İçeriğe geç
parazade
Kripto

IPFS Nedir?

İngilizce: InterPlanetary File System

Yayın: · Son güncelleme:

IPFS Nedir? Kısaca

IPFS (InterPlanetary File System), dosyaları tek bir sunucuda değil, birbirine bağlı birçok bilgisayardan oluşan bir ağda saklayan ve dosyaları konumlarına göre değil içeriklerinden türetilen benzersiz bir kimlikle bulan merkeziyetsiz bir dosya paylaşım protokolüdür.

IPFS nedir?
İçindekiler
  1. IPFS nedir, nasıl çalışır?
  2. Kripto dünyasında neden kullanılır?
  3. Sınırları ve dikkat edilecekler

IPFS, açılımıyla "Gezegenler Arası Dosya Sistemi", eşler arası (peer-to-peer) çalışan bir dosya depolama ve paylaşım protokolüdür. Klasik internette bir dosyaya sunucunun adresiyle ulaşırsın; IPFS'te ise dosyanın içeriğinden türetilen bir kimlikle ulaşırsın.

IPFS nedir, nasıl çalışır?

IPFS'e eklenen her dosya bir hash fonksiyonundan geçirilir ve ona CID (Content Identifier, içerik tanımlayıcı) denen benzersiz bir kimlik verilir. Dosyanın tek bir baytı bile değişirse CID de değişir. Böylece aynı CID ile çağrılan dosyanın değiştirilmediğinden emin olunabilir.

Dosyayı kim saklıyorsa ağdaki diğer düğümler ona bu kimlikle ulaşabilir. Büyük dosyalar parçalara bölünür ve farklı düğümlerden toplanabilir.

Kripto dünyasında neden kullanılır?

Blokzincirde büyük dosya saklamak çok pahalıdır. Bu yüzden birçok NFT projesi görselleri ve tanım dosyalarını IPFS'te tutar, blokzincirde yalnızca bu dosyanın CID'sini kaydeder. Böylece NFT'nin işaret ettiği içerik merkezi bir sunucunun kapanmasına daha dayanıklı hâle gelir.

Sınırları ve dikkat edilecekler

  • Pinning: IPFS bir dosyayı kendiliğinden sonsuza kadar saklamaz. Dosyanın ağda kalması için en az bir düğümün onu "pin"lemesi, yani saklamayı sürdürmesi gerekir. Kimse saklamazsa dosya erişilemez hâle gelebilir.
  • Gizlilik: IPFS'e eklenen dosyalar CID'yi bilen herkes tarafından görülebilir; hassas belgeleri şifrelemeden yüklememelisin.
  • Ağ geçitleri: Pek çok kullanıcı IPFS'e merkezi ağ geçitleri üzerinden erişir; bu geçitler kapanırsa erişim zorlaşabilir.

Bir NFT almadan önce içeriğin nerede ve nasıl saklandığını kontrol etmek bu yüzden önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

IPFS'e yüklenen dosya sonsuza kadar kalır mı?

Hayır. Dosyanın erişilebilir kalması için en az bir düğümün onu saklamaya (pinlemeye) devam etmesi gerekir. Kimse saklamazsa dosya zamanla erişilemez hâle gelebilir.

IPFS bir blokzincir mi?

Hayır. IPFS bir dosya depolama ve paylaşım protokolüdür. Blokzincirlerle birlikte sıkça kullanılır ama kendisi bir blokzincir değildir.

İlgili terimler

NFT(Non-Fungible Token)NFT (Non-Fungible Token), her biri benzersiz bir kimliğe sahip olan ve blokzincirde belirli bir dijital ya da fiziksel öğeye ait sahiplik kaydını temsil eden, birbirinin yerine geçemeyen kripto tokendır.Hash Fonksiyonu(Hash Function)Hash fonksiyonu, her uzunluktaki veriyi sabit uzunlukta, benzersize yakın bir özet değere dönüştüren matematiksel işlemdir; blokzincirde blokları birbirine bağlamak, veriyi doğrulamak ve madencilik yapmak için kullanılır.Düğüm(Node)Düğüm (node), bir blokzincir ağına bağlı olan, ağın yazılımını çalıştıran, işlemleri ve blokları kurallara göre doğrulayan ve genellikle blokzincirin bir kopyasını saklayan bilgisayardır.Zincir Dışı(Off-chain)Zincir dışı (off-chain), blokzincirin dışında, ağın her adımda doğrulamasına gerek kalmadan gerçekleşen işlem ve verileri anlatır; hız ve maliyet avantajı sağlar ama farklı güven varsayımları getirir.Programlanabilir Para(Programmable Money)Programlanabilir para, kullanımı ya da transferi yazılım kurallarına bağlanabilen dijital paradır; örneğin belirli bir koşul gerçekleşince ödemenin kendiliğinden yapılması ya da paranın yalnız belirli amaçlarla harcanabilmesi sağlanabilir.Dijital Yuan(Digital Yuan)Dijital yuan (e-CNY), Çin Halk Bankası tarafından çıkarılan ve Çin yuanının dijital biçimi olan bir merkez bankası dijital parasıdır (MBDP); değeri nakit yuanla birebirdir ve merkezi olarak yönetilir.