İçeriğe geç
parazade
Borsa

Rüçhan Hakkı Nedir?

İngilizce: Preemptive Right

Yayın: · Son güncelleme:

Rüçhan Hakkı Nedir? Kısaca

Rüçhan hakkı (yeni pay alma hakkı), bir şirketin bedelli sermaye artırımında mevcut pay sahiplerinin, ortaklık oranları ölçüsünde yeni payları diğer yatırımcılardan önce ve belirlenen fiyattan alma hakkıdır.

Rüçhan Hakkı nedir?
İçindekiler
  1. Rüçhan hakkı nedir?
  2. Nasıl kullanılır?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Rüçhan hakkı, şirket yeni pay çıkardığında mevcut ortakların bu payları öncelikle satın alabilme hakkıdır. Resmî dilde "yeni pay alma hakkı" olarak da geçer. Amaç, mevcut ortakların şirketteki payının istemedikleri hâlde küçülmesini (sulandırılmasını) önlemektir.

Rüçhan hakkı nedir?

Bir şirket bedelli sermaye artırımı yaptığında yeni paylar çıkarır. Rüçhan hakkı sayesinde her ortak, mevcut payı oranında bu yeni paylardan alabilir. Türk Ticaret Kanunu bu hakkı pay sahiplerine tanır; hak ancak kanunda ve esas sözleşmede öngörülen koşullarla sınırlandırılabilir.

Nasıl kullanılır?

  1. Şirket sermaye artırımını ve rüçhan hakkı kullanım fiyatını KAP'ta duyurur.
  2. Belirlenen kullanım süresi içinde aracı kurumun üzerinden talepte bulunur ve bedelini ödersin. Bu süre kanunen en az 15 gündür; somut tarihler her şirketin duyurusunda yer alır.
  3. Kullanılmayan haklar için genellikle kalan paylar daha sonra borsada satışa sunulur.

Hakkını kullanmak istemiyorsan, rüçhan hakkı kuponlarını belirlenen dönemde borsada satabilirsin. Bunun ayrıntısı rüçhan hakkı kupon satışı maddesinde.

Örnek

Varsayımsal olarak şirket yüzde 100 bedelli sermaye artırımı yapıyor ve pay başına kullanım fiyatı 1 TL. 500 payın varsa, 500 TL ödeyerek 500 yeni pay alabilirsin. Hakkını kullanmazsan şirketteki ortaklık oranın azalır.

Nelere dikkat etmeli?

  • Hak kullanım fiyatının piyasa fiyatından düşük olması, yeni payın "kârlı" olduğu anlamına gelmez; hak kullanımında pay fiyatı teorik olarak düzeltilir.
  • Kullanım süresini kaçırırsan hakkın değeri kaybolabilir.
  • Tarihleri, oranları ve koşulları her zaman ilgili şirketin KAP duyurusundan kontrol et.

Sıkça Sorulan Sorular

Rüçhan hakkını kullanmazsam ne olur?

Yeni payları alamazsın ve şirketteki ortaklık oranın azalır. Kuponunu süresi içinde satmadıysan hakkın ekonomik değerini de kaybedebilirsin.

Rüçhan hakkı kullanım süresi ne kadar?

Türk Ticaret Kanunu'na göre süre 15 günden az olamaz. Somut başlangıç ve bitiş tarihleri şirketin KAP'taki duyurusunda belirtilir.

İlgili terimler

Bedelli Sermaye Artırımı(Rights Issue)Bedelli sermaye artırımı, şirketin yeni pay çıkarıp bunları ortaklarına ya da yatırımcılara para karşılığında satarak sermayesini artırmasıdır. Şirkete dışarıdan yeni nakit girer.Rüçhan Hakkı Kupon Satışı(Rights Trading)Rüçhan hakkı kupon satışı, bedelli sermaye artırımında yeni pay alma hakkını kullanmak istemeyen pay sahibinin bu hakkı temsil eden kuponu, belirlenen süre içinde borsada başka bir yatırımcıya satmasıdır.Rüçhan Hakkı Kısıtlaması(Restriction of Preemptive Rights)Rüçhan hakkı kısıtlaması, bir şirketin sermaye artırımında mevcut pay sahiplerinin yeni pay alma hakkının kanun ve esas sözleşmedeki koşullara uygun olarak tamamen ya da kısmen sınırlandırılmasıdır. Yeni paylar genellikle belirli yatırımcılara satılır.Seyrelme(Dilution)Seyrelme (sulanma), bir şirketin yeni pay çıkarması sonucunda mevcut ortakların sahiplik oranının, oy gücünün ve hisse başına kâr gibi göstergelerin azalmasıdır. Tahsisli artırım, halka arz ve dönüştürülebilir araçlar seyrelmeye yol açabilir.Sermaye(Capital)Sermaye, bir işi kurmak ya da yürütmek için kullanılan para, makine, bina gibi kaynakların bütünüdür. Şirket hukukunda ise ortakların şirkete koymayı taahhüt ettiği ve esas sözleşmede yazılı olan tutarı anlatır.Kullanım Fiyatı(Strike Price)Kullanım fiyatı (strike price), opsiyon sahibinin hakkını kullandığında dayanak varlığı alacağı ya da satacağı, sözleşmede önceden belirlenmiş sabit fiyattır. Opsiyonun kârda mı zararda mı olduğu bu fiyata göre belirlenir.