İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

GPT Nedir?

İngilizce: Generative Pre-trained Transformer

Yayın: · Son güncelleme:

GPT Nedir? Kısaca

GPT (Generative Pre-trained Transformer, üretken ön eğitimli Transformer), büyük miktarda metinle ön eğitilen ve bir sonraki token'ı tahmin ederek metin üreten, Transformer kod çözücü tabanlı dil modeli yaklaşımıdır. ChatGPT gibi sohbet uygulamalarının arkasındaki model ailesinin adıdır.

GPT nedir?
İçindekiler
  1. GPT nedir?
  2. GPT ne demek, nasıl çalışır?
  3. Nerelerde kullanılır?
  4. Nelere dikkat etmeli?

GPT nedir?

GPT, İngilizce Generative Pre-trained Transformer ifadesinin kısaltmasıdır. Kelime kelime açarsak:

  • Generative (üretken): Yeni metin üretir.
  • Pre-trained (ön eğitimli): Önce çok büyük ve genel bir metin koleksiyonuyla eğitilir.
  • Transformer: Transformer mimarisine, özellikle kod çözücü (decoder) bölümüne dayanır.

İlk GPT modeli OpenAI tarafından 2018'de tanıtıldı; sonraki sürümler giderek daha büyük ve yetenekli hâle geldi. Terim bugün hem bu model ailesini hem de benzer mimarideki modelleri anlatmak için kullanılır.

GPT ne demek, nasıl çalışır?

GPT bir otoregresif modeldir: Metni soldan sağa okur ve her adımda "bundan sonra hangi token gelir?" sorusunu cevaplar. Ürettiği token'ı metne ekler ve aynı işlemi tekrar eder.

  1. Ön eğitim: Model, internet metinleri, kitaplar ve benzeri kaynaklarda bir sonraki token'ı tahmin etmeyi öğrenir. Dil bilgisi, olgular ve akıl yürütme kalıpları bu süreçte örtük olarak öğrenilir.
  2. İnce ayar ve hizalama: Talimatlara uyması ve yardımcı olması için gözetimli ince ayar ve insan geri bildirimiyle pekiştirmeli öğrenme gibi yöntemlerle ayarlanır.

Varsayımsal örnek: "Ankara Türkiye'nin" ifadesinden sonra model, yüksek olasılıkla "başkentidir" gibi bir devam üretir.

Nerelerde kullanılır?

Sohbet asistanları, metin yazma ve özetleme, çeviri, kod üretimi ve soru yanıtlama başlıca kullanım alanlarıdır.

Nelere dikkat etmeli?

  • GPT tabanlı modeller akıcı ama yanlış bilgi üretebilir; buna halüsinasyon denir.
  • Bilgileri eğitim verisinin kesim tarihiyle sınırlıdır.
  • Önemli kararlar için çıktıları güvenilir kaynaklardan doğrulamak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

GPT ile ChatGPT aynı şey mi?

Hayır. GPT, temel dil modeli ailesinin adıdır. ChatGPT ise GPT modelleri üzerine kurulmuş ve sohbet için ince ayar yapılmış bir uygulamadır.

GPT ne demek, Türkçe karşılığı var mı?

GPT, Generative Pre-trained Transformer'ın kısaltmasıdır ve "üretken ön eğitimli Transformer" olarak çevrilebilir. Günlük kullanımda kısaltma olduğu gibi kullanılır.

İlgili terimler

Büyük Dil Modeli(Large Language Model)Büyük dil modeli (LLM), çok büyük miktarda metinle eğitilen ve bir metnin devamında hangi parçanın geleceğini tahmin ederek yazı üreten yapay zekâ modelidir. Sohbet asistanları, kod yardımcıları ve özetleme araçlarının temelinde bu modeller bulunur.TransformerTransformer, metin gibi sıralı verileri dikkat mekanizmasıyla paralel işleyen ve büyük dil modellerinin çoğunun temelini oluşturan bir sinir ağı mimarisidir.Otoregresif Model(Autoregressive Model)Otoregresif model, bir dizideki her yeni değeri, kendisinden önce gelen değerlere dayanarak tahmin eden modeldir. İstatistikte zaman serisi tahmininde, yapay zekâda ise GPT gibi dil modellerinin metni token token üretmesinde kullanılan temel yaklaşımdır.BERTBERT (Bidirectional Encoder Representations from Transformers), Google araştırmacılarının 2018'de tanıttığı, metni iki yönden okuyarak her kelimenin bağlamsal anlamını öğrenen Transformer kodlayıcı tabanlı bir dil modelidir. Sınıflandırma ve arama gibi anlama görevlerinde yaygın kullanılır.TokenToken, yapay zekâ dil modellerinin metni işlerken kullandığı en küçük birimdir; bir kelime, kelimenin bir parçası ya da bir noktalama işareti olabilir. Modellerin hızı, bağlam penceresi ve kullanım ücretleri genellikle token sayısıyla ölçülür.Ön Eğitim(Pre-training)Ön eğitim, bir yapay zekâ modelinin belirli bir göreve uyarlanmadan önce çok büyük ve genel bir veri kümesiyle eğitilerek dil, görüntü gibi alanlarda genel bilgi ve beceri kazandığı ilk aşamadır.

İlgili yazılar

Yapay Zeka ile Kazanç

Kendi Bilgisayarında Ücretsiz Yapay Zekâ Sistemi Kur: Ekran Kartı, İşlemci ve RAM ile Adım Adım

Kendi bilgisayarında ücretsiz ve limitsiz bir yapay zekâ sistemi kurmak mümkün: Ollama ya da LM Studio ile dil modeli, Continue ile kod asistanı, ComfyUI ya da Forge ile görsel üretim. Belirleyici olan ekran kartının belleğidir (VRAM); 8 GB'lık kartta 7-8B modeller rahat çalışır, kart yoksa işlemci ve RAM ile daha yavaş çalışır.

· 30 dk okuma