İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Genelleme Nedir?

İngilizce: Generalization

Yayın: · Son güncelleme:

Genelleme Nedir? Kısaca

Genelleme, bir makine öğrenmesi modelinin eğitim sırasında görmediği yeni veriler üzerinde de doğru tahminler yapabilme yeteneğidir; iyi genelleyen model ezberlemek yerine verideki genel kalıpları öğrenmiş demektir.

Genelleme nedir?
İçindekiler
  1. Genelleme nedir?
  2. Genelleme ne demek, nasıl ölçülür?
  3. Genelleme nasıl artırılır?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Genelleme, makine öğrenmesinin asıl hedefidir. Bir modelin eğitim verisinde başarılı olması yetmez; gerçek dünyada karşılaşacağı yeni örneklerde de iyi çalışması gerekir. Bu yeteneğe genelleme denir.

Genelleme nedir?

Bir öğrencinin yalnızca çözdüğü soruları ezberlediğini, konuyu anlamadığını düşün. Sınavda aynı sorular gelirse başarılı olur, farklı sorular gelirse zorlanır. Makine öğrenmesi modelleri de benzer biçimde davranabilir. İyi genelleyen model, eğitim örneklerinin ardındaki genel kuralı öğrenmiştir.

Genelleme ne demek, nasıl ölçülür?

Genelleme doğrudan ölçülemez; yeni veri üzerindeki performansla tahmin edilir. Bunun için veri genellikle üçe ayrılır:

  • Eğitim seti: Modelin öğrendiği veri.
  • Doğrulama seti: Ayar yapmak ve model seçmek için.
  • Test seti: Son kez, tarafsız performans ölçümü için.

Eğitim başarısı ile test başarısı arasındaki farka genelleme açığı denir. Açık büyükse model büyük olasılıkla aşırı öğrenmiştir.

Genelleme nasıl artırılır?

  • Daha fazla ve daha çeşitli veri kullanmak.
  • Düzenlileştirme teknikleri (dropout, ağırlık azaltma, ridge/lasso).
  • Veri artırma ile eğitim örneklerini çeşitlendirmek.
  • Doğrulama hatası yükselmeye başladığında eğitimi erken durdurmak.
  • Problemin karmaşıklığına uygun büyüklükte model seçmek.

Nelere dikkat etmeli?

Test seti eğitim verisiyle çok benzer ya da ondan sızıntı içeriyorsa genelleme olduğundan iyi görünür. Ayrıca gerçek dünyadaki veri zamanla değişebilir (kavram kayması); bugün iyi genelleyen bir model yarın zayıflayabilir. Bu yüzden modeller yayına alındıktan sonra da izlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zekâda genelleme ne demek?

Bir modelin eğitimde görmediği yeni örneklerde de doğru sonuç verebilmesi demektir. Ezberleyen değil, genel kalıpları öğrenen model iyi genelleme yapar.

Genelleme ile aşırı öğrenme arasındaki ilişki nedir?

Aşırı öğrenme, zayıf genellemenin en yaygın nedenidir. Model eğitim verisine fazla uyum sağladığında yeni verilerde başarısı düşer.

İlgili terimler

Aşırı Öğrenme(Overfitting)Aşırı öğrenme (overfitting), bir modelin eğitim verisindeki genel kalıplar yerine gürültü ve ayrıntıları ezberlemesi sonucu eğitimde çok başarılı, yeni verilerde ise zayıf sonuç vermesidir.Eksik Öğrenme(Underfitting)Eksik öğrenme (underfitting), bir modelin verideki temel kalıpları yakalayamayacak kadar basit kalması ya da yetersiz eğitilmesi nedeniyle hem eğitim hem de yeni verilerde düşük başarı göstermesidir.Doğrulama Seti(Validation Set)Doğrulama seti (validation set), makine öğrenmesinde modelin eğitim sırasında görmediği, hiperparametreleri ayarlamak, farklı modelleri karşılaştırmak ve eğitimin ne zaman durdurulacağına karar vermek için kullanılan veri bölümüdür.Çapraz Doğrulama(Cross-Validation)Çapraz doğrulama (cross-validation), veri setini birkaç parçaya bölüp modeli her seferinde farklı bir parçayı test için ayırarak tekrar tekrar eğiten ve sonuçların ortalamasıyla modelin yeni verilerdeki başarısını daha güvenilir ölçen yöntemdir.Makine Öğrenmesi(Machine Learning)Makine öğrenmesi, bilgisayarların açıkça programlanmadan, örnek verilerdeki kalıpları öğrenerek tahmin veya karar üretmesini sağlayan yapay zekâ dalıdır.Veri Artırma(Data Augmentation)Veri artırma (data augmentation), mevcut eğitim örneklerine döndürme, kırpma, gürültü ekleme ya da yeniden ifade etme gibi anlamı koruyan dönüşümler uygulayarak yeni örnekler üreten ve modelin genelleme yeteneğini artırmayı amaçlayan bir tekniktir.Kavram Kayması(Concept Drift)Kavram kayması (concept drift), bir makine öğrenmesi modelinin öğrendiği girdi ile hedef arasındaki ilişkinin zamanla değişmesidir. Bu değişim, eğitim sırasında başarılı olan modelin performansının giderek düşmesine yol açar.