İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Model Context Protocol (MCP) Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Model Context Protocol (MCP) Nedir? Kısaca

Model Context Protocol (MCP), yapay zekâ uygulamalarının dış araçlara, veri kaynaklarına ve hizmetlere ortak bir yöntemle bağlanmasını sağlayan açık bir standarttır. Anthropic tarafından 2024 sonunda tanıtılmış, sonra Linux Foundation çatısına devredilmiştir.

Model Context Protocol nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl çalışır?
  2. Kısa geçmiş
  3. Güvenlik açısından nelere dikkat etmeli?

Model Context Protocol (MCP), bir yapay zekâ uygulamasının takvim, dosya sistemi, veri tabanı ya da web servisi gibi dış kaynaklarla nasıl konuşacağını tanımlayan açık bir protokoldür. Benzetmek gerekirse farklı cihazları aynı girişe takmayı sağlayan ortak bir bağlantı noktası gibidir: Bir araç bir kez MCP uyumlu hâle getirildiğinde, MCP'yi destekleyen farklı yapay zekâ uygulamalarında kullanılabilir.

Nasıl çalışır?

MCP istemci-sunucu yapısına dayanır ve mesajlaşma için JSON-RPC 2.0 biçimini kullanır:

  • Host (ana uygulama): Kullanıcının etkileşime girdiği yapay zekâ uygulaması, örneğin bir sohbet ya da kod editörü.
  • İstemci: Host içinde her sunucuyla bağlantıyı yöneten bileşen.
  • Sunucu: Bir hizmeti MCP üzerinden sunan program. Modelin kullanabileceği araçları (tools), okuyabileceği kaynakları (resources) ve hazır prompt şablonlarını sunabilir.

Model, sunucunun sunduğu araçları araç çağırma mantığıyla kullanır.

Kısa geçmiş

Anthropic, MCP'yi Kasım 2024'te açık standart olarak tanıttı. Kısa sürede farklı şirketlerin ürünleri tarafından da benimsendi. Aralık 2025'te protokol, Linux Foundation bünyesinde kurulan Agentic AI Foundation'a devredildi; amaç standardın tek bir şirkete bağlı kalmadan, topluluk tarafından yönetilmesidir.

Güvenlik açısından nelere dikkat etmeli?

Bir MCP sunucusu kur ya da bağlarken, ona verdiğin erişimi yapay zekâ uygulamasına da vermiş olursun. Bu nedenle:

  • Yalnızca güvendiğin kaynaklardan gelen sunucuları kullan.
  • Sunucuya gerekenden fazla yetki (ör. tüm dosyalara yazma) verme.
  • Kritik işlemler için onay adımını kapatma.
  • Sunuculardan gelen içeriklerin prompt enjeksiyonu içerebileceğini unutma.

Sıkça Sorulan Sorular

MCP yalnızca Anthropic ürünlerinde mi çalışır?

Hayır. MCP açık bir standarttır ve farklı şirketlerin yapay zekâ uygulamaları ile geliştirici araçları tarafından desteklenir. Yönetimi Linux Foundation çatısındaki Agentic AI Foundation'a devredilmiştir.

MCP ile API arasındaki fark nedir?

API, tek bir hizmetin dış dünyaya açtığı arayüzdür. MCP ise yapay zekâ uygulamalarının birçok farklı araç ve veri kaynağına aynı yöntemle bağlanmasını sağlayan ortak bir protokoldür; MCP sunucuları çoğu zaman arka planda API'leri kullanır.

İlgili terimler

Araç Çağırma(Function Calling)Araç çağırma (function calling ya da tool use), bir dil modelinin kendi başına yapamayacağı işler için tanımlı bir dış aracı, fonksiyonu ya da API'yi hangi parametrelerle çağıracağını yapılandırılmış biçimde (genellikle JSON) belirtmesidir.Yapay Zekâ Ajanı(AI Agent)Yapay zekâ ajanı (AI agent), bir hedef verildiğinde görevi adımlara bölen, araç ve hizmetleri kullanarak bu adımları kendisi yürüten, sonuçlara göre planını güncelleyen yapay zekâ sistemidir. Genellikle bir büyük dil modeli üzerine kurulur.API(Application Programming Interface)API (Application Programming Interface, uygulama programlama arayüzü), farklı yazılımların önceden tanımlanmış kurallarla birbirine istek gönderip cevap almasını sağlayan arayüzdür. Yapay zekâ modelleri de çoğu zaman API üzerinden kullanılır.Prompt Enjeksiyonu(Prompt Injection)Prompt enjeksiyonu, bir yapay zekâ uygulamasına kullanıcı girdisi, web sayfası ya da belge içine gizlenmiş talimatlar yerleştirerek modelin asıl kurallarını devre dışı bırakmayı amaçlayan bir güvenlik saldırısıdır.PromptPrompt (istem), bir yapay zekâ modeline ne yapmasını istediğinizi anlatan metindir; bir soru, talimat, örnek ya da bunların birleşimi olabilir. Modelin cevabının kalitesi büyük ölçüde promptun ne kadar açık ve ayrıntılı yazıldığına bağlıdır.Görüntü Tanıma(Image Recognition)Görüntü tanıma (image recognition), bir yapay zekâ sisteminin fotoğraf ya da videodaki nesneleri, yüzleri, hayvanları, yazıları veya sahneleri tespit edip tanımlamasıdır. Bilgisayarlı görünün temel görevlerinden biridir.