İçeriğe geç
parazade
Kripto

Front-Running Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Front-Running Nedir? Kısaca

Front-running, başkasının henüz gerçekleşmemiş bir işlemini önceden görüp ondan önce işlem yaparak fiyat hareketinden yararlanma davranışıdır; kriptoda genellikle mempool'daki bekleyen işlemler üzerinden yaşanır.

Front-Running nedir?
İçindekiler
  1. Front-running nedir?
  2. Sana etkisi ne olur?
  3. Nasıl korunursun?

Front-running (önden koşma), bir piyasa katılımcısının başka birinin vermek üzere olduğu emri öğrenip kendi işlemini ondan önce yaptırmasıdır. Geleneksel piyasalarda müşteri emirlerini gören aracıların bu bilgiyi kendi lehine kullanması birçok ülkede yasaktır. Kripto dünyasında ise kavram daha çok herkese açık bekleyen işlemler üzerinden karşımıza çıkar.

Front-running nedir?

Blokzincirde gönderdiğin işlem, bloğa eklenmeden önce kısa bir süre mempool denen bekleme alanında herkese görünür durur. Bu sırada bazı otomatik sistemler büyük bir alım işlemini fark edip daha yüksek ücret ödeyerek kendi işlemlerinin önce işlenmesini sağlayabilir. Sonuçta senin işlemin daha kötü bir fiyattan gerçekleşir ve aradaki fark başkasına kalır. Bu olgu, daha geniş MEV kavramının bir parçasıdır.

Sana etkisi ne olur?

Varsayımsal bir örnek: merkeziyetsiz bir borsada küçük likiditeli bir token için büyük bir alım emri gönderdin ve kayma (slippage) toleransını yüksek tuttun. Senden önce işlenen bir alım fiyatı yukarı iter; senin işlemin bu yüksek fiyattan dolar. Böylece beklediğinden daha az token alırsın.

Nasıl korunursun?

  • Kayma toleransını gereğinden yüksek ayarlama; düşük tolerans, işlemin kötü fiyattan dolmak yerine iptal olmasını sağlar.
  • Düşük likiditeli havuzlarda büyük tek işlem yerine daha küçük işlemleri düşün.
  • Bazı cüzdan ve ağlarda bulunan, işlemi herkese açık mempool'a yayınlamadan ileten "özel işlem" seçeneklerini araştır.
  • İşlem öncesi fiyat etkisini ve gösterilen minimum alınacak miktarı kontrol et.

Front-running tamamen önlenemeyebilir; ama ayarlarına dikkat ederek kaybını sınırlayabilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

Front-running yasal mı?

Geleneksel piyasalarda aracıların müşteri bilgisini kullanarak önden işlem yapması birçok ülkede piyasa suistimali sayılır. Kripto ağlarındaki açık mempool kaynaklı durumların hukuki niteliği ise ülkeye ve olaya göre değişir ve tartışmalıdır.

Front-running'i tamamen önleyebilir miyim?

Tamamen önlemek zordur, ancak düşük kayma toleransı, makul işlem büyüklüğü ve özel işlem iletimi gibi yöntemler riski belirgin biçimde azaltır. İşlem onayı öncesi gösterilen fiyatı her zaman kontrol et.

İlgili terimler

MEV(Maximal Extractable Value)MEV (Maximal Extractable Value), bir blokzincirde işlemleri bloğa ekleme, çıkarma ya da sıralama gücünden elde edilebilecek ek kazançtır. Arbitraj gibi zararsız biçimleri olduğu gibi kullanıcılar aleyhine sandviç saldırıları da içerir.MEV Botu(MEV Bot)MEV botu, blokzincirdeki bekleyen işlemleri sürekli tarayıp işlem sıralamasından doğan fiyat farklarını yakalamaya çalışan otomatik bir programdır; arbitraj, likidasyon ya da sandviç gibi stratejiler kullanır.MempoolMempool (memory pool, bellek havuzu), bir blokzincir ağına gönderilmiş ama henüz bir bloğa eklenerek onaylanmamış işlemlerin, ağdaki düğümlerde geçici olarak bekletildiği alandır.Merkeziyetsiz Borsa(Decentralized Exchange)Merkeziyetsiz borsa (DEX), kripto varlıkların aracı bir şirket olmadan, akıllı sözleşmeler aracılığıyla doğrudan kullanıcıların kendi cüzdanlarından takas edildiği alım satım protokolüdür.Programlanabilir Para(Programmable Money)Programlanabilir para, kullanımı ya da transferi yazılım kurallarına bağlanabilen dijital paradır; örneğin belirli bir koşul gerçekleşince ödemenin kendiliğinden yapılması ya da paranın yalnız belirli amaçlarla harcanabilmesi sağlanabilir.Dijital Yuan(Digital Yuan)Dijital yuan (e-CNY), Çin Halk Bankası tarafından çıkarılan ve Çin yuanının dijital biçimi olan bir merkez bankası dijital parasıdır (MBDP); değeri nakit yuanla birebirdir ve merkezi olarak yönetilir.