Para Kazanma ile İlgili Kitaplar: Kişisel Finansa Başlangıç Okuma Listesi

Para kazanma ile ilgili kitaplar arasında başlangıç için en sağlam seçimler; harcama ve birikim alışkanlığını anlatan "Babil'in En Zengin Adamı", para davranışını ele alan "Paranın Psikolojisi" ve karar hatalarını inceleyen "Hızlı ve Yavaş Düşünme" gibi kitaplardır. Hiçbir kitap tek başına zengin etmez. Kitapların asıl katkısı, gelir, gider ve zaman arasındaki ilişkiyi görmenizi sağlamasıdır.

Aşağıda kişisel finansa yeni başlayan biri için Türkçede bulunabilen dokuz kitabı konularına göre grupladık. Her kitabın kime uygun olduğunu, nerede eleştirildiğini ve okuduktan sonra hangi küçük adımı atabileceğinizi de yazdık. Kitap seçimi, bütçenizi düzene sokmadan önce değil, onunla birlikte yürüyen bir iş olarak düşünülmeli.

Para kazanma kitaplarına hangi sırayla başlamalısınız?

En verimli sıra; önce alışkanlık, sonra psikoloji, en son yatırım kitaplarıdır. Harcamasını bilmeyen birinin yatırım stratejisi okuması, temeli atılmamış bir binaya kat çıkmaya benzer. Önce paranın nereye gittiğini görmek, sonra neden öyle davrandığınızı anlamak gerekir.

Pratikte şöyle bir sıra işe yarar. İlk ay basit ve hikâye anlatan bir kitapla başlayın, ikinci ay davranış kitaplarına geçin. Üçüncü ay ise yatırım ya da girişimcilik üzerine daha teknik bir eser seçin. Bu sırayı bütçe nasıl yapılır adımlarıyla birlikte yürütürseniz okuduklarınız kâğıtta kalmaz.

Okuma temposu için gerçekçi bir hesap yapmak da faydalıdır. Varsayalım günde 20 sayfa okuyorsunuz. 300 sayfalık bir kitap 15 günde biter; ayda iki kitap, yılda yaklaşık 24 kitap eder. Bu tempo, iş ve aile hayatı yoğun olan biri için bile ulaşılabilir bir hedeftir.

Kişisel finansın temelini atan üç kitap

Temel kitaplar, para biriktirmeyi bir alışkanlık olarak anlatır ve teknik bilgi istemez. Bu gruptaki eserler kolay okunur, ama verdikleri ilkeler yıllarca geçerliliğini korur. Finansal okuryazarlığa sıfırdan başlıyorsanız buradan seçin.

Babil'in En Zengin Adamı (George S. Clason)

Clason'ın kitabı, eski Babil'de geçen kısa hikâyelerle para biriktirmenin temel kurallarını anlatır. En bilinen öğüdü, kazandığınız her paranın en az onda birini kendinize ayırmanızdır. Türkçede birden fazla yayınevi tarafından basılmıştır.

Bu kuralı bugüne uyarlamak kolaydır. Aylık net geliri 30.000 TL olan biri (varsayımsal rakam) maaş yattığı gün 3.000 TL'yi ayrı bir hesaba aktarırsa, bir yılda 36.000 TL anaparaya ulaşır. Bu tutar küçük görünebilir; asıl kazanç, harcamadan önce kendinize ödeme yapma refleksidir.

Zengin Baba Yoksul Baba (Robert T. Kiyosaki)

Kiyosaki, iki baba figürü üzerinden varlık ile yükümlülük arasındaki farkı anlatır. Türkçede Alfa Yayınları tarafından, Dilek Şendil çevirisiyle yayımlanmıştır. Kitabın en kalıcı katkısı, size para kazandıran şeylerle sizden para götüren şeyleri ayırma alışkanlığıdır.

Eleştirel okumak gerekir. "Zengin baba" karakterinin gerçek bir kişi olup olmadığı uzun süredir tartışılıyor ve kitaptaki bazı öneriler, borçla yatırım gibi riskli yolları fazla iyimser anlatıyor. Varlık ve yükümlülük kavramlarını almak, somut yatırım tavsiyelerini ise sorgulayarak okumak en sağlıklı yaklaşımdır.

Atomik Alışkanlıklar (James Clear)

Doğrudan bir finans kitabı değildir, ama tasarrufun bir alışkanlık meselesi olduğunu anlamak için çok işe yarar. Türkçesi Pegasus Yayınları'ndan çıkmıştır. Clear, büyük hedefler yerine her gün küçük ve tekrarlanabilir adımlar kurmayı önerir.

Finansa uyarlaması basittir: "Bu yıl 50.000 TL biriktireceğim" demek yerine, maaş günü otomatik transfer talimatı vermek gibi zahmetsiz bir sistem kurmak. Kitabın mantığı, iradeye değil düzene güvenmektir.

Finansal okuryazarlık kitabı arayanlar neden davranışla başlamalı?

