İçeriğe geç
parazade

Linux Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Linux Nedir? Kısaca

Linux, Linus Torvalds'ın 1991'de geliştirmeye başladığı açık kaynaklı bir işletim sistemi çekirdeğidir. Gündelik dilde bu çekirdek üzerine kurulu Ubuntu, Debian gibi işletim sistemlerinin tamamı için kullanılır.

Linux nedir?
İçindekiler
  1. Linux nedir?
  2. Nerelerde kullanılır?
  3. Linux ne demek, yeni başlayan için neden önemli?

Linux, ücretsiz ve açık kaynaklı bir işletim sistemi çekirdeğidir. Çekirdek, donanım ile programlar arasındaki köprüdür; belleği, işlemciyi ve cihazları yönetir.

Linux nedir?

Çekirdek tek başına kullanılmaz; sıradan bir kullanıcının işine yarayan bir sistem için onun etrafına kabuk, masaüstü ortamı, sürücüler ve günlük işlerde gereken onlarca araç eklenmesi gerekir. Bir arayüz, paket yöneticisi ve uygulamalarla birleştirilerek "dağıtım" adı verilen işletim sistemleri oluşturulur. Ubuntu, Debian, Fedora ve Linux Mint en bilinen dağıtımlardandır. Hepsi aynı çekirdeği kullanır ama ayarları, güncelleme düzenleri ve hedef kitleleri farklıdır.

Linux, GPL lisansıyla dağıtılır. Kaynak kodunu herkes inceleyebilir, değiştirebilir ve paylaşabilir; değiştirilmiş sürümleri dağıtanlar da kodu aynı özgürlükle sunmak zorundadır.

Nerelerde kullanılır?

Masaüstünde payı görece küçüktür. Perde arkasında ise her yerdedir. Web sunucularının büyük bölümü Linux üzerinde çalışır.

Android telefonların çekirdeği Linux tabanlıdır. Modemler, akıllı televizyonlar ve pek çok gömülü cihaz da Linux kullanır.

Linux ne demek, yeni başlayan için neden önemli?

Bir VPS kiraladığınızda karşınıza büyük ihtimalle bir Linux sunucu çıkar. Temel komutları bilmek, sunucunuzu yönetmenin ilk adımıdır:

Komut İşlevi
ls Klasördeki dosyaları listeler
cd Klasör değiştirir
sudo apt update Paket listesini günceller (Debian/Ubuntu)

Denemek için bilgisayarınızı bozmanıza gerek yok. Bir sanal makineye ya da Windows'taki WSL özelliğine Ubuntu kurarak güvenle pratik yapabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Linux ne demek, Windows'tan farkı nedir?

Linux açık kaynaklı ve çoğunlukla ücretsiz bir işletim sistemi ailesidir. Windows ise Microsoft'un lisanslı ve kapalı kaynaklı işletim sistemidir; yazılım kurulumu ve yönetim biçimleri de farklıdır.

Hangi Linux dağıtımıyla başlamalıyım?

Masaüstü için Ubuntu ya da Linux Mint, kaynak ve topluluk desteği geniş olduğu için yeni başlayanlara sıkça önerilir. Sunucu tarafında da Ubuntu ve Debian yaygındır.

İlgili terimler

Açık Kaynak(Open Source)Açık kaynak, bir yazılımın kaynak kodunun herkesin görebileceği, inceleyebileceği, değiştirebileceği ve lisans şartlarına uyarak dağıtabileceği biçimde yayımlanmasıdır. Linux, Firefox ve WordPress bilinen örneklerdir.TerminalTerminal, bilgisayara fare ve pencereler yerine yazılı komutlarla talimat vermeyi sağlayan metin tabanlı arayüz programıdır. Yazdığınız komutları arka plandaki shell programına iletir ve sonucunu ekranda gösterir.SSHSSH (Secure Shell), uzaktaki bir bilgisayara ya da sunucuya şifreli bağlantı kurup komut çalıştırmayı sağlayan ağ protokolüdür. Sunucu yönetiminin temel aracıdır ve varsayılan olarak 22 numaralı portu kullanır.Arayüz(Interface)Arayüz (interface), nesne yönelimli programlamada bir sınıfın hangi metotları sağlaması gerektiğini tanımlayan, ancak bu metotların nasıl çalışacağını belirtmeyen sözleşmedir. Günlük dilde arayüz, kullanıcının yazılımla etkileşim kurduğu ekranı da ifade eder.Paket Yöneticisi(Package Manager)Paket yöneticisi, yazılım paketlerini ve kütüphaneleri tek komutla kurmayı, güncellemeyi ve kaldırmayı sağlayan araçtır. Bir paketin ihtiyaç duyduğu diğer paketleri de otomatik olarak bulup yükler.VPS(Virtual Private Server)VPS (Virtual Private Server, sanal özel sunucu), tek bir fiziksel sunucunun sanallaştırma ile bölünmesiyle oluşan ve her birine ayrılmış kaynak ile tam yönetim yetkisi verilen sanal sunucudur.Sunucu(Server)Sunucu (server), ağ üzerinden başka bilgisayarlara ve cihazlara veri, dosya, web sayfası ya da uygulama hizmeti sağlayan bilgisayar veya yazılımdır. İstek gönderen tarafa istemci denir.

İlgili yazılar

Yapay Zeka ile Kazanç

Kendi Bilgisayarında Ücretsiz Yapay Zekâ Sistemi Kur: Ekran Kartı, İşlemci ve RAM ile Adım Adım

Kendi bilgisayarında ücretsiz ve limitsiz bir yapay zekâ sistemi kurmak mümkün: Ollama ya da LM Studio ile dil modeli, Continue ile kod asistanı, ComfyUI ya da Forge ile görsel üretim. Belirleyici olan ekran kartının belleğidir (VRAM); 8 GB'lık kartta 7-8B modeller rahat çalışır, kart yoksa işlemci ve RAM ile daha yavaş çalışır.

· 30 dk okuma