Ekonomik Sipariş Miktarı Nedir?
İngilizce: Economic Order Quantity
Yayın: · Son güncelleme:
Ekonomik Sipariş Miktarı Nedir? Kısaca
Ekonomik sipariş miktarı (EOQ), sipariş verme maliyeti ile stok tutma maliyetinin toplamını en aza indiren sipariş büyüklüğüdür. Yıllık talep, sipariş başına maliyet ve birim başına yıllık stok tutma maliyeti kullanılarak hesaplanır.
Ekonomik sipariş miktarı, her seferinde kaç adet sipariş vermenin en düşük toplam maliyeti sağladığını gösteren bir hesaptır. İngilizcede economic order quantity, kısaca EOQ olarak bilinir.
Ekonomik sipariş miktarı nedir?
Stok yönetiminde iki maliyet birbirine zıt çalışır. Az ve sık sipariş verirseniz stok tutma maliyetiniz düşer ama her siparişin nakliye, işlem ve kontrol bedeli artar. Çok ve seyrek sipariş verirseniz bu kez depo, sigorta ve bağlanan para maliyeti yükselir. EOQ, bu iki maliyetin dengelendiği noktayı bulur.
Nasıl hesaplanır?
Formül şöyledir: EOQ = √(2 × D × S / H)
- D: yıllık talep (adet)
- S: sipariş başına sabit maliyet
- H: bir ürünün bir yıl depoda tutulma maliyeti
Örneğin yılda 3.600 adet sattığınız bir ürün olsun. Her siparişin nakliye ve işlem maliyeti 500 TL, bir adedin yıllık stok tutma maliyeti 10 TL ise hesap şöyle ilerler: 2 × 3.600 × 500 = 3.600.000. Bunu 10'a bölünce 360.000 çıkar ve karekökü 600'dür. Yani her seferinde yaklaşık 600 adet sipariş vermek bu ürün için en düşük toplam maliyeti verir. Yılda 6 sipariş vermiş olursunuz.
Nelere dikkat etmeli?
Formül, talebin yıl boyunca sabit olduğunu ve fiyatın sipariş miktarına göre değişmediğini varsayar. Sezonluk ürünlerde ya da tedarikçinin toplu alım indirimi verdiği durumlarda sonucu bir başlangıç noktası olarak görmek gerekir. Minimum sipariş şartı EOQ'dan yüksekse tedarikçinin şartı belirleyici olur.
Hesabı bir tablo programında kurup değerleri değiştirerek denemek, hangi maliyetin sonucu ne kadar etkilediğini gösterir. Sipariş zamanlaması için tedarik süresi ile birlikte kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
EOQ formülü hangi işletmeler için uygundur?
Talebi yıl içinde görece düzenli olan ve sürekli satılan ürünlerde en iyi sonucu verir. Moda ya da sezonluk ürünlerde talep dalgalandığı için formülü tahminlerle birlikte kullanmak gerekir.
Stok tutma maliyeti nasıl bulunur?
Depo kirası, sigorta, fire, sayım işçiliği ve ürüne bağlanan paranın fırsat maliyeti toplanır. Bu toplam yıllık ortalama stok adedine bölünerek birim başına yıllık stok tutma maliyeti bulunur.