İçeriğe geç
parazade
Yazılım & No-Code

Darboğaz Nedir?

İngilizce: Bottleneck

Yayın: · Son güncelleme:

Darboğaz Nedir? Kısaca

Darboğaz (bottleneck), bir sistemde kapasitesi en düşük olduğu için tüm sürecin hızını sınırlayan bileşen ya da adımdır. Yazılımda yavaş bir veritabanı sorgusu, yetersiz bellek ya da dar bir ağ bağlantısı darboğaz oluşturabilir.

Darboğaz nedir?
İçindekiler
  1. Darboğaz nedir?
  2. Nasıl tespit edilir?
  3. Çözüm için hangi adımlar izlenir?

Darboğaz nedir?

Darboğaz, şişenin dar boğazından gelen bir benzetmedir. Şişe ne kadar geniş olursa olsun, sıvı ancak boğazın izin verdiği hızda akar. Bir sistemde de en yavaş halka, tüm sürecin hızını belirler.

Yazılımda bu halka işlemci, bellek, disk, ağ ya da tek bir kod parçası olabilir. Diğer bileşenleri güçlendirmek, darboğaz çözülmedikçe sonucu değiştirmez.

Nasıl tespit edilir?

Darboğaz tahminle değil ölçümle bulunur. Varsayımsal bir örnek: bir e-ticaret sitesinin ürün sayfası 4 saniyede açılıyor. Ekip önce daha güçlü bir sunucu kiralamayı düşünüyor.

Ölçüm yapıldığında ise sürenin 3,5 saniyesinin tek bir veritabanı sorgusunda geçtiği görülüyor. Sorguya uygun bir indeks eklenince sayfa yarım saniyede açılıyor.

Bu tür ölçümler için profilleme araçları, veritabanlarının yavaş sorgu kayıtları ve uygulama izleme (APM) servisleri kullanılır. İşlemci yüzde 100'e yakın, bellek ise boştaysa sorun işlemcidedir; tersi durumda bellek ya da disk tarafına bakmak gerekir.

Çözüm için hangi adımlar izlenir?

Önce en büyük darboğazı çözün, sonra yeniden ölçün. Bir darboğaz giderildiğinde bir sonraki en yavaş bileşen yeni darboğaz hâline gelir. Bu döngü, performans hedefinize ulaşana kadar sürer.

Yaygın çözümler arasında indeks eklemek, sık kullanılan veriyi önbelleğe almak, ağır işleri arka plan kuyruğuna taşımak ve yükü birden fazla sunucuya dağıtmak sayılabilir. Kavram yazılım dışında da kullanılır: tüm faturaların onay için tek bir yöneticiye gitmesi de bir iş süreci darboğazıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgisayarda darboğaz ne demek?

Donanım bileşenlerinden birinin diğerlerine göre zayıf kalıp performansı sınırlaması anlamına gelir. Örneğin güçlü bir ekran kartı, eski bir işlemciyle eşleştirildiğinde tam kapasiteyle çalışamayabilir.

Darboğazı bulmadan sunucu güçlendirmek işe yarar mı?

Çoğu zaman beklenen sonucu vermez. Sorun tek bir yavaş sorguda ya da hatalı bir döngüdeyse daha pahalı sunucu yalnız maliyeti artırır. Önce ölçüm yapıp asıl sınırlayıcıyı bulmak gerekir.

İlgili terimler

Kod Optimizasyonu(Code Optimization)Kod optimizasyonu, bir programın davranışını değiştirmeden daha hızlı çalışmasını, daha az bellek, işlemci ya da ağ kaynağı kullanmasını sağlamak için kodun ve algoritmaların iyileştirilmesidir.Performans Testi(Performance Testing)Performans testi, bir yazılımın farklı koşullar altında ne kadar hızlı, kararlı ve ölçeklenebilir çalıştığını ölçen testlerin genel adıdır. Yük testi, stres testi ve dayanıklılık testi bu grubun alt türleridir.Profilleme(Profiling)Profilleme, kişisel verilerin otomatik yöntemlerle işlenerek bir kişinin ilgi alanları, davranışları, ekonomik durumu, sağlığı veya güvenilirliği gibi özelliklerinin analiz edilmesi ya da tahmin edilmesidir.İndeks(Index)İndeks, veritabanında belirli sütunlardaki değerleri sıralı bir yapıda tutarak aranan kayıtların tüm tabloyu taramadan hızlıca bulunmasını sağlayan yardımcı veri yapısıdır. Kitabın sonundaki dizine benzer.İşlemci(CPU)İşlemci (CPU, merkezi işlem birimi), bilgisayarda programların komutlarını çalıştıran, hesaplama ve mantık işlemlerini yapan ana bileşendir. Performansı çekirdek sayısı, saat hızı ve mimarisiyle belirlenir.Sorgu(Query)Sorgu (query), bir veritabanından belirli verileri getirmek, yeni veri eklemek, mevcut veriyi güncellemek ya da silmek için gönderilen komuttur. İlişkisel veritabanlarında sorgular genellikle SQL diliyle yazılır.Bileşen(Component)Bileşen (component), bir yazılımın ya da kullanıcı arayüzünün kendi görevi olan, bağımsız ve yeniden kullanılabilir parçasıdır. Web geliştirmede düğme, ürün kartı ya da menü gibi arayüz parçaları bileşen olarak yazılır.Yazılım(Software)Yazılım, bir bilgisayarın ya da akıllı cihazın ne yapacağını adım adım tarif eden programların, verilerin ve talimatların bütünüdür. Donanım fiziksel parçaları, yazılım ise bu parçaları çalıştıran mantığı ifade eder.

İlgili yazılar

Yapay Zeka ile Kazanç

Kendi Bilgisayarında Ücretsiz Yapay Zekâ Sistemi Kur: Ekran Kartı, İşlemci ve RAM ile Adım Adım

Kendi bilgisayarında ücretsiz ve limitsiz bir yapay zekâ sistemi kurmak mümkün: Ollama ya da LM Studio ile dil modeli, Continue ile kod asistanı, ComfyUI ya da Forge ile görsel üretim. Belirleyici olan ekran kartının belleğidir (VRAM); 8 GB'lık kartta 7-8B modeller rahat çalışır, kart yoksa işlemci ve RAM ile daha yavaş çalışır.

· 30 dk okuma