İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Çapraz Doğrulama Nedir?

İngilizce: Cross-Validation

Yayın: · Son güncelleme:

Çapraz Doğrulama Nedir? Kısaca

Çapraz doğrulama (cross-validation), veri setini birkaç parçaya bölüp modeli her seferinde farklı bir parçayı test için ayırarak tekrar tekrar eğiten ve sonuçların ortalamasıyla modelin yeni verilerdeki başarısını daha güvenilir ölçen yöntemdir.

Çapraz Doğrulama nedir?
İçindekiler
  1. Çapraz doğrulama nedir?
  2. K-katlı çapraz doğrulama nasıl yapılır?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Çapraz doğrulama (cross-validation), bir modelin performansını tek bir eğitim-test bölünmesine bağlı kalmadan ölçmenin yoludur. Veri, sırayla her parçası bir kez test görevi görecek şekilde bölünür; böylece sonuç, şanslı ya da şanssız tek bir bölünmeden etkilenmez.

Çapraz doğrulama nedir?

Veriyi bir kez eğitim ve test olarak ayırdığında, test setine düşen örneklere göre sonuç ciddi biçimde değişebilir. Özellikle veri az olduğunda bu sorun büyür. Çapraz doğrulama, her örneği hem eğitimde hem de değerlendirmede kullanarak veriyi daha verimli kullanır ve performans tahmininin ne kadar oynak olduğunu da gösterir.

K-katlı çapraz doğrulama nasıl yapılır?

En yaygın biçim k-katlı (k-fold) çapraz doğrulamadır:

  1. Veri rastgele karıştırılıp k eşit parçaya bölünür (sık kullanılan değerler 5 ya da 10).
  2. Parçalardan biri test için ayrılır, kalan k-1 parça ile model eğitilir.
  3. Model ayrılan parçada değerlendirilir.
  4. İşlem her parça bir kez test olacak şekilde k kez tekrarlanır.
  5. k sonucun ortalaması ve dağılımı raporlanır.

Diğer türler arasında sınıf oranlarını koruyan tabakalı çapraz doğrulama, her seferinde tek bir örneği dışarıda bırakan birini dışarıda bırak yöntemi ve geçmişle eğitip gelecekle test eden zaman serisi çapraz doğrulaması bulunur.

Nelere dikkat etmeli?

  • Normalleştirme, özellik seçimi gibi tüm ön işlemler her katmanın eğitim kısmında ayrı ayrı yapılmalıdır; aksi hâlde veri sızıntısı oluşur.
  • Zaman serilerinde rastgele karıştırma yapılmamalıdır; gelecek veriyle geçmişi tahmin etmek gerçekçi değildir.
  • Aynı kişiye ait birden fazla kayıt varsa, bunlar aynı katta tutulmalıdır.
  • Hesaplama maliyeti k kat artar; büyük modellerde bu önemli bir sınırlamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çapraz doğrulamada k kaç seçilmeli?

Yaygın tercihler 5 ve 10'dur. Daha büyük k, eğitimde daha fazla veri kullanır ama hesaplama süresini artırır; veri büyüklüğüne ve kaynaklara göre seçilir.

Çapraz doğrulama test setinin yerini tutar mı?

Tam olarak değil. Çapraz doğrulama model ve ayar seçiminde kullanılır; son performansı tarafsız ölçmek için hiç kullanılmamış ayrı bir test seti tutmak hâlâ iyi bir uygulamadır.

İlgili terimler

Doğrulama Seti(Validation Set)Doğrulama seti (validation set), makine öğrenmesinde modelin eğitim sırasında görmediği, hiperparametreleri ayarlamak, farklı modelleri karşılaştırmak ve eğitimin ne zaman durdurulacağına karar vermek için kullanılan veri bölümüdür.Eğitim Seti(Training Set)Eğitim seti (training set), bir veri setinin makine öğrenmesi modelinin parametrelerini ayarlamak, yani örüntüleri öğrenmek için kullanılan bölümüdür. Modelin başarısı ise eğitimde görmediği doğrulama ve test verileriyle ölçülür.Veri Sızıntısı(Data Leakage)Makine öğrenmesinde veri sızıntısı (data leakage), tahmin anında erişilemeyecek bir bilginin ya da test verisinin eğitim sürecine karışmasıdır. Model testte çok başarılı görünür, gerçek kullanımda ise beklenenden kötü sonuç verir.Model Değerlendirme(Model Evaluation)Model değerlendirme (model evaluation), bir yapay zekâ modelinin belirli bir görevdeki başarısını, güvenilirliğini, adaletini ve güvenliğini; test verileri, metrikler, karşılaştırma testleri ve insan incelemesiyle ölçme sürecidir.Özellik Seçimi(Feature Selection)Özellik seçimi (feature selection), bir veri setindeki tüm özellikler arasından modelin başarısına en çok katkı sağlayanları seçip gereksiz, tekrarlayan ya da gürültülü olanları çıkararak daha sade ve genellenebilir bir model kurma sürecidir.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.