Excel'de Yüzde Artış Nasıl Hesaplanır?

Yüzde artışın formülü

İki değer arasındaki yüzde değişim, farkın eski değere bölünmesiyle bulunur: (Yeni - Eski) / Eski. Eski değer A2'de, yeni değer B2'deyse Excel'de =(B2-A2)/A2 yazarsınız. Sonuç hücresini Giriş sekmesindeki % düğmesiyle Yüzde biçimine getirdiğinizde 0,25 yerine %25 görünür.

=(B2-A2)/A2

=(B2-A2)/A2

Aylık kirası 15.000 TL'den 18.750 TL'ye çıkan bir dairede artış 3.750 TL'dir. Bu fark eski kiraya bölündüğünde 0,25, yani %25 çıkar. Parantezi unutup =B2-A2/A2 yazarsanız Excel önce bölmeyi yapar ve 18.749 gibi anlamsız bir sonuç verir.

Azalışı da aynı formül gösterir

Yeni değer eskisinden küçükse formül eksi bir sonuç döndürür ve bu bir azalış demektir. Ayrı bir azalış formülü yazmanıza gerek yoktur.

=YUVARLA((B2-A2)/A2;4)

=ROUND((B2-A2)/A2,4)

480 TL'lik ürün 408 TL'ye indiğinde sonuç -%15'tir. Raporda eksi işaret yerine "%15 düşüş" yazmak istiyorsanız MUTLAK ile işareti kaldırıp metni EĞER ile seçebilirsiniz. Koşullu biçimlendirme ile eksi değerleri kırmızı göstermek de okumayı kolaylaştırır.

Bir tutara yüzde eklemek

Zam, enflasyon farkı ya da fiyat güncellemesinde mevcut tutara belirli bir yüzde eklenir. Tutar A2'de, oran B2'deyse yeni tutar =A2*(1+B2) formülüyle bulunur.

=YUVARLA(A2*(1+B2);2)

=ROUND(A2*(1+B2),2)

42.000 TL maaşa %18 artış yapıldığında yeni maaş 49.560 TL olur. Yüzde düşmek içinse =A2*(1-B2) kullanılır: 2.000 TL'lik bir ürüne %10 indirim 1.800 TL eder.

Artış ve indirim simetrik değildir. Bir fiyatı %20 artırıp sonra %20 düşürdüğünüzde başladığınız yere dönmezsiniz: 1.000 TL önce 1.200 TL, sonra 960 TL olur. Bu yüzden indirimli fiyattan eski fiyata dönmek için aynı yüzdeyi eklemek yerine indirimli fiyatı (1 - oran) ile bölmeniz gerekir.

Yüzde mi, yüzde puan mı?

Oranların kendisi değiştiğinde iki farklı ölçü vardır. Bir kampanyada dönüşüm oranı %4'ten %5'e çıktıysa fark 1 yüzde puandır. Yüzde artış olarak ise (5 - 4) / 4 = %25'tir.

İki ifade de doğrudur, ama farklı şeyleri anlatır. Raporlarda hangisini kullandığınızı açıkça yazın; "oran %25 arttı" ile "oran 1 puan arttı" okuyucuda çok farklı bir izlenim bırakır.

Eski değer sıfırsa ne olur?

Eski değer 0 olduğunda formül sıfıra bölmeye çalışır ve #SAYI/0! hatası verir. Yeni açılan bir şubenin geçen yılki satışı yoksa yüzde artış matematiksel olarak tanımlı değildir. Hücrede hata yerine açıklayıcı bir metin görmek için =EĞERHATA((B2-A2)/A2;"Yeni") yazabilirsiniz.

EĞERHATA her türlü hatayı gizler. Başvurduğunuz hücrelerden biri metin içeriyorsa oluşan #DEĞER! hatası da "Yeni" olarak görünür. Bu yüzden EĞERHATA'yı yalnız sıfıra bölme beklenen sütunlarda kullanın.

Ay ay değişimi bir sütunda izlemek

Aylık satışlar B sütununda alt alta duruyorsa C3'e =(B3-B2)/B2 yazıp aşağı kopyalarsınız. Her satır bir önceki aya göre değişimi gösterir. İlk ayın önceki değeri olmadığı için C2 boş kalır.

Başa göre toplam değişimi görmek istiyorsanız başlangıç hücresini $ ile sabitlersiniz: =(B3-$B$2)/$B$2. Bu formül her ayı ocak ayıyla karşılaştırır. Böylece yıl boyunca biriken artışı tek bakışta görürsünüz; aylık dalgalanmaları izlemek içinse bir önceki satıra göre hesaplayan ilk formül daha uygundur.

Birkaç dönemin ortalama artışı

Bir değer birkaç dönem boyunca arttıysa, toplam artışı dönem sayısına bölmek ortalama artışı vermez. Fiyat dört ayda 10.000 TL'den 14.641 TL'ye çıktıysa toplam artış %46,41'dir, ama aylık ortalama %11,6 değildir. Her ay bir öncekinin üzerine eklendiği için doğru hesap bileşik ortalamadır: =(B2/A2)^(1/4)-1.

Bu formül %10 sonucunu verir. Üs olarak kullanılan 1/4, dönem sayısının tersidir; 12 aylık bir değişimde 1/12 yazarsınız. Sağlamasını yapmak kolaydır: 10.000 TL dört kez %10 artarsa 11.000, 12.100, 13.310 ve 14.641 TL olur.

Toplam içindeki pay

Yüzde hesabının bir başka türü, bir kalemin toplam içindeki payıdır. Giderler B2:B6 aralığındaysa C2'ye =B2/TOPLA($B$2:$B$6) yazıp aşağı kopyaladığınızda her kalemin bütçedeki payı çıkar. Payların toplamı her zaman %100 olmalıdır; değilse aralıkta eksik ya da fazla bir hücre vardır.

Hesabınızı deneyin

Bir sonraki adım olarak geçen yılın ve bu yılın aylık giderlerini iki sütuna yazın. Üçüncü sütuna yüzde değişim formülünü ekleyip Yüzde biçimini verin ve en çok artan kalemi büyükten küçüğe sıralayarak bulun.