İçeriğe geç
parazade
Finans

Monetarizm Nedir?

İngilizce: Monetarism

Yayın: · Son güncelleme:

Monetarizm Nedir? Kısaca

Monetarizm, para arzındaki değişimlerin kısa vadede üretimi, uzun vadede ise fiyatlar genel düzeyini belirlediğini savunan iktisat okuludur. Milton Friedman ile özdeşleşen bu yaklaşım, enflasyonun temelde parasal bir olgu olduğunu ileri sürer.

Monetarizm nedir?
İçindekiler
  1. Monetarizm nedir?
  2. Etkisi
  3. Eleştiriler ve günümüz

Monetarizm, 1950'lerden itibaren Milton Friedman öncülüğünde gelişen ve para politikasını ekonominin merkezine koyan yaklaşımdır. Keynesyen ekonomiye güçlü bir alternatif olarak ortaya çıktı.

Monetarizm nedir?

Monetarizmin temel fikirleri şunlardır:

  • Enflasyon parasal bir olgudur: Para arzı üretimden hızlı büyürse, uzun vadede sonuç fiyat artışıdır.
  • Miktar teorisi: Para miktarı × paranın dolaşım hızı = fiyat düzeyi × reel üretim (MV = PY) ilişkisine dayanır.
  • Kurallara dayalı politika: Merkez bankası para arzını öngörülebilir ve sabit bir hızla artırmalıdır.
  • Aktif müdahaleye şüphe: Politikaların etkisi gecikmeli geldiği için sık müdahaleler dalgalanmaları artırabilir.
  • Doğal işsizlik oranı: Uzun vadede enflasyonu artırarak işsizliği kalıcı biçimde düşürmek mümkün değildir.

Etkisi

1970'lerdeki yüksek enflasyon döneminde monetarist fikirler büyük ilgi gördü. Bazı merkez bankaları bir dönem para arzı hedeflerini politikalarının merkezine aldı. Paranın ve merkez bankasının enflasyonla mücadeledeki rolüne yapılan bu vurgu, günümüz para politikası anlayışını derinden etkiledi.

Eleştiriler ve günümüz

Uygulamada paranın dolaşım hızının istikrarsız olduğu ve finansal yeniliklerle para arzı ile enflasyon arasındaki ilişkinin zayıfladığı görüldü. Bu yüzden merkez bankalarının çoğu katı para arzı hedeflerini bıraktı ve bugün daha çok faiz oranını araç olarak kullanan enflasyon hedeflemesi rejimine geçti.

Yine de "uzun vadede aşırı para basımı enflasyon yaratır" fikri, iktisatçılar arasında geniş kabul gören bir ilke olarak yaşamaya devam ediyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Monetarizmin en bilinen temsilcisi kimdir?

Monetarizmin en bilinen temsilcisi ABD'li iktisatçı Milton Friedman'dır. ABD'nin parasal tarihi üzerine yaptığı çalışmalar ve enflasyon üzerine görüşleriyle tanınır.

Monetarizm bugün uygulanıyor mu?

Katı para arzı hedeflemesi bugün yaygın değildir. Ancak monetarizmin para ve enflasyon ilişkisine dair temel fikirleri, modern merkez bankacılığının anlayışını hâlâ etkiler.

İlgili terimler

Keynesyen Ekonomi(Keynesian Economics)Keynesyen ekonomi, John Maynard Keynes'in fikirlerine dayanan ve ekonomik dalgalanmaların temel nedeninin toplam talepteki değişimler olduğunu savunan yaklaşımdır. Durgunluk dönemlerinde devletin harcama ve vergi politikalarıyla talebi desteklemesini önerir.Para Arzı(Money Supply)Para arzı, belirli bir anda ekonomide hane halkı ve şirketlerin elinde bulunan toplam para miktarıdır. Dolaşımdaki nakit ile banka mevduatlarını kapsar ve genellikle M1, M2, M3 gibi tanımlarla ölçülür.Para Politikası(Monetary Policy)Para politikası, merkez bankasının fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşmak için faiz oranlarını, para arzını ve piyasadaki likiditeyi yönlendirmek amacıyla aldığı karar ve uygulamaların bütünüdür.Enflasyon(Inflation)Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının genel düzeyinin belirli bir dönem boyunca sürekli artmasıdır. Enflasyon yükseldikçe aynı parayla daha az şey alınır; yani paranın satın alma gücü düşer.Enflasyon Hedeflemesi(Inflation Targeting)Enflasyon hedeflemesi, merkez bankasının belirli bir dönem için sayısal bir enflasyon hedefini kamuoyuna açıkladığı ve para politikası araçlarını, başta politika faizi olmak üzere, bu hedefe ulaşmak için kullandığı para politikası rejimidir.Kamu Görevlisi(Public Servant)Kamu görevlisi, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini yerine getiren kişidir. Memurlar en bilinen kamu görevlisi grubudur.