Sıkıştırma Ne Demek?
İngilizce: Compression
Yayın: · Son güncelleme:
Sıkıştırma Ne Demek? Kısaca
Sıkıştırma, bir dosyadaki veriyi daha az yer kaplayacak biçimde yeniden kodlama işlemidir. Kayıpsız yöntemlerde veri birebir geri elde edilir, kayıplı yöntemlerde ise bazı ayrıntılar kalıcı olarak atılır.
İçindekiler
Sıkıştırma ne demek?
Sıkıştırma, verinin içindeki tekrarları ve gereksiz kısımları daha kısa biçimde ifade ederek dosya boyutunu küçültmektir. Küçülen dosya daha az disk alanı kaplar, internet üzerinden daha hızlı gönderilir. Açılırken ters işlem uygulanır. Veri yeniden kullanılabilir hâle gelir ve çoğu durumda kullanıcı bu adımı fark bile etmez.
Basit bir düşünce deneyiyle anlatmak gerekirse "AAAAAABBB" yerine "6A3B" yazmak da bir sıkıştırmadır. Gerçek algoritmalar çok daha gelişmiş olsa da temel fikir aynıdır: tekrar eden kalıpları bulup kısaltmak.
Kayıpsız ve kayıplı sıkıştırma arasındaki fark nedir?
Kayıpsız sıkıştırmada açılan dosya, orijinalin bit bit aynısıdır. Metin belgeleri, tablolar ve programlar için bu şarttır; tek bir rakamın değişmesi bile sorun yaratır. ZIP ve PNG bu gruba girer.
Kayıplı sıkıştırma ise insan gözünün ya da kulağının fark etmeyeceği ayrıntıları atar. JPEG fotoğraflar, MP3 müzikler ve çoğu video formatı bu yöntemi kullanır. Kazanç büyüktür. Ama atılan bilgi geri gelmez.
| Tür | Örnek | Uygun olduğu veri |
|---|---|---|
| Kayıpsız | ZIP, PNG, FLAC | Belge, kod, tablo |
| Kayıplı | JPEG, MP3, MP4 | Fotoğraf, ses, video |
Nelere dikkat etmeli?
Zaten sıkıştırılmış dosyaları tekrar sıkıştırmak pek kazanç sağlamaz. Bir klasör dolusu JPEG fotoğrafı ZIP'lediğinizde boyut çok az küçülür, çünkü fotoğraflar önceden sıkıştırılmıştır.
Kayıplı formatlarda aynı dosyayı defalarca kaydetmek kaliteyi her seferinde biraz daha düşürür. Bir fotoğrafı düzenleyecekseniz orijinalini saklayın ve son hâlini yalnızca bir kez sıkıştırarak dışa aktarın.
Sıkça Sorulan Sorular
Sıkıştırma nedir, dosyaya zarar verir mi?
Kayıpsız sıkıştırma dosyaya zarar vermez, açıldığında içerik birebir geri gelir. Kayıplı sıkıştırmada ise kalite bir miktar düşer; bu kayıp, sıkıştırma oranı arttıkça daha belirgin hâle gelir.
Web sitelerinde sıkıştırma neden kullanılır?
Sunucu sayfaları gzip ya da Brotli gibi yöntemlerle sıkıştırıp gönderdiğinde aktarılan veri azalır ve sayfa daha hızlı yüklenir. Tarayıcı veriyi otomatik olarak açar, kullanıcı fark etmez.
İlgili terimler
İlgili yazılar
Kendi Bilgisayarında Ücretsiz Yapay Zekâ Sistemi Kur: Ekran Kartı, İşlemci ve RAM ile Adım Adım
Kendi bilgisayarında ücretsiz ve limitsiz bir yapay zekâ sistemi kurmak mümkün: Ollama ya da LM Studio ile dil modeli, Continue ile kod asistanı, ComfyUI ya da Forge ile görsel üretim. Belirleyici olan ekran kartının belleğidir (VRAM); 8 GB'lık kartta 7-8B modeller rahat çalışır, kart yoksa işlemci ve RAM ile daha yavaş çalışır.