İçeriğe geç
parazade
Finans

CDS Nedir?

İngilizce: Credit Default Swap

Yayın: · Son güncelleme:

CDS Nedir? Kısaca

CDS (Credit Default Swap, kredi temerrüt takası), bir borçlunun borcunu ödeyememesi riskine karşı alınan sigorta benzeri bir türev sözleşmedir; ülke CDS primleri piyasada ülke riskinin göstergesi olarak izlenir.

CDS nedir?
İçindekiler
  1. CDS nedir?
  2. CDS primi neyi gösterir?
  3. Riskleri nelerdir?

CDS, İngilizce "Credit Default Swap" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede kredi temerrüt takası olarak bilinir. Bir tahvil ya da krediye karşı alınan, borçlu ödeme yapamazsa zararı karşılamayı amaçlayan bir türev sözleşmedir.

CDS nedir?

CDS'de iki taraf vardır:

  • Koruma alıcısı: Belirli bir borçlunun (bir devlet ya da şirket) temerrüde düşmesine karşı kendini korumak ister ve düzenli olarak prim öder.
  • Koruma satıcısı: Primi alır; borçlu temerrüte düşerse veya sözleşmede tanımlanan kredi olayı gerçekleşirse alıcının zararını karşılar.

Bu yapı bir sigorta poliçesine benzer, ancak CDS sigorta değil, tezgâh üstü piyasalarda işlem gören bir türev üründür.

CDS primi neyi gösterir?

CDS primi genellikle "baz puan" cinsinden ifade edilir. 1 baz puan yüzde 0,01'e eşittir. Varsayımsal örnek: 10 milyon dolarlık bir borca karşı primi 300 baz puan olan beş yıllık bir CDS, koruma alıcısına yılda yaklaşık 300 bin dolara mal olur.

Prim ne kadar yüksekse piyasa, borçlunun ödeme yapamama riskini o kadar yüksek görüyor demektir. Bu nedenle ülkelerin özellikle beş yıllık CDS primleri, ülke riskinin en çok izlenen göstergeleri arasındadır. CDS primindeki düşüş genellikle risk algısının iyileştiği, yükseliş ise kötüleştiği şeklinde yorumlanır.

Riskleri nelerdir?

  • Karşı taraf riski: Koruma satıcısı yükümlülüğünü yerine getiremezse koruma işe yaramaz.
  • Spekülasyon: CDS, borcu elinde tutmayanlar tarafından da alınabilir; bu da risk algısını büyütebilir.
  • Karmaşıklık: Hangi durumun "kredi olayı" sayılacağı sözleşmeye bağlıdır.

2008 küresel finans krizinde CDS piyasasındaki yoğun ve karmaşık pozisyonlar, krizin yayılmasında önemli rol oynamıştır. CDS'ler kurumsal yatırımcılara yönelik, riskli ürünlerdir; bireysel yatırımcıların bu göstergeyi daha çok ülke riskini takip etmek için izlemesi yaygındır.

Sıkça Sorulan Sorular

CDS priminin yükselmesi ne anlama gelir?

Piyasanın, ilgili ülke ya da şirketin borcunu ödeyememe riskini daha yüksek gördüğü anlamına gelir. Bu durum genellikle o ülkenin borçlanma maliyetinin de artmasıyla birlikte görülür.

CDS bir sigorta mıdır?

İşleyişi sigortaya benzese de CDS hukuken bir türev sözleşmedir. Sigortadan farklı olarak, korunan borcu elinde tutmayan taraflar da CDS alıp satabilir.

İlgili terimler

Ülke Riski(Country Risk)Ülke riski, bir ülkedeki ekonomik, siyasi ve finansal koşullar nedeniyle o ülkeye yapılan yatırımların değer kaybetmesi ya da borçların zamanında geri ödenmemesi ihtimalidir; CDS primleri ve kredi notlarıyla izlenir.Risk Primi(Risk Premium)Risk primi, yatırımcının daha riskli bir varlığı tutmayı kabul etmesi için risksiz kabul edilen getirinin üzerine talep ettiği ek getiridir; hisse senetleri, tahviller ve ülke borçları için ayrı ayrı konuşulur.Temerrüt(Default)Temerrüt, bir borçlunun borcunu ya da faizini vadesinde ve sözleşmede belirlenen şartlara uygun biçimde ödememesi durumudur; bireyler, şirketler ve devletler için kullanılır ve genellikle gecikme faizi, kredi notunun düşmesi gibi sonuçlar doğurur.Karşı Taraf Riski(Counterparty Risk)Karşı taraf riski, bir finansal işlemde karşı tarafın vade gelmeden ya da vadesinde yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu zarar etme ihtimalidir. Özellikle türev, repo ve tezgâhüstü işlemlerde önemlidir.Puan(Reward Points)Puan, bankaların kredi kartı ve bazı banka kartı harcamaları karşılığında müşterilerine verdiği, alışverişte ya da borç ödemede para yerine kullanılabilen ödüldür. Genellikle belirli bir puan bir Türk lirası değerinde sayılır.Kamu Görevlisi(Public Servant)Kamu görevlisi, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini yerine getiren kişidir. Memurlar en bilinen kamu görevlisi grubudur.