İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Kenar Bilişim Nedir?

İngilizce: Edge Computing

Yayın: · Son güncelleme:

Kenar Bilişim Nedir? Kısaca

Kenar bilişim (edge computing), verinin uzak bir veri merkezine gönderilmek yerine üretildiği yere yakın cihazlarda ya da yerel sunucularda işlenmesidir. Gecikmeyi azaltır, bant genişliği kullanımını düşürür ve gizliliği güçlendirebilir.

Kenar Bilişim nedir?
İçindekiler
  1. Kenar bilişim nedir?
  2. Neden kullanılır?
  3. Yapay zekâ ile ilişkisi
  4. Nelere dikkat etmeli?

Kenar bilişim, verinin oluştuğu noktaya, yani ağın "kenarına" yakın yerde işlendiği bir bilişim modelidir. İngilizcede "edge computing" olarak bilinir ve bulut bilişimin tamamlayıcısı olarak düşünülür.

Kenar bilişim nedir?

Bulut bilişimde veriler internet üzerinden uzak bir veri merkezine gönderilir, orada işlenir ve sonuç geri döner. Kenar bilişimde ise işlem; sensörün, kameranın, fabrikadaki bir yerel sunucunun ya da baz istasyonunun yakınında yapılır. Böylece verinin uzun bir yolculuğa çıkmasına gerek kalmaz.

Neden kullanılır?

  • Düşük gecikme: Otonom araç ya da endüstriyel robot gibi milisaniyelerin önemli olduğu sistemlerde hızlı karar verilir.
  • Bant genişliği tasarrufu: Kameralardan gelen ham görüntülerin tamamı yerine yalnızca önemli sonuçlar buluta gönderilir.
  • Gizlilik: Hassas veriler yerelde kalabilir.
  • Bağlantı kesintisine dayanıklılık: İnternet gitse bile sistem çalışmaya devam edebilir.

Yapay zekâ ile ilişkisi

Yapay zekâ modellerinin kenar cihazlarda çalıştırılmasına uç yapay zekâ denir. Örneğin varsayımsal bir fabrikada üretim hattındaki kamera, hatalı ürünleri yerel bir cihazdaki görüntü tanıma modeliyle anında ayıklayabilir; buluta yalnızca günlük özetler gider.

Nelere dikkat etmeli?

Kenar cihazların işlem gücü ve belleği sınırlıdır; büyük modeller küçültülmeden çalışmayabilir. Çok sayıda dağınık cihazın güncellenmesi ve güvenliğinin sağlanması da ayrı bir yönetim yükü getirir. Bu nedenle çoğu sistem, kenar ve bulutu birlikte kullanan hibrit bir yapı kurar. Kenar bilişim, nesnelerin interneti uygulamalarının da temel taşlarından biridir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kenar bilişim bulut bilişimin yerini alır mı?

Genellikle almaz, onu tamamlar. Hızlı karar gereken işler kenarda, büyük veri analizi ve model eğitimi gibi ağır işler ise bulutta yapılır.

Kenar bilişime günlük hayattan bir örnek nedir?

Telefonunun yüz tanıma özelliği iyi bir örnektir. Yüzün buluta gönderilmeden cihazın içinde işlenir ve kilit hızlıca açılır.

İlgili terimler

Uç Yapay Zekâ(Edge AI)Uç yapay zekâ (edge AI), yapay zekâ modellerinin veriyi uzak bir buluta göndermek yerine verinin üretildiği cihazda, yani telefon, bilgisayar, kamera, araç ya da sensör üzerinde çalıştırılmasıdır.Nesnelerin İnterneti(Internet of Things)Nesnelerin interneti (IoT), sensör ve yazılımla donatılmış fiziksel cihazların internet üzerinden birbirine ve sistemlere bağlanarak veri toplaması ve paylaşmasıdır. Akıllı ev aletlerinden fabrika sensörlerine kadar geniş bir alanı kapsar.TinyMLTinyML, makine öğrenmesi modellerinin mikrodenetleyiciler gibi çok az bellek ve enerjiyle çalışan küçük cihazlarda çalıştırılmasını sağlayan yaklaşımdır. Veriyi buluta göndermeden cihaz üzerinde tahmin yapmayı mümkün kılar.Gecikme Süresi(Latency)Gecikme süresi (latency), bir sisteme istek gönderilmesiyle cevabın alınmaya başlanması ya da tamamlanması arasında geçen süredir. Yapay zekâda kullanıcı deneyimini, sesli asistanları ve gerçek zamanlı uygulamaları doğrudan etkiler.Otonom Araç(Autonomous Vehicle)Otonom araç, kamera, radar ve lidar gibi sensörlerle çevresini algılayan ve yapay zekâ destekli yazılımla, sürüş görevinin bir kısmını ya da tamamını insan müdahalesi olmadan yerine getirebilen taşıttır.Endüstriyel Robot(Industrial Robot)Endüstriyel robot, fabrikalarda kaynak, boyama, montaj, paketleme gibi işleri yüksek hız ve tekrarlanabilirlikle yapan, programlanabilir ve genellikle çok eksenli mekanik koldan oluşan üretim makinesidir.