Dağıtık Defter Teknolojisi Nedir?
İngilizce: Distributed Ledger Technology
Yayın: · Son güncelleme:
Dağıtık Defter Teknolojisi Nedir? Kısaca
Dağıtık defter teknolojisi (DLT), aynı kayıt defterinin tek bir merkezde değil, ağdaki birçok bilgisayarda eş zamanlı tutulduğu ve güncellemelerin ortak kurallarla onaylandığı veri kayıt yöntemidir. Blokzincir, DLT'nin en bilinen türüdür.
Dağıtık defter teknolojisi (İngilizcesiyle Distributed Ledger Technology, DLT), işlem kayıtlarının tek bir kurumun sunucusunda değil, ağa katılan çok sayıda bilgisayarda (düğümde) kopya hâlinde tutulmasıdır. Deftere yeni bir kayıt eklenmesi için düğümlerin önceden belirlenmiş kurallara göre uzlaşması gerekir.
Dağıtık defter teknolojisi nedir?
Geleneksel sistemlerde bir banka ya da kurum tek bir ana defter tutar ve herkes o deftere güvenmek zorundadır. DLT'de ise defterin kopyası birçok katılımcıda bulunur. Bir kayıt değiştirilmek istendiğinde diğer kopyalarla çelişeceği için tek başına sahtecilik yapmak zorlaşır.
Blokzincir ile farkı ne?
Blokzincir, kayıtları zaman sırasına göre bloklar hâlinde birbirine bağlayan bir DLT türüdür. Yani her blokzincir bir dağıtık defterdir ama her dağıtık defter blokzincir değildir. Bazı DLT'ler kayıtları blok yerine yönlü grafik (DAG) gibi yapılarda tutar.
| Özellik | Merkezi defter | Dağıtık defter |
|---|---|---|
| Kaydı kim tutar? | Tek kurum | Birçok düğüm |
| Değişiklik onayı | Kurumun kararı | Ortak kurallar |
| Tek hata noktası | Var | Azaltılmış |
DLT'ler izinsiz (herkesin katılabildiği) ya da izinli (yalnız onaylı kurumların katıldığı) olabilir. Bankalar arası uzlaşma sistemlerinde genellikle izinli yapılar denenir.
Nelere dikkat etmeli?
DLT bir teknoloji adıdır; bir projenin bu teknolojiyi kullanması onu güvenli ya da değerli yapmaz. Dağıtık yapının gerçekten ne kadar dağıtık olduğu, kaç bağımsız katılımcı bulunduğu ve konsensüs mekanizmasının nasıl işlediği incelenmelidir. Az sayıda katılımcının kontrol ettiği bir defter, pratikte merkezi bir sisteme yakın davranabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
DLT ile blokzincir aynı şey mi?
Hayır. Blokzincir, kayıtları bloklar hâlinde zincirleyen bir dağıtık defter türüdür. DLT ise blok yapısı kullanmayanları da kapsayan daha geniş bir kavramdır.
Dağıtık defter hacklenemez mi?
Hiçbir sistem tamamen saldırıya kapalı değildir. Kopyaların çokluğu kayıt değiştirmeyi zorlaştırır ama yazılım hataları, az sayıda düğümün kontrolü ele geçirmesi ya da kullanıcı tarafındaki güvenlik açıkları hâlâ risk oluşturur.