İçeriğe geç
parazade
Bankacılık & Sigorta

Kart Şemaları Nedir?

İngilizce: Card Schemes

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Kart Şemaları Nedir? Kısaca

Kart şemaları, kartla yapılan ödemelerin kurallarını belirleyen ve kartı çıkaran banka ile işyerinin bankası arasındaki işlem akışını yöneten ödeme ağlarıdır. Visa, Mastercard, Troy ve American Express bilinen örneklerdir.

Kart Şemaları nedir?
İçindekiler
  1. Kart şemaları nedir?
  2. Ne iş yapar?
  3. Örnek
  4. Sizin için ne anlama gelir?

Kart şemaları nedir?

Kart şeması, kartlı ödemelerin üzerinden geçtiği ağ ve bu ağın kurallar bütünüdür. Kartınızın üzerindeki Visa, Mastercard ya da Troy logosu hangi şemaya bağlı olduğunu gösterir. Şema, kartı veren banka ile işyerinin çalıştığı bankanın birbirini tanımasını sağlar.

Ne iş yapar?

Şemanın başlıca görevleri şunlardır:

  • İşlemin yetkilendirme ve takas mesajlarını taşımak
  • Güvenlik ve teknik standartları belirlemek
  • Bankalar arası komisyon ve itiraz kurallarını düzenlemek

Şema genellikle kartı kendisi çıkarmaz. Kartı müşteriye banka verir, şema ise altyapıyı ve kuralları sağlar. American Express gibi bazı şemalarda ise şirket hem ağı işletir hem kart çıkarabilir.

Örnek

Varsayımsal olarak Troy logolu kartınızla bir kafede 300 TL ödediniz. POS cihazı işlemi kafenin bankasına iletir. İşlem Troy ağı üzerinden kartınızı veren bankaya ulaşır, banka limiti kontrol edip onay verir. Para daha sonra bankalar arası takasla işyerinin hesabına geçer.

Sizin için ne anlama gelir?

Yurt dışında hangi işyerlerinde ödeme yapabileceğiniz şemanın yaygınlığına bağlıdır. Yerli bir şema olan Troy, Türkiye'de geniş kabul görür. Öte yandan yurt dışında kabulü ortaklık anlaşmalarına göre sınırlı kalabilir. Seyahat öncesi kabul durumunu bankanıza sorun ve gerekirse farklı şemadan ikinci bir kart bulundurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Troy nedir?

Troy, Türkiye'nin yerli kart şemasıdır ve Bankalararası Kart Merkezi tarafından geliştirilmiştir. Yurt içinde yaygın kabul görür.

Kart şeması komisyonunu ben mi öderim?

Şema ücretleri büyük ölçüde bankalar ve işyerleri arasında paylaşılır. Yurt dışı işlemlerde ise kur farkı ve işlem ücreti olarak kart sahibine yansıyabilir.

İlgili terimler

BKM(Interbank Card Center)BKM, Bankalararası Kart Merkezi'nin kısaltmasıdır. Türkiye'deki bankaların ortaklığıyla kurulan ve kartlı ödemelerin bankalar arasında yönlendirilmesi, takası ve yerli kart şeması TROY gibi hizmetleri yürüten kuruluştur.EMVEMV, Europay, Mastercard ve Visa'nın baş harflerinden oluşan, çipli banka ve kredi kartlarıyla yapılan ödemelerin güvenli biçimde işlenmesi için geliştirilmiş uluslararası teknik standarttır. Her işlem için benzersiz bir doğrulama kodu üretilmesini sağlar.Kart Hamili(Cardholder)Kart hamili, adına banka kartı ya da kredi kartı çıkarılan ve kartı kullanma yetkisi olan kişidir. Bankacılık sözleşmelerinde kartın asıl kullanıcısını ve kartla ilgili hak ve yükümlülüklerin muhatabını ifade eder.Üye İşyeri Sözleşmesi(Merchant Agreement)Üye işyeri sözleşmesi, bir işletmenin kartlı ödeme kabul edebilmek için banka ya da ödeme kuruluşuyla imzaladığı sözleşmedir. Komisyon oranı, paranın hesaba geçme süresi, cihaz ücreti ve fesih şartları bu sözleşmede yer alır.Yetkilendirme(Authorization)Yetkilendirme, kimliği doğrulanmış bir kullanıcının ya da uygulamanın bir sistemde hangi verilere erişebileceğine ve hangi işlemleri yapabileceğine karar verme sürecidir. İngilizcede authorization olarak geçer.POS Cihazı(POS Terminal)POS cihazı, işletmelerin müşterilerinden banka kartı, kredi kartı, temassız kart, telefon ya da karekod ile ödeme almasını sağlayan elektronik ödeme terminalidir. Banka ya da ödeme kuruluşu aracılığıyla işyerine tahsis edilir.