para, yüksek getiri ya da kur kazancı beklentisiyle bir ülkeye kısa vadeli olarak giren ve koşullar değiştiğinde hızla çıkabilen yabancı sermayedir; genellikle portföy yatırımları ve kısa vadeli mevduat şeklindedir.

Sıcak Para nedir?
İçindekiler
  1. Sıcak para nedir?
  2. Neden gelir, neden gider?
  3. Ekonomiye etkileri ve riskleri

Sıcak para, kısa sürede yüksek getiri elde etmek amacıyla ülkeler arasında hızla hareket eden sermayeyi anlatan bir terimdir. Uzun vadeli üretim yatırımlarının aksine, piyasa koşulları değiştiğinde birkaç gün içinde bile ülkeden çıkabilir.

Sıcak para nedir?

Sıcak para genellikle şu biçimlerde ülkeye girer:

  • Devlet tahvili ve hazine bonosu alımları
  • Borsada hisse senedi alımları
  • Kısa vadeli mevduat ve para piyasası işlemleri
  • Kur ve faiz farkından kazanç sağlamaya yönelik işlemler (carry trade)

Bu akımlar ödemeler dengesinde ağırlıklı olarak portföy yatırımları ve kısa vadeli diğer yatırımlar kalemlerinde izlenir.

Neden gelir, neden gider?

Sıcak parayı çeken temel unsurlar yüksek reel faiz, değerli ya da istikrarlı yerel para ve olumlu risk algısıdır. Gelişmiş ülkelerde faizlerin düşük olduğu dönemlerde yatırımcılar daha yüksek getiri için gelişmekte olan ülkelere yönelebilir.

Tersine, küresel faizlerin yükselmesi, ülke riskinin artması, siyasi belirsizlik ya da kurdaki sert dalgalanmalar sıcak paranın hızla çıkmasına neden olabilir.

Ekonomiye etkileri ve riskleri

Giriş dönemlerinde: Yerel para değer kazanabilir, faizler düşebilir, borsa yükselebilir ve cari açıkın finansmanı kolaylaşabilir.

Çıkış dönemlerinde:

  • Yerel para hızla değer kaybedebilir.
  • Faizler ve borçlanma maliyetleri yükselebilir.
  • Borsada sert düşüşler yaşanabilir.
  • Döviz rezervleri baskı altına girebilir.

Bu nedenle cari açığını büyük ölçüde sıcak parayla finanse eden ekonomiler dış şoklara karşı daha kırılgan kabul edilir. Bazı ülkeler bu oynaklığı sınırlamak için sermaye hareketlerine vergi ya da kısıtlama getirmeyi tercih edebilir.

Varsayımsal örnek: Yüksek faiz nedeniyle bir ülkenin tahvillerine yönelen yabancı yatırımcılar, küresel faizler yükseldiğinde pozisyonlarını aynı anda kapatırsa, kısa sürede yüklü bir döviz çıkışı ve kurda sert yükseliş görülebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sıcak para ile doğrudan yabancı yatırım arasındaki fark nedir?

Sıcak para kısa vadeli ve hızla çıkabilen portföy ve mevduat akımlarıdır. Doğrudan yabancı yatırım ise fabrika kurmak ya da şirket satın almak gibi uzun vadeli ve kolay geri çekilmeyen yatırımlardır.

Sıcak para çıkışı neye yol açar?

Yerel paranın değer kaybetmesine, faizlerin yükselmesine, borsada düşüşe ve döviz rezervleri üzerinde baskıya yol açabilir. Etkisi, ülkenin sıcak paraya ne kadar bağımlı olduğuna göre değişir.

İlgili terimler

Portföy Yatırımı(Portfolio Investment)Portföy yatırımı, şirket yönetiminde söz sahibi olma amacı taşımadan hisse senedi, tahvil, bono ve fon gibi finansal varlıklara yapılan yatırımdır; makroekonomide özellikle yabancıların bir ülkenin menkul kıymetlerine yaptığı yatırımları anlatır.Doğrudan Yabancı Yatırım(Foreign Direct Investment)Doğrudan yabancı yatırım (DYY), yurt dışında yerleşik bir yatırımcının başka bir ülkedeki bir şirkette kalıcı ilişki kurmak ve yönetimde etkili olmak amacıyla yaptığı uzun vadeli yatırımdır; yeni tesis kurmak ya da mevcut şirketi satın almak şeklinde olabilir.Finans Hesabı(Financial Account)Finans hesabı, ödemeler dengesinin bir ülkenin yurt dışıyla yaptığı finansal varlık ve yükümlülük işlemlerini, yani doğrudan yatırımları, portföy yatırımlarını, kredileri, mevduatları ve rezerv varlıkları gösteren bölümüdür.Sermaye Kontrolü(Capital Controls)Sermaye kontrolü, bir devletin ya da merkez bankasının ülkeye giren veya ülkeden çıkan sermaye akımlarını vergi, kota, izin şartı ya da yasaklarla sınırlamak için uyguladığı önlemlerin genel adıdır.Faiz(Interest)Faiz, borç verilen ya da bir süre kullanıma bırakılan paranın karşılığında ödenen bedeldir. Borç alan için bir maliyet, para yatıran için bir getiridir ve genellikle yıllık yüzde oran olarak ifade edilir.Ödemeler Dengesi(Balance of Payments)Ödemeler dengesi, bir ülkede yerleşik kişi ve kurumların belirli bir dönemde yurt dışında yerleşik olanlarla yaptığı mal, hizmet, gelir, transfer ve finansal işlemlerin tamamını sistematik olarak gösteren istatistiksel tablodur.Cari Açık(Current Account Deficit)Cari açık, bir ülkenin belirli bir dönemde mal, hizmet ve gelir hareketleri sonucu yurt dışına yaptığı ödemelerin, yurt dışından elde ettiği gelirleri aşmasıdır. Ödemeler dengesinin cari işlemler kalemini ifade eder.Döviz(Foreign Currency)Döviz, bir ülkenin kendi parası dışındaki yabancı paraları ve bu paralar cinsinden düzenlenmiş çek, havale gibi ödeme araçlarını ifade eder. Türkiye için ABD doları, euro ve sterlin en bilinen dövizlerdendir.