TOPLA.ÇARPIM Formülü (SUMPRODUCT): Çarpıp Toplama

Excel TOPLA.ÇARPIM formülü ne hesaplar?

Excel TOPLA.ÇARPIM formülü, iki ya da daha fazla aralıkta aynı sıradaki değerleri çarpar ve çıkan çarpımları toplar. Adet sütunu ile birim fiyat sütunundan toplam sipariş tutarını bulmak en bilinen kullanımıdır. Normalde bir yardımcı "tutar" sütunu açıp onu toplardınız; bu fonksiyon iki adımı tek formüle indirir.

Üç kalemlik bir siparişte 40 kalem 12,5 TL'den, 25 defter 45 TL'den ve 60 dosya 8 TL'den alınmış olsun. =TOPLA.ÇARPIM(B2:B4;C2:C4) önce 500, 1.125 ve 480 çarpımlarını bulur, sonra bunları toplayıp 2.105 TL döndürür.

Söz dizimi ve aralık boyu kuralı

Tek zorunlu argüman dizi1dir; dizi2, dizi3 gibi diğer aralıkları ekleyebilirsiniz. Bütün aralıklar aynı sayıda satır ve sütundan oluşmalıdır. B2:B4 ile C2:C5'i birlikte verirseniz Excel #DEĞER! hatası döndürür.

Aralıkta sayı olmayan hücreler sıfır kabul edilir. Bu yüzden bir satırdaki boş adet hücresi o satırın çarpımını sıfırlar ama formülü bozmaz. Argümanları noktalı virgül yerine çarpma işaretiyle de bağlayabilirsiniz: =TOPLA.ÇARPIM(B2:B4*C2:C4) aynı sonucu verir.

Yardımcı sütunsuz koşullu toplam

TOPLA.ÇARPIM'ın asıl gücü, parantez içine koşul yazabilmenizdir. (A2:A5="Kuzey") ifadesi her satır için DOĞRU ya da YANLIŞ üretir; çarpma işleminde bunlar 1 ve 0 olarak işlenir. Böylece =TOPLA.ÇARPIM((A2:A5="Kuzey")*B2:B5*C2:C5) yalnız Kuzey bölgesinin adet ile fiyat çarpımlarını toplar.

Bu yöntem ÇOKETOPLA'nın yapamadığı işleri de çözer. Koşulları artı işaretiyle bağlarsanız "ya da" mantığı kurarsınız: ((A2:A5="Kuzey")+(A2:A5="Doğu")). İki ayrı sütundaki değerlerin çarpımına koşul koymak da ÇOKETOPLA ile tek formülde mümkün değildir.

Ağırlıklı ortalama hesabı

Kredili derslerin not ortalaması tipik bir ağırlıklı ortalamadır. Notlar B sütununda, krediler C sütunundaysa =TOPLA.ÇARPIM(B2:B4;C2:C4)/TOPLA(C2:C4) yazarsınız. 85 (4 kredi), 70 (3 kredi) ve 90 (2 kredi) için sonuç 730 / 9, yani yaklaşık 81,11'dir.

Düz ORTALAMA bu örnekte 81,67 verirdi. Aradaki fark, kredisi yüksek dersin sonuca daha fazla etki etmesinden gelir. Aynı mantık stok değerlemesinde ve portföy ağırlıklarının hesaplanmasında da kullanılır.

İkinci bir koşul eklemek de kolaydır. Kuzey bölgesinde ve adedi 6'dan büyük satırların sayısını bulmak için =TOPLA.ÇARPIM((A2:A5="Kuzey")*(B2:B5>6)) yazarsınız. Örnek veride bu iki koşulu yalnız bir satır sağlar ve sonuç 1 olur.

Dikkat edilecek noktalar

Koşul ifadesini tek başına argüman olarak verirseniz, örneğin =TOPLA.ÇARPIM((A2:A5="Kuzey");B2:B5), DOĞRU/YANLIŞ değerleri sayı sayılmaz ve sonuç 0 çıkar. Koşulu ya çarpma işaretiyle bağlayın ya da başına çift eksi koyun: --(A2:A5="Kuzey").

Tüm sütunu A:A biçiminde vermek de önerilmez. Fonksiyon her hücreyi hesapladığı için bir milyondan fazla satır işlenir ve dosya yavaşlar. Veri aralığını sınırlı tutun ya da Excel tablosu kullanın.

Hangi durumda başka fonksiyon?

Basit bir koşullu toplam için ETOPLA ve ÇOKETOPLA daha okunurdur ve daha hızlı hesaplanır. TOPLA.ÇARPIM'ı çarpım gerektiren toplamlar, "ya da" koşulları ve ağırlıklı ortalamalar için saklayın. Yalnız çarpım isteniyorsa ÇARPIM, yalnız toplam isteniyorsa TOPLA yeterlidir.

Kendi sipariş listenizde adet ve birim fiyat sütunlarını seçip TOPLA.ÇARPIM ile genel toplamı bulun. Sonra aynı sonucu yardımcı bir tutar sütunu ve TOPLA ile hesaplayarak iki yöntemi karşılaştırın.