İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Bilgi Grafiği Nedir?

İngilizce: Knowledge Graph

Yayın: · Son güncelleme:

Bilgi Grafiği Nedir? Kısaca

Bilgi grafiği (knowledge graph), kişiler, yerler, kavramlar gibi varlıkları düğümler, bu varlıklar arasındaki ilişkileri de bağlantılar olarak saklayan ve bilgisayarların bu ağ üzerinde sorgu ve çıkarım yapmasını sağlayan veri yapısıdır.

Bilgi Grafiği nedir?
İçindekiler
  1. Bilgi grafiği nedir?
  2. Nasıl kullanılır?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Bilgi grafiği (knowledge graph), bilgiyi "varlık – ilişki – varlık" üçlüleri hâlinde saklayan ağ biçimli bir bilgi tabanıdır. Örneğin "Ankara – başkentidir – Türkiye" bir üçlüdür. Binlerce, hatta milyonlarca üçlü bir araya geldiğinde, kavramların birbirine nasıl bağlandığını gösteren büyük bir ağ ortaya çıkar.

Bilgi grafiği nedir?

Bir bilgi grafiğinde düğümler varlıkları (kişi, şehir, kurum, kavram), kenarlar ise ilişkileri ("doğduğu yer", "kurucusu", "parçasıdır") temsil eder. Grafiğin hangi tür varlık ve ilişkileri içerebileceğini genellikle bir ontoloji belirler. Terim, 2012'de Google'ın arama sonuçlarının yanında varlık bilgilerini göstermeye başlamasıyla yaygınlaştı; ancak fikir, daha eski anlamsal ağlara dayanır.

Nasıl kullanılır?

  • Arama: Bir kişiyi aradığında yanda çıkan doğum tarihi, mesleği gibi özet bilgiler bilgi grafiklerinden gelir.
  • Öneri sistemleri: Kullanıcı, ürün ve kategori ilişkileri üzerinden benzer ürünler önerilir.
  • Dolandırıcılık tespiti: Hesaplar, cihazlar ve adresler arasındaki şüpheli bağlantılar görünür hâle gelir.
  • Dil modelleriyle birlikte: GraphRAG gibi yaklaşımlar, bir modele cevap üretmeden önce grafikteki ilgili ilişkileri sağlayarak daha tutarlı ve kaynağa dayalı yanıtlar almayı hedefler.

Nelere dikkat etmeli?

Bilgi grafiğinin değeri, içindeki verinin doğruluğuna ve güncelliğine bağlıdır. Farklı kaynaklardan gelen verileri birleştirirken aynı varlığın farklı adlarla kaydedilmesi gibi sorunlar çıkar; bunların ayıklanması emek ister. Ayrıca grafik ne kadar büyürse sorgu performansını ve tutarlılığı korumak o kadar zorlaşır. Kişisel veri içeren grafiklerde gizlilik kurallarına da dikkat edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgi grafiği ile ilişkisel veritabanı arasındaki fark nedir?

İlişkisel veritabanı veriyi tablolarda tutar; ilişkiler tablolar arası anahtarlarla kurulur. Bilgi grafiği ise ilişkileri doğrudan veri olarak saklar, bu da çok adımlı bağlantıları sorgulamayı kolaylaştırır.

Bilgi grafikleri büyük dil modelleriyle birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Grafikteki yapılandırılmış ilişkiler modele bağlam olarak verilerek cevapların doğruluğu ve izlenebilirliği artırılmaya çalışılır.

İlgili terimler

Ontoloji(Ontology)Ontoloji, yapay zekâ ve bilgi sistemlerinde bir alandaki kavramların, bu kavramların özelliklerinin ve aralarındaki ilişkilerin bilgisayarın işleyebileceği biçimde açıkça tanımlandığı ortak kavram modelidir.Anlamsal Ağ(Semantic Network)Anlamsal ağ (semantic network), kavramları düğümler, aralarındaki anlam ilişkilerini ise etiketli bağlantılar olarak gösteren ve bilgiyi insanların da kolayca okuyabileceği bir ağ biçiminde temsil eden bilgi gösterim yöntemidir.GraphRAGGraphRAG, geri getirme destekli üretimi (RAG) bir bilgi grafiğiyle birleştiren yaklaşımdır. Belgelerdeki varlıklar ve aralarındaki ilişkiler bir grafikte düzenlenir; dil modeli soruları bu yapılandırılmış bilgiden yararlanarak yanıtlar.Bilgi Tabanı(Knowledge Base)Bilgi tabanı (knowledge base), bir alana ait olguların, kuralların ve kavramlar arası ilişkilerin, bir yazılımın üzerinde akıl yürütebileceği ya da arama yapabileceği biçimde düzenlenerek saklandığı bilgi deposudur.Dolandırıcılık Tespiti(Fraud Detection)Dolandırıcılık tespiti, kart işlemleri, hesap girişleri ve sigorta talepleri gibi verilerde sahte veya yetkisiz faaliyetleri kurallar ve makine öğrenmesi modelleriyle belirleme sürecidir.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.