Gini Katsayısı Nedir?
İngilizce: Gini Coefficient
Yayın: · Son güncelleme:
Gini Katsayısı Nedir? Kısaca
Gini katsayısı, bir ülkede ya da toplulukta gelirin ne kadar eşitsiz dağıldığını 0 ile 1 arasında bir sayıyla özetleyen ölçüdür; 0 tam eşitliği, 1 ise tüm gelirin tek kişide toplandığı tam eşitsizliği gösterir.
Gini katsayısı, İtalyan istatistikçi Corrado Gini'nin adını taşıyan ve gelir dağılımı eşitsizliğini ölçmek için en yaygın kullanılan göstergedir. Değer 0'a yaklaştıkça gelir daha eşit, 1'e yaklaştıkça daha eşitsiz dağılmıştır. Bazı kaynaklar aynı değeri 0-100 ölçeğinde de verir.
Gini katsayısı nedir?
Katsayı, Lorenz eğrisi denen bir grafik üzerinden tanımlanır. Bu grafikte yatay eksende nüfusun en yoksuldan en zengine doğru birikimli payı, dikey eksende ise bu kesimin aldığı gelirin birikimli payı yer alır. Herkes eşit gelir alsaydı eğri 45 derecelik düz bir çizgi olurdu (eşitlik doğrusu).
Gini katsayısı, eşitlik doğrusu ile gerçek Lorenz eğrisi arasında kalan alanın, eşitlik doğrusunun altındaki toplam alana oranıdır. Eğri doğrudan ne kadar uzaklaşırsa katsayı o kadar büyür.
Nasıl yorumlanır?
| Değer | Anlamı |
|---|---|
| 0 | Herkes aynı geliri alıyor |
| Düşük değerler | Görece eşit dağılım |
| Yüksek değerler | Belirgin eşitsizlik |
| 1 | Tüm gelir tek kişide |
Türkiye'de Gini katsayısını TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yayımlar. Güncel değeri TÜİK'in resmî bülteninden kontrol etmelisin.
Nelere dikkat etmeli?
- Gini tek bir sayıdır; eşitsizliğin dağılımın hangi kesiminde yoğunlaştığını göstermez. Farklı dağılımlar aynı katsayıyı verebilir.
- Hesaplamanın vergi ve transferlerden önceki ya da sonraki gelirle yapılması sonucu değiştirir.
- Gelir Gini'si ile servet Gini'si farklıdır; servet genellikle gelirden daha eşitsiz dağılır.
- Kayıt dışı gelirler anketlere tam yansımayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gini katsayısının yüksek olması ne demek?
Gelirin toplumda eşitsiz dağıldığını, yani gelirin daha büyük bölümünün nüfusun daha küçük bir kesiminde toplandığını gösterir. Katsayı 1'e yaklaştıkça eşitsizlik artar.
Türkiye'nin Gini katsayısı nereden öğrenilir?
TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarıyla birlikte Gini katsayısını düzenli olarak yayımlar. Güncel değeri TÜİK'in resmî internet sitesindeki bültenlerden kontrol edebilirsin.