Devre Kesici Nedir?
İngilizce: Circuit Breaker
Yayın: · Son güncelleme:
Devre Kesici Nedir? Kısaca
Devre kesici, bir menkul kıymetin ya da endeksin fiyatı belirlenen eşiği aştığında işlemleri geçici olarak durdurup emir toplama ve tek fiyat aşamasına geçiren otomatik koruma mekanizmasıdır.
Devre kesici, fiyatlar kısa sürede aşırı hareket ettiğinde işlemleri geçici olarak durduran otomatik sistemdir. Amacı paniğe ya da hatalı emirlere bağlı sert dalgalanmalarda yatırımcılara düşünme ve bilgi edinme zamanı tanımaktır.
Devre kesici nedir?
Borsa İstanbul'da iki temel türü vardır:
- Pay bazlı devre kesici: Bir payın fiyatı referans fiyata göre belirlenen eşiğe ulaştığında, o payda sürekli işlem durur, emir toplama aşamasına geçilir, tek fiyat yöntemi ile fiyat belirlenir ve ardından sürekli işlem yeniden başlar.
- Endekse bağlı devre kesici: Belirli bir endeks, örneğin BIST 100, önceki kapanışa göre belirli oranda düştüğünde pay ve vadeli piyasalarda işlemler topluca durdurulur.
Eşik yüzdeleri ve durma süreleri pazara göre farklılaşır ve zaman içinde güncellenebilir. Güncel değerleri Borsa İstanbul'un resmî düzenlemelerinden kontrol etmelisin.
Nasıl işler?
- Fiyat hareketi eşiğe ulaşır.
- Sürekli işlem durur, emirler toplanır.
- Tek fiyatla eşleşme yapılır.
- Sürekli işlem yeni referans fiyatla devam eder.
Örnek
Varsayımsal bir payın referans fiyatı 100 TL ve eşik yüzde 10 olsun. Fiyat gün içinde 110 TL'ye ulaşırsa devre kesici devreye girer, bir süre emir toplanır ve tek fiyat belirlendikten sonra işlem yeniden başlar.
Nelere dikkat etmeli?
Devre kesici, fiyatın düşmesini ya da yükselmesini engellemez; yalnızca süreci yavaşlatır. Durma sırasında verdiğin emirler tek fiyattan beklediğinden farklı gerçekleşebilir. Sert hareketlerin nedenini KAP ve haberlerden kontrol etmeden aceleyle işlem yapmak riskli olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Devre kesici tavan ve tabanla aynı şey mi?
Hayır. Tavan ve taban günlük fiyat sınırlarıdır. Devre kesici ise gün içinde belirli bir eşik aşıldığında işlemleri geçici olarak durdurup tek fiyat aşamasına geçirir.
Endeks devre kesicisi ne zaman çalışır?
Belirlenen endeks, önceki kapanışa göre borsanın belirlediği oranda düştüğünde çalışır ve işlemler toplu olarak durdurulur. Güncel eşik ve süreleri Borsa İstanbul'dan kontrol etmelisin.