İçeriğe geç
parazade
Finans

Franchise Ne Demek?

Yayın: · Son güncelleme:

Franchise Ne Demek? Kısaca

Franchise, bir markanın sahibinin (franchisor) markasını, iş modelini ve bilgi birikimini, belirli bir giriş bedeli ve düzenli ödemeler karşılığında bağımsız bir girişimciye (franchisee) kullandırdığı ticari iş birliği modelidir.

Franchise nedir?
İçindekiler
  1. Franchise ne demek?
  2. Franchise sistemi nedir, nasıl işler?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Franchise, Türkçede "ticari imtiyaz" ya da "imtiyazlı bayilik" olarak da anılır. Marka sahibi kanıtlanmış bir iş modelini sunar; sen de kendi sermayenle ve kendi işletmenle bu markanın adı altında faaliyet gösterirsin.

Franchise ne demek?

Bu modelde iki taraf vardır: markayı ve sistemi veren franchisor ile bu sistemi kullanan franchisee. Franchisee, işletmenin sahibi olarak kira, personel ve stok gibi giderleri kendisi üstlenir; buna karşılık markanın bilinirliğinden, tedarik ağından, eğitim ve pazarlama desteğinden yararlanır.

Franchise sistemi nedir, nasıl işler?

Tipik bir franchise anlaşmasında şu ödemeler yer alır:

  • Giriş bedeli: Sisteme katılırken bir kez ödenen ücret.
  • Royalti: Genellikle aylık ciro üzerinden alınan düzenli pay.
  • Reklam katkı payı: Ortak pazarlama faaliyetleri için ayrılan pay.

Marka sahibi; dekorasyon, ürün listesi, fiyat politikası ve hizmet standartlarını belirler ve bunlara uyulup uyulmadığını denetler.

Nelere dikkat etmeli?

Franchise "hazır başarı" garantisi değildir. Aynı markanın farklı şubeleri çok farklı sonuçlar alabilir. Karar vermeden önce:

  • Toplam yatırım tutarını ve geri dönüş süresine ilişkin varsayımları kendin hesapla.
  • Sözleşme süresini, bölge koruması olup olmadığını ve fesih koşullarını incele.
  • Malzemeyi yalnız marka sahibinden alma zorunluluğu varsa maliyetlerin kâr marjına etkisini değerlendir.
  • Mevcut franchisee'lerle görüşerek gerçek deneyimleri öğren.

Sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata ve mali müşavire danışmak, ileride doğabilecek anlaşmazlıkların önüne geçebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Franchise nedir, bayilikten farkı ne?

Bayilikte genellikle bir üreticinin ürünleri satılır. Franchise'da ise ürünün yanında markanın tüm iş modeli, görünümü ve işletme standartları da birlikte devralınır.

Franchise almak kârlı mı?

Bu tamamen lokasyona, maliyetlere, markanın gücüne ve senin işletme becerine bağlıdır. Hiçbir franchise kazanç garantisi vermez; kararını kendi hesaplarına ve sözleşme koşullarına göre vermelisin.

İlgili terimler

Bayilik(Dealership)Bayilik, bir işletmenin belirli bir üretici ya da tedarikçinin ürünlerini kendi adına ve hesabına satın alıp belirli bir bölgede yeniden sattığı, genellikle uzun süreli bir sözleşmeye dayanan ticari ilişkidir.Royalti(Royalty)Royalti, bir kişinin ya da şirketin sahibi olduğu telif hakkı, marka, patent veya bilgi birikimi gibi bir varlığı başkasının kullanmasına izin vermesi karşılığında aldığı düzenli kullanım bedelidir.Girişimci(Entrepreneur)Girişimci, bir iş fikrini hayata geçirmek için kaynakları bir araya getiren, kâr elde etme amacıyla yeni bir işletme kuran ya da var olanı geliştiren ve bu süreçte finansal riski üstlenen kişidir.Kâr Marjı(Profit Margin)Kâr marjı, bir işletmenin satışlarından (hasılatından) ne kadarının kâr olarak kaldığını yüzde olarak gösteren orandır. Brüt, faaliyet ve net kâr marjı olarak farklı düzeylerde hesaplanır.Katkı Payı(Contribution Margin)Katkı payı, bir ürünün satış fiyatından değişken maliyetleri çıkarıldığında kalan tutardır. Bu tutar önce sabit giderleri karşılamaya, sabit giderler karşılandıktan sonra da kâra katkı sağlar; başabaş analizinin temelidir.Fesih(Termination)Fesih, sürekli bir sözleşmeyi taraflardan birinin tek taraflı irade beyanıyla ileriye etkili olarak sona erdirmesidir. Fesih bildirimi karşı tarafa ulaştığında sonuç doğurur ve geçmişte yapılmış edimleri ortadan kaldırmaz.