Reel Faiz Nedir?
İngilizce: Real Interest Rate
Yayın: · Son güncelleme:
Reel Faiz Nedir? Kısaca
Reel faiz, nominal faiz oranından enflasyonun etkisi çıkarıldığında elde edilen, paranın gerçek getirisini ya da gerçek maliyetini gösteren faiz oranıdır. Satın alma gücündeki değişimi ölçer.
Reel faiz, enflasyondan arındırılmış faizdir. Bankanın ya da bir yatırım aracının ilan ettiği oran nominal faizdir; reel faiz ise bu getirinin, fiyat artışları hesaba katıldığında gerçekte ne kadar satın alma gücü kazandırdığını gösterir.
Reel faiz nasıl hesaplanır?
Kesin hesaplama için şu formül kullanılır:
Reel faiz = (1 + nominal faiz) / (1 + enflasyon) − 1
Oranlar düşükken pratik bir yaklaşım olarak "nominal faiz − enflasyon" farkı da kullanılabilir, ancak yüksek enflasyon dönemlerinde bu yaklaşım yanıltıcı olabilir.
Örnek
Yıllık nominal faizin yüzde 40, yıllık enflasyonun yüzde 30 olduğunu varsayalım:
- Kesin hesap: 1,40 / 1,30 − 1 ≈ yüzde 7,7
- Kaba hesap: 40 − 30 = yüzde 10
Görüldüğü gibi yüksek oranlarda iki sonuç arasında anlamlı fark oluşur. Vergi kesintisi de varsa net getiri üzerinden hesaplamak daha doğru sonuç verir.
Negatif reel faiz ne demek?
Nominal faiz enflasyonun altındaysa reel faiz negatiftir. Bu durumda parana faiz işlese bile satın alma gücün azalır. Örneğin yüzde 20 faiz alırken enflasyon yüzde 30 ise, birikimin gerçekte değer kaybeder.
Nelere dikkat etmeli?
Birikim yaparken de kredi çekerken de reel faize bakmak, kararlarını daha sağlıklı kılar. Geçmiş enflasyon yerine beklenen enflasyonu kullanmak ileriye dönük daha anlamlı bir tablo verir; ancak beklentilerin gerçekleşmeyebileceğini unutmamalısın.
Sıkça Sorulan Sorular
Reel faiz neden önemlidir?
Reel faiz, paranın gerçek değerinin artıp artmadığını gösterir. Nominal getiri yüksek görünse bile enflasyon daha yüksekse birikimin değer kaybeder.
Kredi çekerken negatif reel faiz avantaj mı?
Teorik olarak borcun gerçek yükü zamanla azalır. Ancak gelirin enflasyon kadar artmazsa taksitler yine zorlayıcı olabilir; bu nedenle ödeme gücünü esas almak gerekir.