İçeriğe geç
parazade

Kıymetli Evrak Nedir?

İngilizce: Negotiable Instruments

Yayın: · Son güncelleme:

Kıymetli Evrak Nedir? Kısaca

Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkasına devredilemediği belgelerdir. Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetleri ile hisse senedi ve tahvil kıymetli evrakın tipik örnekleridir.

Kıymetli Evrak nedir?
İçindekiler
  1. Kıymetli evrak nedir?
  2. Türleri nelerdir?
  3. Kambiyo senetleri
  4. Nelere dikkat etmeli?

Kıymetli evrak, bir hakkı kâğıda ya da belgeye "bağlayan" senetlerdir. Hak ile senet o kadar iç içedir ki, senedi elinde tutmadan hakkı kullanamaz ya da başkasına devredemezsin.

Kıymetli evrak nedir?

Türk Ticaret Kanunu (TTK) kıymetli evrakı, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına devredilemediği senetler olarak tanımlar. Bu özellik, ticari hayatta hızlı ve güvenli dolaşımı sağlar: Senedi teslim alan kişi, hakkın da sahibi olur.

Türleri nelerdir?

Hak sahibinin nasıl belirlendiğine göre kıymetli evrak üçe ayrılır:

Tür Hak sahibi Devir şekli
Nama yazılı Senette adı yazılı kişi Yazılı devir beyanı ve teslim
Emre yazılı Senette adı yazılı kişi ya da onun emrettiği kişi Ciro ve teslim
Hamile yazılı Senedi elinde bulunduran kişi Yalnızca teslim

Kambiyo senetleri

Kıymetli evrakın en sıkı kurallara bağlı grubu kambiyo senetleridir: poliçe, bono ve çek. Bu senetlerde kanunda sayılan zorunlu unsurlardan biri eksikse belge kambiyo senedi niteliğini kaybedebilir. Buna karşılık kambiyo senetleri, alacaklıya kambiyo senetlerine özgü hızlı icra takibi gibi güçlü imkânlar sağlar.

Kambiyo senetleri dışındaki kıymetli evraka hisse senedi, tahvil, makbuz senedi ve konişmento örnek verilebilir.

Nelere dikkat etmeli?

Kıymetli evrakı imzalamak ciddi bir sorumluluk doğurur. Örneğin bir senedi ciro eden ya da kefil olarak imzalayan kişi, ödeme yapılmazsa senet bedelinden sorumlu tutulabilir. Senedi kaybedersen hakkını korumak için mahkemeden iptal kararı alman gerekebilir. Boş ya da eksik doldurulmuş senede imza atmaktan kaçın.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıymetli evrak ile adi senet arasındaki fark nedir?

Adi senet yalnızca bir borcun ispatına yarar; hak senetten bağımsız olarak da ileri sürülebilir. Kıymetli evrakta ise hak senede bağlıdır ve senet olmadan kullanılamaz.

Hangi belgeler kambiyo senedi sayılır?

Türk hukukunda kambiyo senetleri poliçe, bono ve çekten ibarettir. Bu senetlerin kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması gerekir.

İlgili terimler

Kambiyo Senedi(Bill of Exchange)Kambiyo senedi, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen, belirli şekil şartlarına sahip ve kambiyo hukukuna özgü kurallara tabi kıymetli evraktır. Türk hukukunda üç kambiyo senedi vardır: poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çek.Çek(Check)Çek, bir kişinin (keşideci) bankasına, hesabındaki paradan belirli bir tutarı çeki ibraz eden kişiye ya da çekte adı yazılı lehtara ödemesi için verdiği yazılı ve kayıtsız şartsız ödeme talimatıdır.Bono(Promissory Bond)Bono, düzenleyenin belirli bir tutarı belirli bir vadede, senette adı yazılı kişiye ya da onun emrettiği kişiye kayıtsız şartsız ödeyeceğini vaat ettiği kambiyo senedidir. Emre yazılı senet olarak da bilinir.Senet(Promissory Note)Senet, en genel anlamıyla bir borcu ya da hakkı gösteren yazılı belgedir. Günlük ticari dilde ise çoğunlukla, düzenleyenin belirli bir tarihte belirli bir tutarı ödeyeceğini vaat ettiği emre yazılı senet, yani bono kastedilir.Kambiyo(Foreign Exchange)Kambiyo, bir ülkenin parasının başka bir ülkenin parasıyla değiştirilmesi ve dövizle yapılan ödeme, transfer ve alım satım işlemlerinin genel adıdır. Bankacılıkta döviz işlemlerinin yürütüldüğü bölüme de kambiyo servisi denir.Kamu Görevlisi(Public Servant)Kamu görevlisi, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini yerine getiren kişidir. Memurlar en bilinen kamu görevlisi grubudur.