İçeriğe geç
parazade
Finans

Dolaylı Vergi Nedir?

İngilizce: Indirect Tax

Yayın: · Son güncelleme:

Dolaylı Vergi Nedir? Kısaca

Dolaylı vergi, mal ve hizmet harcamaları üzerinden alınan ve yükü fiyat yoluyla tüketiciye yansıtılan vergidir. Vergiyi devlete satıcı öder, ama asıl yükü ürünü satın alan kişi taşır; KDV ve ÖTV en bilinen örneklerdir.

Dolaylı Vergi nedir?
İçindekiler
  1. Dolaylı vergi nedir?
  2. Etkileri
  3. Örnek

Dolaylı vergi, gelir ya da servet yerine harcama üzerinden alınan vergidir. Vergiyi kanunen ödeyen kişi (örneğin satıcı) ile vergiyi fiilen taşıyan kişi (alıcı) farklıdır; yük, fiyatın içine eklenerek tüketiciye aktarılır.

Dolaylı vergi nedir?

Bir markette ürün aldığında fiyatın içinde katma değer vergisi bulunur. Satıcı bu vergiyi senden tahsil eder ve vergi dairesine öder. Sen vergi dairesiyle hiç muhatap olmazsın, ama vergiyi sen ödemiş olursun. Türkiye'de başlıca dolaylı vergiler:

  • Katma değer vergisi (KDV)
  • Özel tüketim vergisi (ÖTV)
  • Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV)
  • Damga vergisi ve bazı harçlar
  • Gümrük vergileri

Etkileri

  • Toplaması kolaydır: Az sayıda satıcı üzerinden çok sayıda tüketiciden vergi toplanır.
  • Görünürlüğü düşüktür: Fiyatın içinde olduğu için çoğu kişi ne kadar vergi ödediğini fark etmez.
  • Gelire göre yükü azalan eğilimdedir: Düşük gelirli kişiler gelirlerinin daha büyük kısmını tüketime harcadığı için, dolaylı vergilerin gelirlerine oranla yükü genellikle daha ağırdır.

Örnek

Varsayımsal olarak %20 KDV'li 1.200 TL'lik bir ürünün 200 TL'si vergidir. Aylık 20.000 TL geliri olan biri için bu tutar gelirin %1'i, 200.000 TL geliri olan biri için %0,1'idir.

Bu nedenle bir vergi sisteminde dolaylı vergilerin payı, vergi adaleti tartışmalarının merkezindedir. Güncel oranları resmî kaynaklardan kontrol et.

Sıkça Sorulan Sorular

Dolaylı ve dolaysız vergi arasındaki fark nedir?

Dolaysız vergide vergiyi ödeyen ile yükü taşıyan aynı kişidir; gelir vergisi gibi. Dolaylı vergide ise satıcı öder, yük fiyat yoluyla alıcıya geçer.

Dolaylı vergiler neden eleştirilir?

Herkese aynı oranda uygulandığı için düşük gelirlilerin gelirine oranla daha ağır yük oluşturabilir. Bu nedenle adalet açısından tartışılır.

İlgili terimler

Dolaysız Vergi(Direct Tax)Dolaysız (doğrudan) vergi, gelir veya servet üzerinden alınan ve yükü kural olarak vergiyi ödeyen kişide kalan vergidir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi ve emlak vergisi dolaysız vergilere örnektir.Katma Değer Vergisi(Value Added Tax)Katma değer vergisi (KDV), mal ve hizmet satışlarının her aşamasında yaratılan katma değer üzerinden alınan dolaylı bir vergidir. Satıcı tahsil edip devlete öder, vergi yükünü son tüketici taşır.ÖTV(Special Consumption Tax)ÖTV, yani özel tüketim vergisi, akaryakıt, motorlu taşıt, alkollü içki, tütün ürünleri ve bazı lüks mallar gibi kanundaki listelerde sayılan ürünlerden bir kez alınan dolaylı bir tüketim vergisidir.Vergi Yükü(Tax Burden)Vergi yükü, ödenen vergilerin gelire oranıdır. Ülke düzeyinde toplam vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranıyla, bireysel düzeyde ise kişinin ödediği vergilerin gelirine oranıyla ölçülür.Katma Değer(Value Added)Katma değer, bir işletmenin ya da sektörün ürettiği mal veya hizmetin değerinden, üretimde kullandığı hammadde ve ara girdilerin maliyetinin çıkarılmasıyla kalan, üretim sürecinde yeni yaratılan değerdir.Vergi Adaleti(Tax Fairness)Vergi adaleti, vergi yükünün toplumda kişilerin ödeme gücüne göre hakça dağıtılması ilkesidir. Benzer durumdakilerin benzer, ödeme gücü yüksek olanların ise daha fazla vergi ödemesini amaçlar.