İçeriğe geç
parazade
Kripto

Move Programlama Dili Nedir?

İngilizce: Move Language

Yayın: · Son güncelleme:

Move Programlama Dili Nedir? Kısaca

Move, dijital varlıkları kopyalanamayan ve kendiliğinden silinemeyen "kaynaklar" olarak modelleyen, güvenlik odaklı bir akıllı sözleşme programlama dilidir. Başlangıçta Meta'nın Diem projesi için geliştirilmiştir.

Move Programlama Dili nedir?
İçindekiler
  1. Move programlama dili nedir?
  2. Solidity'den farkı
  3. Nelere dikkat etmeli?

Move, blokzincirlerde akıllı sözleşme yazmak için tasarlanmış bir programlama dilidir. İlk olarak Facebook'un (bugünkü adıyla Meta) daha sonra rafa kaldırılan Libra/Diem projesi kapsamında geliştirilmiş, ardından bu projeden çıkan ekiplerin kurduğu blokzincirlerde kullanılmaya başlanmıştır.

Move programlama dili nedir?

Move'un ayırt edici fikri kaynak (resource) tipleridir. Bir token ya da NFT gibi değerli bir varlık, dilin kuralları gereği:

  • kopyalanamaz,
  • yanlışlıkla silinemez,
  • yalnızca açıkça tanımlanan yollarla bir yerden başka yere taşınabilir.

Bu kurallar derleyici ve bayt kodu doğrulayıcısı tarafından denetlenir. Böylece "aynı varlığı iki kez harcama" ya da "varlığı kaybetme" gibi hataların bir kısmı kod çalışmadan önce yakalanır.

Solidity'den farkı

Solidity Move
Varlık modeli Sözleşme içindeki bakiye tablosu Hesaplarda tutulan kaynak nesneleri
Tasarım odağı Esneklik Güvenlik ve biçimsel doğrulama
Yaygın ortam EVM uyumlu zincirler Move tabanlı zincirler

Solidity'de token bakiyeleri genellikle bir sözleşmenin içindeki sayısal tablolardır; Move'da ise varlık, sahibinin hesabında duran bir nesne gibi ele alınır. Move ayrıca kodun belirli özellikleri sağladığını matematiksel olarak kontrol eden bir doğrulayıcı aracıyla birlikte gelir.

Nelere dikkat etmeli?

Dilin güvenlik özellikleri, mantık hatalarını ya da kötü tasarlanmış ekonomik kuralları ortadan kaldırmaz. Move ile yazılmış bir protokol de açık barındırabilir. Bir dilde yazılmış olmak, projenin güvenli olduğu anlamına gelmez; bağımsız denetim ve projenin geçmişi yine incelenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Move dilini hangi blokzincirler kullanır?

Move, Diem projesinden çıkan ekiplerin kurduğu bazı katman 1 blokzincirlerde kullanılır. Her zincir dilin kendine uyarlanmış bir sürümünü kullanabilir.

Move öğrenmek için Solidity bilmek gerekir mi?

Gerekmez, ancak akıllı sözleşme mantığını bilmek işi kolaylaştırır. Move'un sözdizimi Rust diline daha yakındır.

İlgili terimler

Akıllı Sözleşme(Smart Contract)Akıllı sözleşme, blokzincir üzerinde çalışan ve önceden belirlenmiş koşullar gerçekleştiğinde kendiliğinden işlem yapan bir programdır; aracıya ihtiyaç duymadan kuralları uygular, ancak kodundaki hatalar da aynen çalışır.SoliditySolidity, Ethereum ve EVM uyumlu blokzincirlerde akıllı sözleşme yazmak için geliştirilmiş, nesne yönelimli ve statik tipli bir programlama dilidir. Yazılan kod EVM bytecode'una derlenerek zincire yüklenir.Akıllı Sözleşme Denetimi(Smart Contract Audit)Akıllı sözleşme denetimi (smart contract audit), bir blokzincir uygulamasının kodunun yayına alınmadan önce bağımsız güvenlik uzmanlarınca incelenerek hata, açık ve kötü niyetli fonksiyonların aranması sürecidir.VyperVyper, Ethereum ve EVM uyumlu ağlarda akıllı sözleşme yazmak için geliştirilmiş, Python'a benzeyen bir programlama dilidir. Kodun okunabilir ve denetlenebilir olmasını öne çıkarmak için bazı özellikleri bilerek dışarıda bırakır.EVM(Ethereum Virtual Machine)EVM (Ethereum Virtual Machine), Ethereum ağındaki akıllı sözleşmeleri çalıştıran ve her düğümde aynı sonucu üreten sanal hesaplama ortamıdır. Her işlemin maliyeti gas ile ölçülür.Doğrulayıcı(Validator)Doğrulayıcı (validator), hisse ispatı kullanan bir blokzincirde varlık kilitleyerek yeni blok öneren, başkalarının önerdiği blokları onaylayan ve karşılığında ödül alan, kural ihlalinde ise cezalandırılabilen katılımcıdır.