İçeriğe geç
parazade
Yazılım & No-Code

İstemci Nedir?

İngilizce: Client

Yayın: · Son güncelleme:

İstemci Nedir? Kısaca

İstemci (client), bir ağ üzerinden sunucuya istek gönderip ondan veri veya hizmet alan cihaz ya da yazılımdır. Web tarayıcısı, mobil uygulama ve e-posta programı yaygın istemci örnekleridir.

İstemci nedir?
İçindekiler
  1. İstemci nedir?
  2. İstemci-sunucu modeli nasıl çalışır?
  3. İstemci tarafı ve sunucu tarafı

İstemci nedir?

İstemci, bir hizmeti kendisi üretmek yerine onu sunucudan isteyen taraftır. İngilizcedeki "client" kelimesinin karşılığıdır. Bu ilişkiye istemci-sunucu modeli denir ve internetin büyük kısmı bu model üzerine kuruludur.

İstemci bir cihaz da olabilir, bir yazılım da. Telefonunuz bir istemcidir, ama asıl isteği gönderen çoğu zaman üzerindeki tarayıcı ya da uygulamadır.

İstemci-sunucu modeli nasıl çalışır?

İstemci bir istek gönderir, sunucu bu isteği işleyip yanıt verir. Örneğin tarayıcınıza bir haber sitesinin adresini yazdığınızda tarayıcı, sitenin sunucusuna "ana sayfayı gönder" isteği yollar. Sunucu sayfayı gönderir, tarayıcı da onu ekranda gösterir.

Bir yemek siparişi uygulamasını düşünün. Restoran listesini görmek, sepete ürün eklemek ve siparişi onaylamak için uygulama arka planda sunucuya onlarca istek gönderir. Menüler, fiyatlar ve sipariş durumu sunucuda tutulur. Uygulama ise bunları düzenli biçimde size gösterir.

İstemci tarafı ve sunucu tarafı

Yazılım geliştirmede "istemci tarafı" (client-side), kullanıcının cihazında çalışan kodu anlatır. Butonların tepkisi, animasyonlar ve form kontrolleri genellikle burada çalışır. "Sunucu tarafı" ise veritabanı işlemleri ve iş mantığı gibi kullanıcıdan gizli kalan kısımdır.

Güvenlik açısından önemli bir kural vardır: istemci tarafındaki kontroller tek başına güvenilir değildir. Kullanıcı tarayıcıdaki kodu değiştirebilir, bu yüzden fiyat, yetki ve ödeme gibi kontroller her zaman sunucuda da yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Client ne demek?

Client, İngilizcede müşteri ya da hizmet alan anlamına gelir. Bilişimde, sunucudan hizmet isteyen cihaz veya yazılımı ifade eder ve Türkçede istemci diye karşılanır.

Tarayıcı bir istemci midir?

Evet. Web tarayıcısı, web sunucularına HTTP istekleri gönderip gelen sayfaları gösteren en yaygın istemci yazılımıdır.

İlgili terimler

Sunucu(Server)Sunucu (server), ağ üzerinden başka bilgisayarlara ve cihazlara veri, dosya, web sayfası ya da uygulama hizmeti sağlayan bilgisayar veya yazılımdır. İstek gönderen tarafa istemci denir.Tarayıcı(Web Browser)Tarayıcı (web browser), internetteki web sayfalarını açmak, görüntülemek ve sayfalar arasında gezinmek için kullanılan yazılımdır. Chrome, Safari, Firefox ve Edge en yaygın tarayıcılardandır.HTTP İsteği(HTTP Request)HTTP isteği (HTTP request), bir istemcinin web sunucusundan sayfa, dosya veya veri almak ya da ona veri göndermek için HTTP protokolüne uygun biçimde gönderdiği mesajdır. Metot, adres, başlıklar ve isteğe bağlı gövdeden oluşur.FrontendFrontend, bir web sitesinin ya da uygulamanın kullanıcının tarayıcıda veya cihazda gördüğü ve etkileşim kurduğu kısmıdır; HTML, CSS ve JavaScript gibi teknolojilerle geliştirilir ve backend ile veri alışverişi yapar.Yazılım(Software)Yazılım, bir bilgisayarın ya da akıllı cihazın ne yapacağını adım adım tarif eden programların, verilerin ve talimatların bütünüdür. Donanım fiziksel parçaları, yazılım ise bu parçaları çalıştıran mantığı ifade eder.Veritabanı(Database)Veritabanı, verilerin düzenli, aranabilir ve güncellenebilir biçimde saklandığı elektronik kayıt sistemidir. Müşteri listeleri, siparişler ve ürün bilgileri gibi veriler veritabanlarında tutulur.