Ortam Değişkeni Nedir?
İngilizce: Environment Variable
Yayın: · Son güncelleme:
Ortam Değişkeni Nedir? Kısaca
Ortam değişkeni (environment variable), işletim sisteminde ya da bir programın çalıştığı ortamda tanımlanan ve programların okuyabildiği ad-değer çiftidir. Ayarları ve gizli bilgileri kodun içine yazmadan programa aktarmak için kullanılır.
Ortam değişkeni nedir?
Ortam değişkeni, bir programın çalıştığı ortamdan okuduğu adlandırılmış bir değerdir. Örneğin DB_PASSWORD=gizli123 gibi bir tanım, veritabanı şifresini program koduna yazmadan programa iletir. Değişkenler işletim sistemi, terminal oturumu ya da sunucu ayarları üzerinden tanımlanır.
Ne işe yarar?
En önemli kullanım, ayarları koddan ayırmaktır. Aynı uygulama geliştirme ortamında test veritabanına, canlı ortamda gerçek veritabanına bağlanmalıdır. Kodu her ortam için değiştirmek yerine, her ortamda farklı ortam değişkeni tanımlanır.
Güvenlik de bir o kadar önemlidir. Bir API anahtarı kodun içine yazılır ve kod herkese açık bir depoya gönderilirse, anahtar kötü niyetli kişilerin eline geçebilir. Anahtar ortam değişkeninde tutulduğunda kodda yalnız değişkenin adı görünür.
Nasıl kullanılır?
Linux ve macOS terminalinde export API_KEY=abc123 komutuyla bir değişken tanımlanır. Python'da bu değer os.environ["API_KEY"], Node.js'te process.env.API_KEY ile okunur.
Projelerde genellikle .env adlı bir dosya kullanılır. Dosyanın her satırında AD=DEĞER biçiminde bir ayar bulunur ve dotenv gibi kütüphaneler bu dosyayı program açılırken okur. Örnek anahtarlar ise boş değerlerle .env.example dosyasında paylaşılır.
Nelere dikkat etmeli?
.env dosyanızı mutlaka .gitignore listesine ekleyin. Yanlışlıkla bir anahtarı paylaştıysanız, dosyayı silmek yetmez; anahtarı hizmet sağlayıcının panelinden iptal edip yenisini oluşturun. Değişken adlarını büyük harf ve alt çizgiyle yazmak yaygın bir alışkanlıktır ve okumayı kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
PATH ortam değişkeni ne işe yarar?
PATH, işletim sisteminin bir komutu hangi klasörlerde arayacağını belirten listedir. Terminalde `python` yazdığınızda sistem, programı PATH'teki klasörlerde arar; bulamazsa "komut bulunamadı" hatası verir.
.env dosyası Git'e eklenir mi?
Eklenmemelidir. .env dosyası genellikle şifre ve API anahtarı içerir; bu yüzden .gitignore dosyasına yazılarak sürüm kontrolünün dışında tutulur.