OLAP Nedir?

OLAP nedir?

OLAP, "geçen yıl hangi bölgede hangi ürün grubu ne kadar sattı?" gibi analiz sorularına hızlı cevap vermek için tasarlanmış bir yaklaşımdır. Veriler tek tek işlemler olarak değil, özetlenebilir ve farklı açılardan bakılabilir biçimde düzenlenir. Bu sayede milyonlarca satırlık satış verisi saniyeler içinde gruplandırılır.

Genellikle bir veri ambarı üzerinde çalışır. Excel'deki pivot tablo, küçük ölçekte OLAP mantığına iyi bir örnektir.

Küp yapısında hangi işlemler yapılır?

Veriler, boyutlar ve ölçüler etrafında düzenlenir. Ölçü, toplanacak sayıdır: satış tutarı ya da adet gibi. Boyutlar ise bu sayıya hangi açıdan bakılacağını belirler: zaman, şehir, ürün kategorisi.

Bu yapı üzerinde birkaç temel işlem yapılır. Detaya inme (drill-down), yıllık toplamdan aylık ya da günlük kırılıma geçmektir. Dilimleme (slice), tek bir boyutu sabitlemektir, örneğin yalnız İzmir verisine bakmak. Döndürme (pivot) ise satır ve sütunlardaki boyutların yerini değiştirir.

OLTP'den farkı ne?

İki sistem farklı işler için kurulur:

Özellik	OLTP	OLAP
Amaç	Günlük işlemleri kaydetmek	Analiz ve raporlama
Örnek	Sipariş oluşturma	Yıllık satış analizi
Sorgu	Kısa, çok sayıda	Uzun, büyük veri üzerinde

Varsayımsal bir market zincirinde kasadaki her satış OLTP sistemine yazılır. Gece bu veriler OLAP sistemine aktarılır ve yönetim sabah bölge bazlı raporları inceler. Analiz sorgularını doğrudan canlı satış veritabanında çalıştırmak, kasaları yavaşlatabileceği için iki sistemi ayırmak yaygın bir uygulamadır.