Onay Yanlılığı Nedir?
İngilizce: Confirmation Bias
Yayın: · Son güncelleme:
Onay Yanlılığı Nedir? Kısaca
Onay yanlılığı, insanların mevcut inançlarını destekleyen bilgileri arayıp öne çıkarması, çelişen bilgileri ise görmezden gelmesi eğilimidir. Yatırımda riskleri olduğundan küçük görmeye yol açabilir.
Onay yanlılığı (doğrulama yanlılığı da denir), zaten inandığın şeyi doğrulayan bilgilere daha çok dikkat etmen, karşıt kanıtları ise küçümsemen ya da hiç görmemendir. Davranışsal finansta en yaygın önyargılardan biri kabul edilir.
Onay yanlılığı nedir?
Bir hisseyi aldıktan sonra o şirketle ilgili olumlu haberleri okuyup paylaşmak, olumsuz bir bilanço ya da uyarıyı "geçici" diye geçiştirmek tipik bir onay yanlılığı örneğidir. Zihin, verdiği kararın doğru olduğunu kanıtlamaya çalışır; çünkü yanıldığını kabul etmek rahatsız edicidir.
Yatırımda nasıl görülür?
- Yalnızca aynı görüşteki forum ve sosyal medya hesaplarını takip etmek.
- Analist raporlarından yalnızca beklentine uygun olanları ciddiye almak.
- Grafikte görmek istediğin formasyonu görmek, çelişen sinyalleri yok saymak.
- Şirketin özel durum açıklamalarında olumsuz noktaları atlamak.
Sosyal medya algoritmaları bu eğilimi güçlendirir; ilgilendiğin içeriği daha çok gösterdiği için zamanla tek taraflı bir bilgi akışına hapsolabilirsin.
Nasıl korunabilirsin?
- Karşı görüşü ara: Bir yatırım fikrine karar vermeden önce "bu neden yanlış olabilir?" sorusuna en az üç yanıt yaz.
- Önceden kriter belirle: Hangi gelişme olursa görüşünü değiştireceğini baştan not et.
- Ham veriye dön: Yorumlardan önce finansal tabloları ve resmî açıklamaları oku.
- Karar günlüğü tut: Neden aldığını ve sonradan ne olduğunu kaydet; geriye dönüp baktığında yanılgılarını daha net görürsün.
Onay yanlılığını tamamen yok etmek mümkün değildir, ama farkında olmak ve kararlarını yazılı bir sürece bağlamak etkisini belirgin şekilde azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Onay yanlılığı ile doğrulama yanlılığı aynı mı?
Evet, ikisi aynı kavramın farklı çevirileridir. İngilizcede confirmation bias olarak geçer.
Onay yanlılığı yatırımcıya nasıl zarar verir?
Riskleri olduğundan küçük, beklentileri olduğundan büyük görmene yol açar. Sonuçta uyarı işaretlerine rağmen bir pozisyonu tutmaya ya da gereğinden büyük risk almaya neden olabilir.