Çapa Etkisi Nedir?
İngilizce: Anchoring Effect
Yayın: · Son güncelleme:
Çapa Etkisi Nedir? Kısaca
Çapa etkisi, insanların karar verirken ilk karşılaştıkları sayı ya da bilgiye fazla ağırlık vermesi ve sonraki değerlendirmelerini bu başlangıç noktasına göre yapması eğilimidir; pazarlamada fiyat algısını şekillendirir.
Çapa etkisi nedir?
Çapa etkisi, ilk duyulan rakamın zihinde bir başlangıç noktası oluşturmasıdır. Sonraki her rakam bu noktaya göre yüksek ya da düşük bulunur. Kavram, davranışsal ekonomi çalışmalarında bilişsel bir yanılgı olarak tanımlanmıştır.
Etki, kişi çapanın ilgisiz olduğunu bilse bile ortaya çıkabilir. Bu yüzden fiyatlandırma ve pazarlıkta sık karşılaşılır.
Pazarlamada nasıl görülür?
En bilinen örnek üstü çizili fiyat uygulamasıdır. 2.000 TL yazıp üstünü çizen ve yanına 1.400 TL yazan bir mağaza, müşterinin gözünde 1.400 TL'yi kazanç gibi gösterir. Rakamlar varsayımsaldır.
Paket fiyatlandırmada da kullanılır. Bir yazılım şirketi en pahalı paketi en başta gösterirse, orta paket görece makul görünür. Menülerde bir çok pahalı yemeğin bulunması da benzer bir etki yaratır.
Pazarlıkta ilk teklifi veren taraf çoğu zaman çapayı belirler. Bir ev ilanında yazan fiyat, alıcının teklifini o rakamın etrafında tutar.
Etik sınırlar ve dikkat edilecekler
Çapanın gerçek olması gerekir. Hiç uygulanmamış bir "eski fiyat" üzerinden indirim göstermek tüketiciyi yanıltır. Türkiye'de reklam yönetmeliğine göre indirim öncesi fiyat olarak, indirimden önceki 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır. Güncel metni Ticaret Bakanlığı mevzuatından kontrol edin.
Tüketici olarak ilk gördüğünüz rakamı referans almadan önce birkaç farklı satıcıyla karşılaştırın. Ödemeye razı olduğunuz tutarı baştan belirlemek de çapanın etkisini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çapa etkisinden nasıl korunulur?
Bir fiyatı değerlendirmeden önce kendi üst sınırınızı belirleyin ve başka satıcılardaki fiyatlarla karşılaştırın. Gösterilen ilk rakamın sizin için bir referans olmak zorunda olmadığını hatırlamak etkiyi azaltır.
Üstü çizili fiyat çapa etkisi mi yaratır?
Evet, eski fiyat bir çapa görevi görür ve yeni fiyatı daha cazip gösterir. Türkiye'de indirim öncesi fiyat olarak son 30 gündeki en düşük fiyat esas alınır; aksi hâlde sahte indirim sayılabilir.