İçeriğe geç
parazade
Vergi & Muhasebe

Standart Maliyet Nedir?

İngilizce: Standard Cost

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Standart Maliyet Nedir? Kısaca

Standart maliyet, bir ürünün ya da hizmetin normal koşullarda ne kadara mal olması gerektiğini önceden belirleyen hedef maliyettir. Gerçekleşen maliyetle karşılaştırılarak verimlilik ve fiyat sapmaları ölçülür.

Standart Maliyet nedir?
İçindekiler
  1. Standart maliyet nedir?
  2. Nasıl belirlenir?
  3. Örnek
  4. Ne işe yarar?

Standart maliyet nedir?

Standart maliyet, üretim başlamadan önce bir birim ürün için hesaplanan olması gereken maliyettir. Malzeme miktarı ve fiyatı, işçilik süresi ve ücreti ile genel üretim giderleri için ayrı standartlar belirlenir. Bu tutar bir ölçüt görevi görür.

Nasıl belirlenir?

Her maliyet unsuru için miktar ve fiyat standardı birlikte belirlenir. Malzemede birim başına kullanılacak miktar teknik reçeteden, fiyat ise beklenen alış fiyatından gelir. İşçilikte standart süre iş etüdüyle, saat ücreti bordro verileriyle hesaplanır.

Standartlar ulaşılabilir olmalıdır. Hiçbir aksaklığın olmadığı ideal koşullara göre belirlenen hedefler çalışanları yıldırır ve analizde sürekli olumsuz fark üretir.

Örnek

Bir fırın, bir tepsi poğaça için 2 kg un ve 15 dakika işçilik öngörüyor. Unun kilosu 30 TL, işçilik saati 240 TL olarak kabul edilmiş. Standart malzeme maliyeti 60 TL, standart işçilik maliyeti 60 TL olur.

Ay sonunda bir tepsi için ortalama 2,2 kg un kullanıldığı görülürse fark analiziyle bu fazlalığın nedeni araştırılır. Sebep fire mi, reçete hatası mı yoksa usta değişikliği mi, buradan anlaşılır.

Ne işe yarar?

Standart maliyet fiyat teklifini hızlandırır, bütçe hazırlamayı kolaylaştırır ve sorunlu alanı erkenden gösterir. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde fiyat standartlarını yılda birkaç kez güncellemeniz gerekir. Aksi hâlde her ay ortaya çıkan fark, verimlilik sorunu değil eski fiyat sorunu olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Standart maliyet gerçek maliyetin yerine geçer mi?

Yönetim kararlarında ölçüt olarak kullanılır. Finansal tablolar ve vergi beyanı için ise dönem sonunda farklar dağıtılarak gerçek maliyete ulaşılır.

Standart maliyet hangi işletmelerde kullanılır?

Tekrarlanan üretim yapan fabrika, fırın ve atölye gibi işletmelerde daha çok kullanılır. Her işin farklı olduğu projelerde uygulaması zordur.

İlgili terimler

Fark Analizi(Variance Analysis)Fark analizi, bütçelenen ya da standart maliyet ile gerçekleşen maliyet arasındaki sapmaları fiyat, miktar ve verimlilik gibi nedenlerine ayırarak inceleyen yönetim muhasebesi yöntemidir.Maliyet Muhasebesi(Cost Accounting)Maliyet muhasebesi, bir ürünün, hizmetin ya da faaliyetin işletmeye kaça mal olduğunu belirlemek için maliyetleri toplayan, sınıflandıran ve dağıtan muhasebe dalıdır. Fiyatlama, stok değerleme ve kârlılık analizi için temel bilgi sağlar.Hedef Maliyet(Target Costing)Hedef maliyet, pazarın kabul edeceği satış fiyatından işletmenin istediği kâr çıkarılarak bulunan ve ürün tasarlanırken aşılmaması gereken azami maliyettir. Maliyet fiyatı belirlemez, fiyat maliyeti belirler.Birim Maliyet(Unit Cost)Birim maliyet, bir ürünün ya da hizmetin tek bir biriminin işletmeye toplam olarak kaça mal olduğunu gösterir. Belirli bir dönemdeki toplam üretim maliyetinin üretilen birim sayısına bölünmesiyle hesaplanır.Bordro(Payroll)Bordro, çalışanın bir dönemdeki brüt ücretini, eklerini, yasal kesintilerini ve eline geçen net tutarı gösteren ücret hesap belgesidir. İş Kanunu'nda ücret hesap pusulası olarak geçer ve işveren tarafından düzenlenir.Verimlilik(Productivity)Verimlilik, üretimde kullanılan emek, sermaye ve diğer girdilere göre ne kadar mal ve hizmet üretildiğini gösteren ölçüdür. Aynı girdiyle daha fazla çıktı elde etmek ya da aynı çıktıyı daha az girdiyle üretmek verimliliğin artması demektir.