İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Doğal Dil Anlama Nedir?

İngilizce: Natural Language Understanding

Yayın: · Son güncelleme:

Doğal Dil Anlama Nedir? Kısaca

Doğal dil anlama (NLU), doğal dil işlemenin, bilgisayarların insan dilindeki bir ifadenin anlamını, niyetini ve içerdiği önemli bilgileri çözümlemesini amaçlayan alt alanıdır.

Doğal Dil Anlama nedir?
İçindekiler
  1. Doğal dil anlama nedir?
  2. Temel görevler
  3. NLP, NLU ve NLG ilişkisi

Doğal dil anlama (İngilizce kısaltmasıyla NLU), bilgisayarların yazılı ya da sözlü bir ifadenin ne demek istediğini kavramasını hedefleyen yapay zekâ alanıdır. Doğal dil işleme (NLP) şemsiyesinin altında yer alır ve dilin "anlama" tarafına odaklanır.

Doğal dil anlama nedir?

"Yarın sabah 7'de beni uyandır" cümlesini düşün. Bir sistemin bu cümleye doğru tepki verebilmesi için şunları çözmesi gerekir:

  • Niyet: Alarm kurmak.
  • Varlıklar: Zaman = yarın, 07.00.

İnsanlar bunu zahmetsizce yapar, ama aynı isteğin "Sabah yedide kaldır beni" gibi pek çok farklı söylenişi vardır. NLU, bu çeşitliliğe rağmen aynı anlamı yakalamaya çalışır.

Temel görevler

  • Niyet tespiti: Kullanıcının ne yapmak istediğini bulmak.
  • Varlık tanıma: Kişi, yer, tarih, tutar gibi bilgileri ayıklamak.
  • Anlam belirsizliğini giderme: "Yüz" kelimesinin sayı mı, surat mı, yüzmek mi olduğunu bağlamdan çözmek.
  • Gönderim çözümleme: "O", "bu" gibi zamirlerin neyi kastettiğini bulmak.
  • Duygu ve çıkarım: Metnin tonunu ve ima ettiği şeyi anlamak.

NLP, NLU ve NLG ilişkisi

NLP genel alandır. NLU, girdiyi anlama tarafıdır; doğal dil üretimi (NLG) ise cevap metnini oluşturma tarafıdır. Bir sesli asistan önce NLU ile isteği anlar, sonra NLG ile cevabını yazar.

Eskiden NLU sistemleri belirli niyetler için ayrı ayrı eğitilirdi. Büyük dil modelleri ise anlama ve üretmeyi tek bir modelde birleştirerek çok daha esnek hâle geldi. Yine de "anlama" kelimesi tartışmalıdır: Modeller insan gibi bir kavrayışa sahip olmadan istatistiksel örüntülerle başarılı sonuç verebilir ve ironi, mecaz ya da eksik bağlamda yanılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

NLU ile NLP aynı şey mi?

Hayır. NLP, dil ile ilgili tüm hesaplamalı yöntemleri kapsayan geniş alandır. NLU ise bunun anlam ve niyet çözümlemeye odaklanan alt alanıdır.

Doğal dil anlama nerelerde kullanılır?

Sohbet botları, sesli asistanlar, müşteri hizmetleri otomasyonu, arama motorları ve e-posta yönlendirme gibi kullanıcı isteğini anlamak gereken her yerde kullanılır.

İlgili terimler

Doğal Dil İşleme(Natural Language Processing)Doğal dil işleme (NLP), bilgisayarların insan dilini yazılı ya da sözlü olarak anlamasını, işlemesini ve üretmesini sağlayan yapay zekâ ve dilbilim alanıdır.Doğal Dil Üretimi(Natural Language Generation)Doğal dil üretimi (NLG), yapılandırılmış veriden, bir talimattan ya da başka bir metinden yola çıkarak insanların okuyup anlayabileceği akıcı ve anlamlı doğal dil metni oluşturan yapay zekâ alanıdır.Sohbet Botu(Chatbot)Sohbet botu (chatbot), kullanıcıyla doğal dilde yazılı ya da sesli konuşma yürüten, soruları cevaplayan ve basit işlemleri yapabilen yazılımdır. Bugün birçoğu büyük dil modelleriyle çalışır.Sesli Asistan(Voice Assistant)Sesli asistan, kullanıcıyla konuşarak etkileşime giren; söyleneni metne çevirip anlayan, gerekli işlemi yapan ve yanıtı sentetik sesle okuyan yapay zekâ destekli bir sanal asistan türüdür.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.Dil Tespiti(Language Detection)Dil tespiti (language detection), bir metnin ya da ses kaydının hangi dilde olduğunu otomatik olarak belirleyen doğal dil işleme görevidir. Çeviri, arama motorları ve içerik moderasyonu gibi pek çok sistemin ilk adımıdır.