Çünkü para hatalarının çoğu bilgi eksikliğinden değil, karar anındaki duygudan kaynaklanır. Finansal okuryazarlık yalnız faiz hesaplamayı bilmek değildir; indirim gördüğünüzde, kaybettiğinizde ya da herkes bir şey alırken nasıl davrandığınızı tanımaktır. Bu gruptaki kitaplar tam olarak bunu öğretir.

Paranın Psikolojisi (Morgan Housel)

Housel, kısa ve bağımsız bölümlerde insanların parayla ilişkisini anlatır. Türkçede Scala Yayıncılık tarafından Canan Feyyat çevirisiyle yayımlandı. Kitabın ana fikri, finansal başarının zekâdan çok davranışla ilgili olduğudur.

Bölümler kısa olduğu için yoğun çalışan biri için idealdir. Bileşik faiz etkisini, "yeterli" kavramını ve şansın rolünü sade bir dille anlatır. Matematik bilgisi gerektirmez.

Hızlı ve Yavaş Düşünme (Daniel Kahneman)

Nobel ödüllü psikolog Kahneman, zihnin hızlı ve sezgisel çalışan "Sistem 1" ile yavaş ve hesaplı çalışan "Sistem 2" arasındaki farkı anlatır. Türkçesi Varlık Yayınları'ndan çıkmıştır. Kitap kalın ve yer yer akademiktir; acele etmeden, bölüm bölüm okumak gerekir.

Davranışsal finans alanının temel kavramlarından olan kayıptan kaçınma ve çapa etkisi burada ayrıntılı işlenir. Örneğin bir ürünün "eski fiyatı" yanında indirimli fiyatı gördüğünüzde neden daha kolay ikna olduğunuzu bu kitap açıklar.

Dürtme (Richard H. Thaler, Cass R. Sunstein)

Thaler ve Sunstein, seçeneklerin sunuluş biçimindeki küçük değişikliklerin kararlarımızı nasıl yönlendirdiğini anlatır. Türkçesi Pegasus Yayınları'ndan, Enver Günsel çevirisiyle basılmıştır. Otomatik katılımlı birikim sistemleri gibi örnekler, kendi bütçenizi tasarlarken de fikir verir.

Kitaptaki fikri kendi hayatınıza taşımak zor değildir. Varsayılan seçeneği değiştirmek, iradeye güvenmekten daha etkilidir. Kredi kartı bilgilerinizi alışveriş sitelerine kaydetmemek ya da maaş hesabınızla birikim hesabınızı farklı bankalarda tutmak, harcamayı bir adım zorlaştırır. Bu küçük sürtünme, anlık alımların bir kısmını kendiliğinden azaltır.

Yatırım ve finansal özgürlük kitabı olarak neler okunabilir?

Temel ve davranış kitaplarından sonra yatırımın mantığını anlatan bir esere geçmek mantıklıdır. Bu bölümdeki kitaplar size ne alacağınızı söylemez; nasıl düşünmeniz gerektiğini anlatır. Finansal özgürlük hedefini ciddiye alıyorsanız, bu ayrım önemlidir.

Akıllı Yatırımcı (Benjamin Graham)

İlk baskısı 1949'da yapılan bu kitap, değer yatırımı anlayışının temel eseri sayılır. Türkçede Epsilon Yayınevi tarafından, Jason Zweig'in güncel yorumlarıyla birlikte basılmıştır. Graham'ın "Bay Piyasa" benzetmesi ve güvenlik marjı kavramı, fiyat dalgalanmasına duygusal tepki vermemeyi öğretir.

Kitap uzundur ve bazı bölümleri teknik muhasebe bilgisi ister. İlk okumada Zweig'in yorum bölümlerini ve Graham'ın yatırımcı psikolojisini anlattığı kısımları önceliklendirebilirsiniz.

Sıfırdan Bire (Peter Thiel, Blake Masters)

Girişimcilik tarafında en çok önerilen kitaplardan biridir. Türkçesi Pegasus Yayınları'ndan, Ekin Can Göksoy çevirisiyle çıkmıştır. Thiel, var olanı kopyalamak yerine yeni bir şey yaratmanın değerini ve rekabetten kaçınmanın mantığını savunur.

Kitap, kendi iş fikrini düşünen biri için soru sorduran bir metindir. Ancak yazarın Silikon Vadisi deneyimine dayanır; Türkiye'de küçük sermayeyle iş kuran biri için her öneri doğrudan uygulanamaz.

Girişimcilik kitaplarını okurken başarı hikâyelerinin seçilmiş örnekler olduğunu akılda tutun. Başarısız olan binlerce şirketin hikâyesi kitaplara pek girmez. Bu yüzden bir kitabın önerisini uygulamadan önce, aynı yolu deneyip sonuç alamayanları da araştırmak dengeli bir bakış sağlar. Kendi iş fikriniz için iş fikri bulma yöntemleri yazısı daha uygulamalı bir başlangıç sunar.

Pasif gelir kitap önerilerinde nelere dikkat etmelisiniz?

"Pasif gelir" başlıklı kitapların bir kısmı gerçekçi değildir ve satış odaklı yazılmıştır. Kolay para, kısa sürede zenginlik ya da "çalışmadan kazanma" vaat eden kitaplar genellikle yazarın seminerini veya kursunu satmak için vardır. Pasif gelir gerçekte ya ciddi sermaye ya da önceden harcanmış ciddi emek gerektirir; bunu pasif gelir nedir yazısında rakamlarla açıkladık.

