Öngörücü Polislik Nedir?
İngilizce: Predictive Policing
Yayın: · Son güncelleme:
Öngörücü Polislik Nedir? Kısaca
Öngörücü polislik, geçmiş suç verileri ve istatistiksel modeller kullanılarak suçun nerede, ne zaman veya kimler tarafından işlenebileceğini tahmin etmeye ve kolluk kaynaklarını buna göre yönlendirmeye çalışan uygulamalardır.
Öngörücü polislik (predictive policing), kolluk kuvvetlerinin veri analitiği ve makine öğrenmesini kullanarak suç riskini önceden tahmin etmeye çalıştığı yaklaşımın adıdır. Etkinliği ve adaletle ilgili ciddi tartışmalara konu olmuştur.
Öngörücü polislik nedir?
Bu sistemler genellikle iki biçimde çalışır:
- Yer odaklı tahmin: Geçmiş olay kayıtlarına bakarak belirli bölgelerde ve saatlerde suç riskinin yüksek olacağı tahmin edilir; devriyeler bu bölgelere yönlendirilir.
- Kişi odaklı tahmin: Belirli kişilerin suça karışma veya mağdur olma olasılığı tahmin edilmeye çalışılır.
Kullanılan yöntemler, zaman serisi tahmini ve mekânsal kümeleme gibi istatistiksel tekniklerden makine öğrenmesi modellerine kadar uzanır.
Neden tartışmalıdır?
- Önyargının döngüye girmesi: Modeller, gerçekleşen suçları değil polisin kaydettiği olayları öğrenir. Bir bölgede daha fazla devriye varsa daha fazla olay kaydedilir; model de o bölgeyi yine riskli görür. Böylece mevcut önyargılar kendini besleyen bir döngüye dönüşebilir.
- Ayrımcılık: Belirli mahalleler veya topluluklar orantısız biçimde hedef alınabilir.
- Masumiyet karinesi: Kişi odaklı tahminler, henüz suç işlememiş insanları şüpheli konumuna sokabilir.
- Şeffaflık eksikliği: Modellerin nasıl çalıştığı ve hangi verileri kullandığı çoğu zaman kamuya açık değildir.
- Etkinlik belirsizliği: Bu sistemlerin suçu gerçekten azalttığına dair kanıtlar tartışmalıdır.
Düzenleyici yaklaşımlar
Bazı yerel yönetimler bu araçların kullanımını sınırlamıştır. Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası, kişileri yalnızca profillemeye veya kişilik özelliklerine dayanarak suç işleme riski açısından değerlendiren sistemleri yasaklanan uygulamalar arasında sayar. Bu konudaki tartışmalar, algoritmik önyargı ve profilleme kavramlarıyla yakından ilişkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Öngörücü polislik suçu önler mi?
Bu konudaki kanıtlar karışıktır. Bazı uygulamalar kaynak planlamasına yardımcı olduğunu iddia etse de etkinliğin bağımsız olarak kanıtlanması zordur ve önyargı riskleri ciddi biçimde eleştirilmektedir.
Öngörücü polislikte önyargı nasıl oluşur?
Modeller geçmiş polis kayıtlarından öğrenir. Bu kayıtlar belirli bölgelerin daha yoğun denetlendiğini yansıtıyorsa model bu bölgeleri riskli görmeye devam eder ve eşitsizlik kendini tekrarlar.