İçeriğe geç
parazade
Yazılım & No-Code

UUID Ne Demek?

Yayın: · Son güncelleme:

UUID Ne Demek? Kısaca

UUID (Universally Unique Identifier), merkezi bir kayıt sistemine ihtiyaç duymadan üretilebilen ve pratikte benzersiz kabul edilen 128 bitlik kimlik numarasıdır. Genellikle tirelerle ayrılmış 36 karakterlik bir metin olarak yazılır.

UUID nedir?
İçindekiler
  1. UUID ne demek?
  2. Nasıl üretilir?
  3. Ne zaman tercih edilir?

UUID ne demek?

UUID, "evrensel benzersiz tanımlayıcı" anlamına gelir. Bir kayda, dosyaya ya da cihaza verilen ve başka hiçbir yerde tekrar etmemesi beklenen bir kimliktir. Microsoft dünyasında aynı kavram GUID adıyla anılır.

Görünüşü şöyledir:

550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000

32 onaltılık karakter, tirelerle beş gruba ayrılır. Toplamda 128 bit veri taşır.

Nasıl üretilir?

Farklı UUID sürümleri vardır ve en çok kullanılanı rastgele üretilen v4'tür. Python'da uuid.uuid4(), tarayıcılarda crypto.randomUUID() tek satırla yeni bir kimlik verir. Olası değer sayısı o kadar büyüktür ki iki sistemin aynı v4 kimliğini üretme ihtimali pratikte yok sayılır.

2024'te yayımlanan RFC 9562 ile standartlaşan v7 ise kimliğin başına zaman bilgisi ekler. Bu sayede kimlikler oluşturulma sırasına göre dizilir ve veritabanı indekslerinde daha verimli çalışır.

Ne zaman tercih edilir?

UUID'nin asıl avantajı, kimliği veritabanına sormadan üretebilmektir. Çevrim dışı çalışan bir mobil uygulama, kaydı sunucuya göndermeden önce kendi kimliğini oluşturabilir. Birden fazla veritabanını birleştirirken de çakışma yaşanmaz.

Bedeli ise boyuttur. Otomatik artan bir sayıya göre daha fazla yer kaplar ve rastgele v4 değerleri büyük tablolarda indeks performansını düşürebilir. Bir avantajı da tahmin edilememesidir: /siparis/1042 gibi adreslerde sıradaki numarayı denemek kolaydır, UUID'de değildir. Yine de yetki kontrolünün yerini tutmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

UUID gerçekten hiç tekrar etmez mi?

Matematiksel olarak imkânsız değildir ama doğru üretilen v4 kimliklerinde çakışma ihtimali pratikte göz ardı edilecek kadar düşüktür. Sorunlar genellikle hatalı rastgele sayı üreticisi kullanan sistemlerde görülür.

UUID ile GUID arasında fark var mı?

Pratikte aynı şeydir. GUID, Microsoft'un aynı 128 bitlik kimlik yapısı için kullandığı addır.

İlgili terimler

Birincil Anahtar(Primary Key)Birincil anahtar (primary key), bir veritabanı tablosundaki her satırı benzersiz biçimde tanımlayan sütun ya da sütunlar grubudur. Değeri boş bırakılamaz ve aynı tabloda iki kez kullanılamaz.Rastgele Sayı Üretici(Random Number Generator)Rastgele sayı üretici (RNG), önceden tahmin edilemeyen sayı dizileri üreten algoritma ya da donanımdır. Yazılımda çoğunlukla bir başlangıç değerinden (seed) türetilen sözde rastgele üreticiler kullanılır.Veritabanı(Database)Veritabanı, verilerin düzenli, aranabilir ve güncellenebilir biçimde saklandığı elektronik kayıt sistemidir. Müşteri listeleri, siparişler ve ürün bilgileri gibi veriler veritabanlarında tutulur.İndeks(Index)İndeks, veritabanında belirli sütunlardaki değerleri sıralı bir yapıda tutarak aranan kayıtların tüm tabloyu taramadan hızlıca bulunmasını sağlayan yardımcı veri yapısıdır. Kitabın sonundaki dizine benzer.PythonPython, okunabilir ve sade sözdizimiyle bilinen, genel amaçlı, açık kaynaklı bir programlama dilidir. Veri bilimi, yapay zekâ, otomasyon ve web geliştirmede en yaygın kullanılan dillerden biridir.Mobil Uygulama(Mobile App)Mobil uygulama, akıllı telefon ve tablet gibi taşınabilir cihazlarda çalışmak üzere tasarlanmış yazılımdır. Genellikle App Store ya da Google Play gibi uygulama mağazalarından indirilir.