Kıymetli Evrak Nedir?
İngilizce: Negotiable Instruments
Yayın: · Son güncelleme:
Kıymetli Evrak Nedir? Kısaca
Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkasına devredilemediği belgelerdir. Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetleri ile hisse senedi ve tahvil kıymetli evrakın tipik örnekleridir.

Kıymetli evrak, bir hakkı kâğıda ya da belgeye "bağlayan" senetlerdir. Hak ile senet o kadar iç içedir ki, senedi elinde tutmadan hakkı kullanamaz ya da başkasına devredemezsin.
Kıymetli evrak nedir?
Türk Ticaret Kanunu (TTK) kıymetli evrakı, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına devredilemediği senetler olarak tanımlar. Bu özellik, ticari hayatta hızlı ve güvenli dolaşımı sağlar: Senedi teslim alan kişi, hakkın da sahibi olur.
Türleri nelerdir?
Hak sahibinin nasıl belirlendiğine göre kıymetli evrak üçe ayrılır:
| Tür | Hak sahibi | Devir şekli |
|---|---|---|
| Nama yazılı | Senette adı yazılı kişi | Yazılı devir beyanı ve teslim |
| Emre yazılı | Senette adı yazılı kişi ya da onun emrettiği kişi | Ciro ve teslim |
| Hamile yazılı | Senedi elinde bulunduran kişi | Yalnızca teslim |
Kambiyo senetleri
Kıymetli evrakın en sıkı kurallara bağlı grubu kambiyo senetleridir: poliçe, bono ve çek. Bu senetlerde kanunda sayılan zorunlu unsurlardan biri eksikse belge kambiyo senedi niteliğini kaybedebilir. Buna karşılık kambiyo senetleri, alacaklıya kambiyo senetlerine özgü hızlı icra takibi gibi güçlü imkânlar sağlar.
Kambiyo senetleri dışındaki kıymetli evraka hisse senedi, tahvil, makbuz senedi ve konişmento örnek verilebilir.
Nelere dikkat etmeli?
Kıymetli evrakı imzalamak ciddi bir sorumluluk doğurur. Örneğin bir senedi ciro eden ya da kefil olarak imzalayan kişi, ödeme yapılmazsa senet bedelinden sorumlu tutulabilir. Senedi kaybedersen hakkını korumak için mahkemeden iptal kararı alman gerekebilir. Boş ya da eksik doldurulmuş senede imza atmaktan kaçın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıymetli evrak ile adi senet arasındaki fark nedir?
Adi senet yalnızca bir borcun ispatına yarar; hak senetten bağımsız olarak da ileri sürülebilir. Kıymetli evrakta ise hak senede bağlıdır ve senet olmadan kullanılamaz.
Hangi belgeler kambiyo senedi sayılır?
Türk hukukunda kambiyo senetleri poliçe, bono ve çekten ibarettir. Bu senetlerin kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması gerekir.