İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Bilgi Tabanı Nedir?

İngilizce: Knowledge Base

Yayın: · Son güncelleme:

Bilgi Tabanı Nedir? Kısaca

Bilgi tabanı (knowledge base), bir alana ait olguların, kuralların ve kavramlar arası ilişkilerin, bir yazılımın üzerinde akıl yürütebileceği ya da arama yapabileceği biçimde düzenlenerek saklandığı bilgi deposudur.

Bilgi Tabanı nedir?
İçindekiler
  1. Bilgi tabanı nedir?
  2. Veritabanından farkı ne?
  3. Bugün nerelerde kullanılır?

Bilgi tabanı (knowledge base), belirli bir konuya ait bilgilerin yapılandırılmış biçimde saklandığı ve bilgisayarların bu bilgiyi kullanarak soru yanıtlayabildiği ya da sonuç çıkarabildiği depodur. Yapay zekâda bilgi tabanı, sistemin "ne bildiğini" temsil eder.

Bilgi tabanı nedir?

Klasik yapay zekâda bilgi tabanı, uzman sistemlerin kalbidir. İçinde "Tüm memeliler omurgalıdır" gibi genel kurallar ve "Kedi bir memelidir" gibi olgular bulunur. Bir çıkarım motoru bunları birleştirerek "Kedi omurgalıdır" sonucuna ulaşabilir. Günlük kullanımda ise terim, bir şirketin destek makaleleri ya da sık sorulan sorular arşivi için de kullanılır.

Veritabanından farkı ne?

Sıradan bir veritabanı kayıtları satır ve sütunlarda tutar; anlam çıkarmak uygulamanın işidir. Bilgi tabanı ise kavramların birbirleriyle ilişkisini ve bu ilişkilerden yeni bilgi türetmeye yarayan kuralları da içerir. Bu nedenle çoğu zaman bir ontoloji ya da bilgi grafiği üzerine kurulur.

Bugün nerelerde kullanılır?

  • Soru-cevap ve arama sistemleri: Arama motorları, varlıklar hakkındaki bilgileri bilgi tabanlarından çeker.
  • RAG uygulamaları: Bir dil modeli cevap vermeden önce şirketin belge koleksiyonundan ilgili parçaları getirir; bu koleksiyon da pratikte bir bilgi tabanı görevi görür.
  • Müşteri desteği: Sohbet botları sık sorulan sorulara bilgi tabanındaki içeriklerle yanıt verir.

Bir bilgi tabanının değeri, içindeki bilginin doğruluğuna ve güncelliğine bağlıdır. Eski ya da çelişkili kayıtlar, sistemin yanlış sonuçlar üretmesine yol açar; bu yüzden düzenli bakım ve kaynak kontrolü gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgi tabanı ile bilgi grafiği aynı şey mi?

Tam olarak değil. Bilgi grafiği, bilgiyi düğümler ve ilişkiler biçiminde saklayan bir bilgi tabanı türüdür; bilgi tabanı ise daha geniş bir kavramdır.

Yapay zekâ sohbet botları bilgi tabanı kullanır mı?

Birçoğu kullanır. Özellikle şirket içi asistanlar, cevap üretmeden önce belge arşivinden ilgili bilgileri getirerek daha doğru ve kaynağa dayalı yanıt vermeye çalışır.

İlgili terimler

Uzman Sistem(Expert System)Uzman sistem, belirli bir alandaki insan uzmanların bilgisini kurallar hâlinde saklayan ve bu kuralları kullanarak sorunlara öneri ya da karar üreten bilgisayar programıdır. Sembolik yapay zekânın en bilinen uygulamalarındandır.Bilgi Grafiği(Knowledge Graph)Bilgi grafiği (knowledge graph), kişiler, yerler, kavramlar gibi varlıkları düğümler, bu varlıklar arasındaki ilişkileri de bağlantılar olarak saklayan ve bilgisayarların bu ağ üzerinde sorgu ve çıkarım yapmasını sağlayan veri yapısıdır.Ontoloji(Ontology)Ontoloji, yapay zekâ ve bilgi sistemlerinde bir alandaki kavramların, bu kavramların özelliklerinin ve aralarındaki ilişkilerin bilgisayarın işleyebileceği biçimde açıkça tanımlandığı ortak kavram modelidir.RAG(Retrieval-Augmented Generation)RAG (Retrieval-Augmented Generation, erişimle zenginleştirilmiş üretim), bir dil modelinin soruyu cevaplamadan önce bir belge koleksiyonunda ilgili bölümleri bulup bu bölümlere dayanarak yanıt yazmasını sağlayan yöntemdir. Modeli yeniden eğitmeden kendi belgeleriniz hakkında soru sormanızı sağlar.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.Dil Tespiti(Language Detection)Dil tespiti (language detection), bir metnin ya da ses kaydının hangi dilde olduğunu otomatik olarak belirleyen doğal dil işleme görevidir. Çeviri, arama motorları ve içerik moderasyonu gibi pek çok sistemin ilk adımıdır.

İlgili yazılar

Yapay Zeka ile Kazanç

Kendi Bilgisayarında Ücretsiz Yapay Zekâ Sistemi Kur: Ekran Kartı, İşlemci ve RAM ile Adım Adım

Kendi bilgisayarında ücretsiz ve limitsiz bir yapay zekâ sistemi kurmak mümkün: Ollama ya da LM Studio ile dil modeli, Continue ile kod asistanı, ComfyUI ya da Forge ile görsel üretim. Belirleyici olan ekran kartının belleğidir (VRAM); 8 GB'lık kartta 7-8B modeller rahat çalışır, kart yoksa işlemci ve RAM ile daha yavaş çalışır.

· 30 dk okuma