T. Harv Eker'in Türkçede "Milyoner Aklın Sırları" adıyla Boyner Yayınları'ndan çıkan kitabı bu türün bilinen örneklerindendir. Paraya bakış açısını sorgulatan bölümleri faydalı bulunabilir. Ölçülebilir bir yöntem sunmadığını ve motivasyon diline yaslandığını bilerek okumak gerekir.

Bir kitabın güvenilir olup olmadığını anlamak için birkaç soru sorabilirsiniz:

• Yazar, kazanç iddiasını somut ve doğrulanabilir verilerle destekliyor mu?
• Kitap riskleri ve başarısız örnekleri de anlatıyor mu?
• Son bölüm sizi ücretli bir programa mı yönlendiriyor?
• Önerilen yöntem, sizin gelir ve zaman koşullarınızda uygulanabilir mi?

Kitapların karşılaştırması: hangisi kime uygun?

Aşağıdaki tablo, dokuz kitabı zorluk ve konu açısından karşılaştırır. Sayfa sayıları baskıya göre değiştiği için zorluğu genel bir değerlendirme olarak verdik.

Kitap	Yazar	Ana konu	Zorluk	Kime uygun
Babil'in En Zengin Adamı	George S. Clason	Birikim alışkanlığı	Kolay	Hiç birikimi olmayanlar
Zengin Baba Yoksul Baba	Robert T. Kiyosaki	Varlık ve yükümlülük	Kolay	Paraya bakışını sorgulamak isteyenler
Atomik Alışkanlıklar	James Clear	Alışkanlık sistemi	Kolay	Plan yapıp uygulayamayanlar
Paranın Psikolojisi	Morgan Housel	Para davranışı	Kolay-orta	Herkes için ikinci kitap
Dürtme	Thaler, Sunstein	Seçim mimarisi	Orta	Kendi sistemini kurmak isteyenler
Hızlı ve Yavaş Düşünme	Daniel Kahneman	Karar hataları	Zor	Derinleşmek isteyenler
Akıllı Yatırımcı	Benjamin Graham	Değer yatırımı	Zor	Yatırıma ciddi başlayacaklar
Sıfırdan Bire	Thiel, Masters	Girişimcilik	Orta	İş kurmayı düşünenler
Milyoner Aklın Sırları	T. Harv Eker	Zihniyet	Kolay	Eleştirel okumaya hazır olanlar

Okuduklarınızı nasıl uygulamaya dökersiniz?

Bir kitabı bitirdikten sonra tek bir uygulanabilir değişiklik seçmek, on not almaktan daha etkilidir. Kitap bittiğinde kendinize "bu hafta neyi farklı yapacağım" diye sorun ve cevabı takvime yazın. Okuma ile eylem arasındaki mesafe kısaldıkça kitaplar gerçekten işe yarar.

Somut bir örnekle anlatalım. "Babil'in En Zengin Adamı"nı bitiren biri, aynı hafta maaşının yüzde 10'unu ayrı hesaba aktaran otomatik talimat verebilir. "Paranın Psikolojisi"ni okuyan biri ise son üç ayın harcamalarını açıp duygusal olarak yaptığı alımları işaretleyebilir. "Akıllı Yatırımcı"yı okuyan biri, alım yapmadan önce kendine yazılı bir kural listesi hazırlayabilir.

Notlarınızı bir Excel dosyasında tutmak takibi kolaylaştırır. Birikim hedefi şablonu ile kitaptan aldığınız birikim kuralının aylık etkisini görebilirsiniz. Böylece kitap, rafta duran bir nesne olmaktan çıkar ve ölçülebilir bir alışkanlığa dönüşür.

Kitap almak için bütçe ayırmak istemiyorsanız halk kütüphaneleri ve üniversite kütüphaneleri iyi bir başlangıçtır. Elektronik ve sesli kitap seçenekleri de yoğun çalışanlar için okumayı kolaylaştırır. Hangi yolu seçerseniz seçin, aynı anda en fazla iki kitap okumak dikkatinizi dağıtmaz.

İlk kitabınızı bugün seçin ve 15 günlük bir plan yapın

Listedeki kitaplardan sizin durumunuza en uygun olanı seçin: hiç birikiminiz yoksa Clason, birikiminiz var ama harcamalarınızı kontrol edemiyorsanız Housel iyi bir başlangıçtır. Kitabın sayfa sayısını 15'e bölün ve günlük hedefinizi telefonunuza hatırlatıcı olarak kurun. Kitabı bitirdiğiniz gün tek bir değişikliği uygulamaya koyun.

İkinci adım olarak okuma listesini daha geniş bir öğrenme planına bağlayabilirsiniz. Finansal okuryazarlık nasıl öğrenilir yazısındaki haftalık plan, kitapları ücretsiz eğitimler ve pratik alıştırmalarla birleştirmenize yardımcı olur. Hedefinizi netleştirmek için de finansal özgürlük nasıl kazanılır yazısına göz atabilirsiniz.